Recensie

‘Suspiria’: superieur griezelen of pretentieuze draak?

Horror Is ‘Suspiria’ mysterieus en gruwelijk mooi? Of botte horror verpakt in niet-waargemaakte pretenties? Coen van Zwol en André Waardenburg zijn het niet eens.

Susie Bannion (Dakota Johnson, rechts) is de betoverende nieuwkomer in het damesinternaat voor moderne dans van madame Blanc in ‘Suspiria’.

Coen van Zwol : Eerst even samenvatten. Suspiria is een remake van Dario Argento’s gelijknamige, stilistisch opmerkelijke horrorklassieker uit de jaren zeventig. De Amerikaanse danseres Susie Bannion (Dakota Johnson) meldt zich anno 1977 in Berlijn bij een damesinternaat voor moderne dans onder leiding van madame Blanc (Tilda Swinton). Als natuurtalent betovert zij de strenge Blanc, een Pina Bausch-type. Haar dansschool blijkt al snel een heksennest vol geheimen, nachtmerries en verborgen ruimtes. Moderne dans fungeert als soort van toverspreuk voor zwarte magie. De onderling verdeelde heksen azen op de jeugd en levenskracht van de ballerina’s. Verzet wordt gruwelijk bestraft.

André Waardenburg: Suspiria was in 1977 effectieve horror, maar van deze remake van regisseur Guadagnino en scenarioschrijver David Kajganich valt geen chocola te maken. De film barst van de suggesties. De dansschool staat naast de Berlijnse Muur en er ontploft af en toe een bom want het is ‘Duitse Herfst’, de terreur van de Rote Armee Fraktion is op zijn hoogtepunt. Een bejaarde psychoanalyticus, Josef Klemperer, bemoeit zich er ook tegenaan: hij voelt zich schuldig over de dood van zijn joodse vrouw tijdens de oorlog.

Suspiria stipt van alles aan: de RAF, nazi’s, hekserij, Jung, Lacan, mennonieten, amish, de Antichrist. En het gaat ook over overdracht en spiegelen, historische schuld en boete, matriarchaat versus patriarchaat. Maar het vormt nooit een sluitend systeem, het is los zand. Dat maakt de film ondragelijk leeg, een hol vat.

CvZ : Een sluitend systeem? Dit is een film, geen natuurkunde. Suspiria toont twee parallelle werelden: een oeroude, ondergrondse heksensekte waar een generatieconflict woedt, een Duitse bovenwereld waar anno 1977 de naoorlogse jeugd botst met hun ‘schuldige’ ouders. Jung en Lacan erbij? De heksen bestieren een dionysische, onderbewuste wereld van driften die verborgen ligt onder de bewuste, rationele wereld van psychoanalyticus Klemperer. Niet zo ingewikkeld toch?

AW: Waar jij Ideeën ziet, zie ik slappe, losse ideetjes. Zoals het ideetje om alle nog levende actrices uit oude Fassbinderfilms bijeen te vegen en aan grote tafels ontiegelijk saaie scènes te laten spelen. Ergens zegt de freudiaan Klemperer dat er twee moeders bestaan: opperheks Helena Markos en ‘moeder’ Ulrike Meinhof van de eveneens ondergrondse terreurbeweging RAF. Dat snijdt alleen hout als je beseft dat volgens sommige historici de RAF een matriarchaat was, geleid door vrouwen. Maar zonder die achtergrondkennis is het een lek proefballonnetje. Dat typeert de arrogante pretentie van Suspiria.

CvZ: Jij vraagt vaker ‘waarom’ dan mijn vierjarige neefje. Magie die je begrijpt is niet langer magie. Laat Suspiria liever over je heen spoelen, dan is het lugubere, suspensevolle horror over de Moeder der Zuchten, een anti-Maria vol van genade. De choreografie is adembenemend, dans oogt als bacchantische kwelling. Er is een fenomenale parallelmontage waarin Susie zonder het te weten de botten van een ballerina aan gene zijde van de spiegel breekt. En die schitterende, bloedrode heksensabbat van de finale!

AW: Toegegeven, de dansscènes zijn aardig, al boezemt die met roodfilter gefilmde climax mij bepaald geen angst in. En dan dat oeverloze gepiel van Thom Yorke op de soundtrack. Dat is niet luguber, maar gewoonweg irritant. Suspiria heeft veel te weinig pakkende momenten en het grijze kleurpalet doet hevig verlangen naar het Technicolor-feest van Dario Argento’s origineel. Die film was ook leeg, maar zonder pretentie.

Lees ook een interview met regisseur Luca Guardagnino over ‘Suspiria’

CvZ: Ik denk dat Suspiria nogal veel ballen tegelijk in de lucht wil houden. Maar je moet Suspiria niet stuk denken. Dit is een film om aan te voelen, en na afloop heb je dan ook nog iets om over te praten of te mopperen. Alles tintelt van suggestie, suspense en surprise.

AW: Een film aanvoelen: wat een dooddoener zeg. Maar vooruit, ik voelde wel wat: enorme verveling. Suspiria zegt liefst twee en half uur lang helemaal niets. Achteraf ben je vooral gefrustreerd over je tijdverlies en de niet-waargemaakte pretenties.

CvZ: Je concludeert wel erg snel dat het niets betekent, dat riekt naar geestelijke luiheid. Zit het je dwars dat je Suspiria niet in twee zinnen kan uitleggen? Dan is een horrorfilm als Halloween meer jouw ding.

AW: Jij laat je door Guadagnino wel heel makkelijk een oor aannaaien. En jouw quasi-intellectuele, hoogst speculatieve interpretatie, dat is pas horror!”

CvZ: „Ik heb genoten en fijn gegriezeld. Het gaat mij juist niet zo om interpretatie.”

    • André Waardenburg
    • Coen van Zwol