Het is mooi geweest, vindt de familie Blokker

Familiebedrijf De familie Blokker dreef steeds verder af van haar bedrijf. Nu willen ze ook de eigenaar niet meer zijn. Of koopt neef Roland Palmer de winkelketen?

Blokker Holding moest en zou een familiebedrijf blijven, met een familielid aan het roer. Dat is misschien wel de belangrijkste wens van Jaap Blokker als hij in 2011 ernstig ziek is en niet lang meer te leven heeft. Foto Sander Koning/ANP

Stap voor stap is de familie Blokker afgedreven van haar eigen bedrijf. Eerst liet ze de dagelijkse leiding over aan buitenstaanders, vervolgens verliet de familie de raad van commissarissen. En nu is het tijd voor de logische vervolgstap: de Blokkers willen ook niet meer de eigenaar zijn.

Van Ab Blokker (73) en Els Blokker (71), de twee eigenaren van de gelijknamige huishoudketen, mag het familiebedrijf uit 1896 verkocht worden. De bedrijfstop voert „aftastende gesprekken” met potentiële kopers, zo bevestigde president-commissaris Michiel Witteveen telefonisch na berichtgeving in Het Financieele Dagblad.

Afgelopen zomer zei Witteveen in NRC nog dat de familie er „voor langere termijn in gelooft”. Sterker nog: zonder de familie had Blokker, gezien de beroerde resultaten, niet meer bestaan, zei hij. „Een bank had allang gezegd: hartstikke leuk, maar waar zijn onze zekerheden? Daar doen we het niet voor, wegwezen!”

Nu wil de familie haar bedrijf, met zo’n vijfhonderdvijftig winkels in Nederland en België, toch loslaten, mits een koper het wil hebben. Een paar jaar geleden was dat ondenkbaar.

Familielid aan het roer

Blokker Holding moest en zou een familiebedrijf blijven, met een familielid aan het roer. Dat is misschien wel de belangrijkste wens van Jaap Blokker als hij in 2011 ernstig ziek is en niet lang meer te leven heeft. Hij heeft samen met zijn jongere broer Ab ruim 35 jaar de leiding gehad en het imperium uitgebreid met winkelketens als Xenos, Leen Bakker, Intertoys en Big Bazar. Daarvoor was hun vader de baas, en weer daarvoor hun opa. Het familiekarakter vindt Jaap „van het grootste belang”, schrijft hij in het laatste jaarverslag dat hij ondertekent.

Hoewel zijn eigen kinderen de capaciteiten noch de ambitie hebben, wordt zijn wens toch vervuld: op Jaaps verzoek neemt neef Roland Palmer de leiding over. Palmer, een dertiger, is de zoon van de zus van Jaap en Ab. Hij groeide op in Engeland en werkt als consultant. Palmer belooft zijn oom dat hij Blokker Holding voor ten minste dertig jaar zal leiden. „Oom Jaap heeft mij het stokje doorgegeven zodat ik het later op mijn beurt hopelijk weer kan overdragen aan de vijfde generatie”, schrijft hij vol vertrouwen in zijn eerste jaarverslag.

Die wens komt niet uit. Met Ab, zijn andere oom, kan Palmer veel minder goed opschieten. Terwijl de resultaten van Blokker achteruit hollen en Palmer wil vernieuwen, trapt Ab op de rem. Het leidt tot een machtsstrijd die het bedrijf lam legt, precies in de crisisjaren waarin tal van winkelbedrijven omvallen of in moeilijkheden raken. Aanvankelijk wint de jonge topman een belangrijke slag als Ab in 2013 de raad van bestuur verruilt voor de raad van commissarissen, maar twee jaar later wordt Palmer ontslagen – door zijn eigen oom en de andere commissarissen. De leiding komt in handen van een buitenstaander.

Lees ook de reconstructie over de machtsstrijd binnen het doorgaans gesloten familiebedrijf: Blokker, een familiedrama

Voor de stabiliteit van een familiebedrijf is het gunstig als een familielid, en niet een onbekende manager, de leiding heeft. Met een broer, zoon of neef aan het roer blijven de eigenaren veel meer betrokken bij het bedrijf: het ligt minder voor de hand om een bedrijf te verkopen waar een bloedverwant zijn ziel en zaligheid in steekt. Zodra een buitenstaander de leiding krijgt, komt de familie als eigenaar meer op afstand te staan. Emoties staan een verkoop dan minder in de weg.

