‘Ivf-klinieken faciliteren draagmoederschap voor homostellen’

Wensvaders moesten tot nu toe naar het buitenland uitwijken, omdat in Nederland strengere voorwaarden voor hoogtechnologisch draagmoederschap golden.

Een foetus in de twaalfde week van de zwangerschap. Foto iStockphoto

Homostellen met een kinderwens kunnen voortaan gebruikmaken van een ivf-draagmoeder in Nederland. Vanaf volgend jaar staan Nederlandse klinieken deze stellen bij, meldt het onderzoeksprogramma De Monitor (KRO-NRCV) dinsdag. De redactie van het programma belde alle Nederlandse ivf-klinieken voor een televisieprogramma dat dinsdagavond wordt uitgezonden. Tot nu toe moesten homoseksuele paren naar het buitenland om ouder te worden met hulp van een ivf-draagmoeder, omdat in Nederland strenge voorwaarden golden voor zo’n behandeling.

Ook heterostellen kunnen komend jaar bij meer klinieken terecht voor hoogtechnologisch draagmoederschap. Daarbij wordt de eicel van de wensmoeder in een draagmoeder geplaatst. Zij draagt dus een kind dat genetisch niet aan haar verwant is. Die behandeling werd voorheen alleen uitgevoerd in de ivf-kliniek van het VU Medisch Centrum in Amsterdam.

In 2019 bieden twee klinieken de mogelijkheid aan homostellen om via ivf-draagmoederschap ouder te worden - dat kon voorheen helemaal niet. De klinieken hanteren verschillende voorwaarden: bij MC Kinderwens in Leiderdorp moet de draagmoeder ook de eiceldonor zijn, bij Nij Geerten (Elsendorp) mogen dat verschillende personen zijn. De embryo is dan wel verwant aan een van de wensvaders.

Lees meer over ivf- of hoogtechnologisch draagmoederschap

Voor de huidige wet is de draagmoeder in alle gevallen ook de juridische eerste ouder van het kind. Als zij een echtgenoot heeft, wordt die automatisch ook als ouder gezien. Dat betekent dat de homoparen het kind na geboorte moeten adopteren.

Verruiming criteria

In Nederland is in de Embryowet vastgelegd waarvoor embryo’s mogen worden gebruikt. Met zogeheten modelreglementen, die worden opgesteld door beroepsverenigingen van gynaecologen en embryologen, wordt artsen aangeraden hoe zij in de praktijk moeten omgaan met de wet, bijvoorbeeld welke criteria kunnen worden gesteld aan de ivf-behandelingen en het draagmoederschap.

Het reglement is afgelopen zomer herzien vanwege actuele technologische ontwikkelingen. Daarin zijn ook de voorwaarden voor het draagmoederschap verruimd. De klinieken in Leiderdorp en Elsendorp hebben op basis van die verruiming bepaald dat zij het hoogtechologische draagmoederschap ook voor homoparen willen uitvoeren.

Een meerderheid van de Nederlanders is voorstander van een ‘draagmoederbank’ voor wensouders

Sommige artsen zeggen tegen De Monitor dat zij wel nog ethische bezwaren zien. Zo is niet duidelijk of de wensouders, de draagmoeder en het kind juridisch gezien beschermd zijn, als tijdens de zwangerschap of daarna iets misgaat. Ook levert het ivf-draagmoederschap voor de kinderen op latere leeftijd wellicht lastige vragen op over hun afkomst. Overigens is commercieel draagmoederschap verboden in Nederland, stellen met een kinderwens mogen alleen in eigen kring rondvragen naar een eventuele draagmoeder.

Nog twee andere ivf-klinieken overwegen draagmoederschap voor homostellen, het Isala Fertiliteitscentrum in Zwolle en het VUmc in Amsterdam. In Amsterdam speelt de vraag of homostellen ook gebruik mogen maken van hoogtechnologisch draagmoederschap, al sinds 2017.

    • Lisa Dupuy