President Kabila heeft weinig te vrezen – de oppositie valt uiteen in Congo

Verkiezingen in Congo

Er lijkt weinig kans op verandering in het door onrust en gewapende rebellie geteisterde land, het grootste van Afrika bezuiden de Sahara. Een gezamenlijke oppositieleider komt er toch niet.

President van de Democratische Republiek Congo Joseph Kabila spreekt bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York. Foto: Justin Lane/EPA

Een poging van de Congolese oppositiepartijen om met een gemeenschappelijke kandidaat de verkiezingen volgende maand in te gaan is mislukt. Daarmee lijkt er weinig kans op verandering in het door onrust en gewapende rebellie geteisterde land, het grootste van Afrika bezuiden de Sahara. De huidige president Joseph Kabila zal vermoedelijk aan de touwtjes blijven trekken en de onrust zal doorgaan.

Dit weekend vond er een verrassende ontwikkeling plaats in Genève toen zeven oppositiekandidaten Martin Fayulu aanwezen als hun gemeenschappelijke kandidaat. De besprekingen tussen het handjevol oppositiekandidaten werden in Genève gehouden, omdat een van de kandidaten, Moïse Katumbi, in Congo door de politie wordt gezocht. De organisatie van wijlen VN-chef Kofi Annan faciliteerde de bijeenkomst. Binnen 24 uur wezen de twee grootste oppositiepartijen in Congo het akkoord van hun leiders echter van de hand.

De zittende Congolese president Joseph Kabila rekent op een verdeelde oppositie, in de hoop zo makkelijk de verkiezingen te winnen. Weliswaar mag hij na twee ambtstermijnen daar niet aan deelnemen, maar hij schoof zijn minister Emmanuel Ramazani Shadary naar voren. Shadary heeft nauwelijks aanhang en blijft vermoedelijk zetbaas van Kabila. Bovendien vaardigde de EU sancties tegen hem uit wegens schending van mensenrechten, toen hij als minister van Binnenlandse Zaken de politie op ongewapende demonstranten tegen Kabila liet schieten.

Gesjoemel

Kabila traineerde ruim drie jaar de verkiezingen, die eind 2016 hadden moeten worden gehouden. Sindsdien is er gesjoemeld met het kiesregister en kocht de regering onbetrouwbare machines in Zuid-Korea voor de telling. Oppositieleider Moïse Katumbi werd na een gefabriceerde aanklacht uitgesloten en Jean-Pierre Bemba mocht niet meedoen wegens zijn veroordeling door het ICC, hoewel die veroordeling inmiddels in ingetrokken. De oppositie vreest dat fraude de uitslag gaat bepalen om de kliek rond Kabila aan de macht te houden. Met een gemeenschappelijke kandidaat had de oppositie een spaak in de wielen van Kabila kunnen steken.

Volgens opiniepeilingen heeft Félix Tshisekedi de beste kansen als er eerlijke verkiezingen komen. Hij is zoon van de vorige jaar overleden politicus Etienne Tshisekedi. Kabila’s kandidaat Shadary kreeg in die peiling rond de 16 procent. Volgens dezelfde peiling zouden de oppositiekandidaten samen 70 procent van de stemmen krijgen. Het campagneteam van de regeringskandidaat Shadary telt vijfhonderd mensen, onder wie talrijke ministers, en heeft toegang tot de staatskas.

Dit stuk is 13 november geactualiseerd met nieuwe informatie.

    • Koert Lindijer