Opinie

    • Menno Tamminga

Koopt China straks de haven van Rotterdam?

Weinig locaties in Nederland zijn van zulk groot strategisch belang voor de Amerikaanse regering als de Rotterdamse haven. Op een lijst van cruciale infrastructuur in het buitenland uit 2008, die klokkenluiderswebsite WikiLeaks later openbaar maakte, staan drie Nederlandse namen. Het zijn twee onderzeese internetkabels, die in Katwijk en Beverwijk aan land komen. Plus de Rotterdamse haven.

Officiële toelichting op die keuzes staat niet in dat document. Maar je kunt het zo uittekenen: investeringen van Amerikaanse bedrijven en de commerciële en militaire logistiek. Ontschepingshaven voor goederen en soldaten.

Hoe lang nog? De Verenigde Staten vervreemden zich van Europa met de handelstarievenstrijd die geënt is op het Make America Great Again-credo van president Donald Trump.

Hoe lang nog tot China aan de deur komt kloppen en zegt: hallo Den Haag, hallo Rotterdam, wij zijn uw beste kameraad.

Lees ook dit verslag van de Chinees-Nederlandse top: Rutte is bij Xi vooral handelaar

China steekt duizelingwekkende bedragen (bijna 700 miljard dollar tot nu toe) in de aanleg van een Nieuwe Zijderoute, een verbinding over land naar Noordwest-Europa en het Midden-Oosten. In Nederland zijn Rotterdam, Amsterdam en Tilburg op de route aangesloten. Duisburg zag vorig jaar wekelijks ruim vijftig goederentreinen vertrekken naar en aankomen uit meer dan tien Chinese steden, schrijft het Economisch Bureau van ING in een vorige week gepubliceerde analyse.

De economische voordelen zijn concreet: spoor is goedkoper dan het vliegtuig, sneller dan vrachtvaart en ook nog eens minder vervuilend dan luchtvaart.

In Brussel wekken de politieke implicaties van de Nieuwe Zijderoute intens wantrouwen

Maar de politieke implicaties boezemen Europa angst in. De Chinese investeringslust in Europese bedrijven in de technologie- en defensiesector, energie en havens wekt intens wantrouwen, zo kun je opmaken uit een interessante blog op de website van denktank Bruegel. Cosco, een containerrederij uit Shanghai, zusterstad van Rotterdam, exploiteert bijvoorbeeld sinds 2008 twee van de drie containerterminals in de haven van Piraeus, Griekenland. Cosco heeft ook een meerderheidsbelang in het geprivatiseerde lokale havenbedrijf met de derde terminal. Sindsdien gaat alles opwaarts. De blogauteurs opperen dat Piraeus na aansluiting op de Nieuwe Zijderoute goedkoper en beter bruikbaar voor vervoerders wordt dan de Noord-Europese havens.

Nu is het politiek. De Chinese overnames en investeringen confronteren Europa met een gebrek aan mogelijkheden om als Unie buitenlandse investeringen te toetsen op bijvoorbeeld de consequenties voor nationale en Europese autonomie en veiligheid. China en Chinese bedrijven maken slim gebruik van de kansen die de economische crisis en het bezuinigingsbeleid in Zuid- en Midden-Europa geschapen hebben. De wereld, één markt. Al is dat geen ondernemingsliberalisme, maar ‘staatskapitalisme’.

Het Chinese kapitaal voor infrastructuur stroomt naar Zuid-Europese ‘achterblijvers’. Logisch. Wie tekort komt, zegt gretiger ja tegen een Chinees bedrijf, zeker met lucratieve vervolginvesteringen en handel.

Maar draai het eens om. Wil China niet liever investeren in koplopers, zoals Rotterdam? Meteen een grote sprong voorwaarts nemen? Dat kan verleidelijk zijn, juist voor handelsland Nederland. Het Havenbedrijf Rotterdam is in handen van de rijksoverheid en de gemeente. Toegangspoort tot Europa? Rotterdam toegangspoort tot China! Met de Nieuwe Zijderoute groeit de potentie (overslag, investeringen, handel) verder, hoe politiek incorrect een Chinees aandelenbelang in de Rotterdamse haven nu ook (nog) is.

Menno Tamminga schrijft op deze plaats elke dinsdag over ondernemingsbeleid en economie.
    • Menno Tamminga