Brexit-deal is broos en niet helder

Voorlopig akkoord Na de lange onderhandelingen komt nu een nieuwe fase: goedkeuring voor het akkoord.

Na 595 dagen onderhandelen hebben de Britten en de EU een voorlopig akkoord bereikt over hoe het Verenigd Koninkrijk zal uittreden. Woensdag om twee uur ’s middags Britse tijd roept May een buitengewone ministerraad bijeen. Ze zal het onderhandelingsresultaat voorleggen aan haar bewindspersonen. Dinsdagavond konden die de voorlopige deal al inzien en sprak de premier met enkele ministers.

De Brexit gaat nu de volgende fase in. Het gaat niet meer over overeenstemming tussen onderhandelaars, maar om goedkeuring voor hun werk. Een gekwalificeerde meerderheid – 20 EU-landen die 65 procent van de bevolking vertegenwoordigen – moet instemmen.

Er wordt gesproken over een Europese top van regeringsleiders rond 25 november om de deal goed te keuren. Het Britse Lager- en Hogerhuis moeten het resultaat behandelen, mogelijk voor het Kerstreces. Tot slot is instemming van het Europees Parlement vereist. De Brexit zal dan op 29 maart 2019 om 23 uur Britse tijd plaatsvinden.

Wat inhoudelijk is afgesproken in „het eindspel” (May’s woorden) is onduidelijk. Het akkoord bestaat uit twee delen. Er is een juridisch bindend uittredingsakkoord, dat regelt hoe de Britten de EU verlaten. En er is een kortere verklaring nodig over verdere samenwerking van de EU en de Britten na de Brexit. Dat is een politieke verklaring over zaken als de toekomstige handelsrelatie en een mogelijk nieuw veiligheids- en defensie-akkoord. Daarover zullen de Britten en de EU de komende jaren verder praten.

Grote delen van hoe de Brexit geregeld wordt, zijn bekend. Er liggen deelafspraken over de wederzijdse rechten van burgers, de eindafrekening en de noodzaak voor een overgangsfase. Zeker tot eind 2020 blijven alle EU-regels van kracht, zodat de Britten de taken die de EU vervulde nationaal kunnen regelen en de bedrijven zich kunnen voorbereiden.

De laatste horde was de Ierse grenskwestie. De Britten en de EU waren het eens dat de grens tussen Noord-Ierland en Ierland „onzichtbaar” moest blijven. Dat regelen we achteraf in een handelsovereenkomst, zeiden de Britten. De EU eiste echter dat May nog voor het uittreden akkoord ging met een noodoplossing, die regelt dat er aan deze nieuwe buitengrens van de EU geen douanechecks komen, mocht de gewenste handelsdeal uitblijven.

Deze noodoplossing zal waarschijnlijk betekenen dat het VK onderdeel wordt van een douane-unie met de EU en dat Noord-Ierland regels van de Europese interne markt blijft naleven. Zo zijn er geen grenscontroles vereist.

Brexiteers binnen de Conservatieven vrezen dat ze door de douane-unie te veel Brusselse regels moeten volgen. Dit zou alleen acceptabel zijn als de Britten zelfstandig de afspraken kunnen beëindigen en dat is voor de EU bezwaarlijk. Het dagblad The Guardian meldt dat als compromis een onafhankelijk arbitragecomité opgericht wordt dat beoordeelt of er een einde gemaakt mag worden aan de afspraken.

Het is een broos akkoord. May kan zich op ieder moment gedwongen voelen terug te keren naar de Brusselse onderhandelingstafel om de afspraken aan te passen, in een uiterste poging politieke chaos in het Verenigd Koninkrijk te vermijden.

Reacties Londen/Brussel p. 4-5

    • Melle Garschagen