Brazilië, het land van de grote F1-kampioenen, telt niet meer mee

Formule 1

Sinds de dood van racelegende Ayrton Senna is de autonatie Brazilië verweesd. Het land van wereldkampioenen als Senna, Emerson Fittipaldi en Nelson Piquet heeft zondag bij de GP van São Paulo geen enkele Braziliaan op de grid.

De Braziliaanse coureur Ayrton Senna, nog altijd de grote sportheld in het land, bij de Grand Prix van Brazilië in 1992. Foto Paul-Henri Cahier/Getty Images

Een koperen gedenkplaat in sereen groen. Laatste rustplaats van de man die voortleeft als een mythe. Bewonderd door liefhebbers over de hele wereld, maar vooral een moreel kompas voor zijn eigen land, Brazilië. Ayrton Senna, drievoudig wereldkampioen in de Formule 1, gaf miljoenen Brazilianen hoop op een moderne toekomst. Van de politiek viel er in de marge van het bestaan weinig te verwachten.

Senna maakte zijn land trots, was superieur op het circuit, maar even ondoorgrondelijk daarbuiten. De gedenkplaat op het Cemitério do Morumby, de begraafplaats in São Paulo, vat zijn credo eenvoudig samen, zoals dat op websites en foto’s van pelgrimages is te zien. Tussen het groen doemt de hoogbouw van de grote stad op. „Niets kan mij scheiden van Gods liefde”, luidt de tekst. Naast ‘Ayrton Senna da Silva’.

Op 1 mei 1994 stierf de legendarische Braziliaanse coureur na een crash op het Italiaanse racecircuit Imola tijdens de Grote Prijs van San Marino, 34 jaar jong. Sinds de dood van Senna is autonatie Brazilië verweesd. Het land van grote kampioenen in de Formule 1 – Emerson Fittipaldi, Nelson Piquet en Senna wonnen samen acht wereldtitels – heeft deze zondag voor het eerst sinds de jaren vijftig geen enkele coureur op de grid tijdens de eigen grand prix. Felipe Massa was vorig jaar de laatste.

Massa had in 2008 de wereldtitel in zicht, maar op het allerlaatste moment eiste Lewis Hamilton de hoofdprijs op. En dat ook nog eens op het circuit van Interlagos in een race die in de canon van de Formule 1 thuishoort.

Massa liep wereldtitel net mis

Nadat Massa als winnaar over de finish was gegaan, verkeerde niet alleen hijzelf, maar ook een groot deel van de toeschouwers op het circuit – net als wereldwijd achter de tv – in de veronderstelling dat de coureur van Ferrari de nieuwe wereldkampioen was. Een misrekening. Al snel werd duidelijk dat Hamilton in de voorlaatste bocht in de regen de Duitser Timo Glock had ingehaald en daardoor als vijfde was gefinisht. Dat leverde de Brit net voldoende punten op om zijn eerste titel veilig te stellen.

Daarvoor was Rubens Barrichello jarenlang de grote Braziliaanse belofte. Hij eindigde tweemaal – in 2002 en 2004 – als tweede in het WK-klassement, maar slaagde er niet in uit de schaduw te treden van zijn Duitse teamgenoot bij Ferrari, Michael Schumacher.

Weinig nieuw Braziliaans talent

Nieuw talent is er weinig: Nelson Piquet jr. is wereldwereldkampioen in de Formule E, de elektrische raceklasse, maar in de Formule 1 heeft hij geen potten kunnen breken. Pedro Piquet, de jongste zoon van wereldkampioen Nelson, was in eigen land succesvol met karten, maar in de Europese Formule 3 is hij nog niet tot bloei gekomen. Nu racet hij in de GP3 Series, een ‘opstapklasse’. De Formule 1 is ver weg voor hem.

Sérgio Sette Câmara staat zesde in het Formule 2-kampioenschap. Hij mag zich bezighouden met test- en ontwikkelingwerk bij Formule 1-team McLaren. En dan is er nog Pietro Fittipaldi, de kleinzoon van Emerson, die als testrijder van het Amerikaanse Formule 1-team Haas aan de slag gaat. Bruno Senna, de neef van Ayrton, bracht het tot de Formule 1, maar is al 35 jaar en rijdt in Le Mans.

In het Franse blad Auto Hebdo was Felipe Massa somber gestemd. „Brazilië bracht grote namen voort als Senna, Piquet en Fittipaldi. Het was ooit een echt Formule 1-land. Ik ben er trots op dat ik deel uit heb mogen maken van die cultuur, maar ik maak me ook zorgen om de toekomst van ons land binnen de sport”,

Stagnatie

Geen Brazilianen aan het stuur, een schuchter herstel na een diepe recessie, en minder Formule 1-uitzendingen op Globe tv dat de uitzendrechten heeft: het draagt allemaal bij aan de stagnatie van de racerij in Brazilië. Ook de Grote Prijs van São Paulo is voor de nabije toekomst niet zeker van zijn bestaan. Interlagos is weliswaar gemoderniseerd, maar het contract met de Formule 1-organisatie loopt tot 2020.

Ook Brazilië realiseert zich dat Liberty Media, de Amerikaanse eigenaar, de orde binnen de Formule 1 zal veranderen. Zo krijgt Vietnam in 2020 een grand prix en misschien ook Nederland. Daarvoor heeft Zandvoort de beste papieren, zo gaf concurrent Assen recentelijk toe. „De tijden zijn anders. Terwijl zo’n land met van die mooie coureurs in het verleden op zijn retour is, vechten in Nederland twee circuits om een grand prix”, schetst voormalig Formule 1-coureur Jan Lammers, die in Brazilië nog racete tegen Fittipaldi en Piquet. „Mooie races, mooi decor.”

Eén coureur kan GP binnenhalen

Het zijn niet alleen reputaties, geld en sponsorbelangen die de doorslag geven bij de verdeling van de grands prix. Het succes van één coureur kan bepalend zijn. Zandvoort en Assen hebben er tientallen miljoenen voor over om Max Verstappen te laten rijden. Emerson Fittipaldi won als eerste Braziliaan de wereldtitel in 1972 en prompt kreeg zijn geboortestad São Paulo een jaar later een grand prix. Vervolgens ging de Grote Prijs van Brazilië in de jaren tachtig naar Rio de Janeiro, waar Nelson Piquet furore maakte.

Opnieuw gaat het zondag in São Paulo om de man die Brazilië eigenwaarde gaf, Ayrton Senna. Zijn fans zullen bloemen leggen. Wereldkampioen Lewis Hamilton rijdt met een speciale helm uit respect voor Senna, zijn grote idool. Het was op 7 november 25 jaar geleden dat deze zijn laatste grand prix-zege vierde. Interlagos leeft voorlopig in het verleden.

Correctie (13 november 2018): In een eerdere versie van dit stuk ontbrak de positie waarop Barrichello in 2002 en 2004 in het WK-klassement eindigde. Het betreft de tweede plek. Dat is hierboven toegevoegd.

    • Harry Meijer