Een ongeleid projectiel dat Netanyahu doet wankelen

Avigdor Lieberman

De uitgesproken rechtse minister van Defensie kan niet leven met het bestand rond Gaza en stapt op.

Avigdor Lieberman Foto Atef Safadi/EPA

Avigdor Lieberman (60) is woensdag afgetreden als de Israëlische minister van Defensie. Na het staakt-het-vuren dat dinsdag volgde op de hevigste escalatie tussen Israël en de militante beweging Hamas in de Gazastrook sinds de oorlog van 2014, zat Lieberman klem. Aan de ene kant was er premier Benjamin Netanyahu, die woensdag de beslissing tot een staakt-het vuren verdedigde, terwijl Lieberman dit juist „een capitulatie voor terreur” noemde. En aan de andere kant was er onderwijsminister Naftali Bennett van Habayit Hayehudi (Joods Thuis), die geen kans voorbij heeft laten gaan om te benadrukken dat de minister van Defensie niet besluitvaardig genoeg was.

De rivaliteit tussen Lieberman en Netanyahu is al jaren een gegeven. Lieberman richtte in 1997 ter rechterzijde van Netanyahu’s Likud-partij zijn eigen partij op, Yisrael Beytenu (Israël ons Thuis). Veel aanhangers van Yisrael Beytenu zijn net als Lieberman afkomstig uit de voormalige Sovjet-Unie.

In 2012 moest Lieberman wegens een corruptiezaak aftreden als minister van Buitenlandse Zaken onder Netanyahu. Toen de minister na zijn vrijspraak weer terugkeerde, was zijn partij gezakt naar zes zetels in de Knesset.

Lees meer over Lieberman: Deze kolonist gaat nu over de bezette gebieden

Voor rechts Israël bleef Lieberman een belangrijke ondermijner van Netanyahu’s imago als ‘Mr. Security’. Zo pleitte hij voor het bombarderen van Iran en is hij een uitgesproken voorstander van executie van Palestijnse ‘terroristen’. Netanyahu nam de beslissing om Lieberman in 2016 opnieuw in zijn regering op te nemen dan ook niet uit liefde; hij hoopte er een politieke rivaal mee te neutraliseren. Lieberman stond vanaf zijn benoeming bekend als een ongeleid projectiel, die regelmatig in de clinch lag met zijn eigen ministerie en het militaire establishment.

Met zijn aftreden brengt Lieberman de regering- Netanyahu aan het wankelen. De coalitie heeft zonder Liebermans partij een minieme meerderheid van één zetel verschil. Hoewel Lieberman direct opriep tot vervroegde verkiezingen, lijkt Netanyahu niet vanzelfsprekend de voor november 2019 geplande verkiezingen te verplaatsen. Dat betekent dat andere coalitiepartijen eisen kunnen gaan stellen.

Naast Gaza is een ander hoofdpijndossier de dienstplicht voor ultra-orthodoxen. Sinds het Hooggerechtshof bepaalde dat de huidige vrijstellingsregeling voor religieuze studenten niet mag worden voortgezet, probeert het kabinet met hangen en wurgen vóór de deadline van 2 december een compromis te vinden. Volgens lokale media had Liebermans politieke medestander Moshe Lion zijn verkiezing tot burgemeester van Jeruzalem afgelopen dinsdag mede te danken aan de steun van de ultra-orthodoxen in de stad aan wie Lieberman een gunstige wet zou hebben beloofd. Die belofte lijkt nu weinig meer waard.

Maar eerst zal het gevecht losbarsten om Liebermans portefeuille, die Netanyahu tijdelijk op zich heeft genomen. Liebermans rivaal aan de rechterkant, onderwijsminister Naftali Bennett, heeft al gedreigd de regering op te blazen als hij de defensiepost niet mag overnemen.

    • Jannie Schipper