Europa let goed op handelsvoordeel Britten

Mogelijke top Als May haar kabinet meekrijgt, lijkt de weg vrij voor een top waarop de voorwaarden voor de Brexit per 29 maart definitief bezegeld worden.

EU-onderhandelaar Michel Barnier maandag. Foto François Lenoir/Reuters

Twee eisen stelde de Europese Unie de laatste weken aan elk compromis over de uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de Unie. Eén: de Britten kunnen geen aanspraak maken op welke wettelijke uitzondering dan ook die gevolgen heeft voor de hele EU. Twee: een compromis mag op geen enkele wijze op den duur leiden tot concurrentievoordeel voor het Verenigd Koninkrijk.

Of het nu bereikte onderhandelingsakkoord aan die voorwaarden voldoet, zal nu door de lidstaten worden bekeken. Zij worden naar verwachting woensdag geïnformeerd over alle details van het naar verluidt vijfhonderd pagina’s dikke akkoord door het team van EU-hoofdonderhandelaar Michel Barnier en zijn secondant Sabine Weyand.

Dinsdag praatte Barnier in Straatsburg de Europese Commissie al bij, zijn directe opdrachtgever. Vice-Commissievoorzitter Frans Timmermans zei na afloop op een persconferentie dat daar ook is gesproken over de voorbereidingen op een no-deal. „We moeten ons op alle opties blijven voorbereiden.”

Lees ook: Voorlopig akkoord bij Brexit-onderhandelingen

Vertrouwen voor Barnier

De Europese steun is voor het onderhandelingsakkoord niet zo spannend als de vraag of Theresa May haar kabinet meekrijgt – en later het Britse parlement. Barnier heeft steeds het volste vertrouwen gekregen in eigen kring. Op de vraag wanneer raadsvoorzitter Tusk een Brexit-top kon gaan beleggen, was het antwoord de afgelopen weken steevast: wanneer Barnier de tijd rijp vindt.

Dat lijkt nu het geval, al is aan Europese zijde nog geen bevestiging van het akkoord gegeven: iedereen kijkt eerst naar Londen. Als May haar kabinet woensdag meekrijgt, lijkt inderdaad de weg vrij voor Tusk om nog in november een top te organiseren waarop de voorwaarden voor de Brexit per 29 maart definitief bezegeld worden.

Geen onderhandelingen meer

De Europese Unie wil dat er op die top niet meer onderhandeld wordt over het uittredingsakkoord zelf, dat vol juridische bepalingen staat. Ingewikkelde kwesties zoals de grens rond Noord-Ierland kunnen niet op het laatste moment door politieke leiders worden veranderd, is de redenering.

Waar de regeringsleiders wél ruimte hebben, is in het opstellen van een gemeenschappelijke politieke verklaring van het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie over de toekomstige onderlinge relatie. Die wordt pas uitonderhandeld in de overgangsperiode na Brexit zelf, dus na 29 maart.

Er is de laatste weken in de zoektocht naar een compromis al voorzichtig een voorschot genomen op de toekomstige relatie. Dáár kijkt elke lidstaat met argusogen naar – en dat kan nog vóór de top tot discussie leiden. Krijgen de Britten niet via een compromis toch een concurrentievoordeel?

Visserij

Een onderwerp dat er nu al uitspringt is visserij. Voorbeeld: om te voorkomen dat er een harde grens rond Noord-Ierland komt, wil May alsnog een voorlopige douane-unie van het hele Verenigd Koninkrijk met de Europese Unie. Visserij hoort eigenlijk bij de toekomstige relatie. Maar, legde de Franse minister van Europese Zaken Nathalie Loiseau maandag in Brussel uit: „Zodra we over een douane-unie praten, moeten we de goede vragen stellen, en visvangst is zo’n belangrijke vraag.” De Europese landen willen onder meer veiligstellen dat EU-vissers in Britse wateren kunnen vissen. Helemaal een formaliteit is de Europese instemming de komende dagen dus niet.

Volg de laatste ontwikkelingen omtrent Brexit in ons liveblog
    • René Moerland