Dat is precies wat er ook bij Blokker gebeurt. Ab vervreemdt geleidelijk van het familiebedrijf. In 2017 trekt hij zich ook terug uit de raad van commissarissen, vanaf dat moment is hij alleen aandeelhouder. Hoewel hij hier zelf voor gekozen heeft, blijkt dat soms een frustrerende positie, na decennialang zélf de besluiten te hebben genomen. Als de bestuurders van Blokker dingen doen waar hij faliekant tegen is – ze willen bijvoorbeeld de inkoop in China radicaal anders aanpakken – laat hij dan ook van zich horen. Als eigenaar is zijn macht echter beperkt. In een brief aan zakenrelaties in China stelt hij mistroostig vast: „Als een aandeelhouder van een bedrijf van deze omvang, heb ik weinig te vertellen.”

Lees ook: Hoe Ab Blokker zijn levenswerk zag afbrokkelen

Geen filantroop

Ook Els Blokker, de weduwe van Jaap, is steeds verder van het bedrijf af komen te staan. Vroeger vergezelde ze haar man steevast bij bedrijfsfeesten. Had een werknemer een baby gekregen, dan ging zij op kraamvisite. Ze was ook geregeld te vinden op het hoofdkantoor in Laren – dat lag op loopafstand van het huis waar ze met Jaap woonde.

Na het overlijden van haar man is de betrokkenheid van Els sterk afgenomen. Op het nieuwe hoofdkantoor in Amsterdam wordt zij zelden gesignaleerd. Blokker is voor haar iets zakelijks geworden, volgens ingewijden bekijkt Els het rationeel. Natuurlijk had ze graag gezien dat de nalatenschap van haar man in ere was gebleven, maar ze is geen filantroop die graag honderden miljoenen in het bedrijf blijft stoppen zonder dat de resultaten verbeteren.

Na decennia van uitsluitend winst zijn de verliezen de afgelopen jaren hard opgelopen, van 20 miljoen euro in 2014 tot 344 miljoen vorig jaar. De bedrijfstop besloot in 2017 – met instemming van Ab en Els – het imperium te ontmantelen. Precies datgene wat Jaap Blokker altijd wilde voorkomen. Want, zo schreef Jaap in het jaarverslag over 2001, met het verkopen van bedrijfsonderdelen werden ook „mensen en emoties verkocht”. Jaren later en onder andere omstandigheden gebeurt dat toch. De familie zou alleen de Blokker-winkels houden, zo werd aangekondigd. Anderhalf jaar later hebben Ab en Els besloten dat het mooi geweest is: ook Blokker laten ze los.

Is de familie daarmee ook klaar met het uitbaten van winkels? Dat niet. Ab en Els hebben nóg een bedrijf, dat los staat van Blokker Holding: Casa. Deze winkelketen, die spullen voor in huis verkoopt, staat niet in de etalage, benadrukt president-commissaris Michiel Witteveen aan de telefoon. Het van oorsprong Belgische Casa zat al met 500 winkels in acht Europese landen, en heeft zich dit voorjaar ook in Nederland gevestigd. Ondanks dat Casa verlies lijdt wil de familie flink in deze winkels investeren. Het plan is om 110 Nederlandse Xenos-filialen om te bouwen tot Casa’s. De teller staat nu op 34. Bij Casa is Ab actief betrokken: hij gaat nog altijd mee op inkoopreizen naar China.

Lees ook: Nieuwe concurrent voor Blokker: Casa

Als de familie een koper vindt voor Blokker, is het geen familiebedrijf meer. Hoewel? In het wildste scenario is het niet een investeringsmaatschappij of concurrent die Blokker koopt, maar de in 2015 ontslagen neef Roland Palmer. Hij was jong en ambitieus en vastbesloten een succes te maken van het bedrijf van zijn favoriete oom. Na zijn vertrek ging het verhaal dat hij Blokker zou overnemen als hij de kans kreeg. Zo zou hij de belofte aan zijn oom Jaap alsnog kunnen nakomen.

Hoe serieus deze optie nu nog is? Na zijn vertrek bij Blokker Holding vond Palmer een nieuwe baan: hij leidt de Benelux-tak van het Chinese Alibaba, een van de grootste en snelst groeiende internetbedrijven ter wereld. Geld hoeft niet het probleem te zijn, aangezien zijn moeder een derde van het waardevolle familievastgoed bezit. Mogelijk is de gewezen Blokker-telg net als zijn oom en tante inmiddels te ver afgedreven van Blokker, maar als hij de familie-eer wil redden is dit zijn kans.

    • Teri van der Heijden
    • Barbara Rijlaarsdam