Khashoggi-affaire raakt Riad meer dan het laat blijken

Saoedi-Arabië

Of de kroonprins wordt beknot in zijn macht blijft onzeker. Maar de moord op Khashoggi heeft wel geleid tot enige verschuivingen.

De Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman (achter), die verdacht wordt achter de moord op journalist Khashoggi te zitten, ontmoet Khashoggi's zoon (links) in Riad. Foto Reuters

De moord in het Saoedische consulaat in Istanbul op dissident Jamal Khashoggi heeft in Saoedi-Arabië zelf meer losgemaakt dan het regime voor de buitenwereld wil laten blijken.

Grote vraag is of de bejaarde koning Salman (82) de macht van kroonprins Mohammed bin Salman (33) inperkt, nu deze er elders van wordt verdacht achter Khashoggi’s liquidatie te zitten. Volgens bronnen, dinsdag geciteerd door de Financial Times, heeft de koning de macht van zijn zoon al beknot, anderen ontkennen dat.

Duidelijk is wel dat de koninklijke familie door de affaire-Khashoggi uitzonderlijke stappen heeft moeten nemen. Zo begon koning Salman vorige week met zijn zoon een nooit eerder vertoonde tournee door het land om de band met de bevolking aan te halen. Ze lieten zich onder meer in de provincie Qassim door lokale burgers toejuichen en kregen bloemen van kinderen.

De rondreis lijkt bedoeld om de wereld te tonen dat de monarch nog altijd pal achter zijn favoriete zoon staat en dat beiden geliefd zijn. Veel hadden ze in eigen land, waar de media de verdenkingen jegens de kroonprins consequent hebben verzwegen, niet te vrezen. MbS, zoals de troonopvolger vaak wordt genoemd, is bij de overwegend jonge Saoedische bevolking onverminderd populair. Niet alleen omdat hij jong is maar ook omdat hij het land zegt te willen hervormen en van corruptie te willen ontdoen.

Eerder al had de koning alle ambtenaren – en dat omvat in Saoedi-Arabië tweederde van alle werkenden – beloofd dat ze met ingang van begin volgend jaar weer de lucratieve bonussen zullen ontvangen, die bij bezuinigingen in 2016 waren afgeschaft. Voor de noodzakelijke sanering van de economie geen voor de hand liggende maatregel, maar als zoethouder van de bevolking heel doelmatig.

Investeringsconferentie

Nu veel bedrijven aarzelen zaken te doen met Saoedi-Arabië, getuige de afzeggingen voor een recente investeringsconferentie, is de vorig jaar nog opgepakte prins Walid bin Talal in ere hersteld als een boegbeeld om investeerders aan te trekken, schreef The Wall Street Journal deze week. De behendige miljardair geniet veel vertrouwen in het Westen. Via hem hoopt het regime buitenlandse investeerders kennelijk gerust te stellen.

Door de aanhoudende onrust over Khashoggi zag de kroonprins zich verder genoopt twee vertrouwelingen op te offeren. Het gaat om generaal Ahmed al-Assiri, plaatsvervangend hoofd van de inlichtingendienst die onder meer een sleutelrol vervulde bij de weinig succesvolle Saoedische militaire interventie in Jemen.

De andere medewerker van wie kroonprins Mohammed bin Salman gedwongen afscheid nam was Saud al-Qathani, die vorig jaar onder meer was betrokken bij de tijdelijke gijzeling van de Libanese premier Saad Hariri. Hij zou volgens Reuters via Skype ook in direct contact hebben gestaan met het consulaat in Istanbul toen een team uit Riad daar Khashoggi uit de weg ruimde. Pikant is dat Qathani deze zomer nog twitterde: „Dacht je dat ik beslissingen neem zonder leiding van bovenaf? Ik ben een werknemer en een trouwe uitvoerder van de bevelen van mijn heer de koning en mijn heer de trouwe kroonprins.”

Lees ook: Zaak-Khashoggi bedreigt nu de kroonprins zelf
    • Floris van Straaten