Bij Heracles begrijpen ze ‘filosoof’ Frank Wormuth

Frank Wormuth

Frank Wormuth verkoos Heracles Almelo boven een veilige baan bij de Duitse voetbalbond. De Duitse trainer houdt van ordening. En soms chaos.

Frank Wormuth heeft geen spijt van zijn komst naar Almelo. De Duitse trainer proeft en voelt respect bij Heracles. Foto ANP Pro Shots

In Twente is een man van veel woorden neergestreken. Preciezer: een filosofisch ingestelde Duitser met een voorkeur voor metaforen, die zich verstaanbaar maakt in een mengelmoes van Nederlands, Engels en Duits. Desondanks wordt Frank Wormuth begrepen bij Heracles, waar de trainer zichzelf vrijdagavond, na een voordracht in het supportershome, terugvindt met in zijn armen een grote mand vol Almelose producten. Dankbaarheid op z’n Twents.

Er mag afgelopen zomer her en der een wenkbrauw gefronst zijn bij de komst van de onbekende Wormuth, vijf maanden verder hebben de resultaten van Heracles die scepsis weggenomen. De club staat hoger dan ooit genoteerd in de eredivisie: vierde, ook na de 2-0 nederlaag op eigen veld tegen Feyenoord zondag. Clubleiding blij, fans ook, maar Wormuth nog niet helemaal. Heracles speelt te wisselvallig, vindt hij. Met 5-0 verliezen bij Willem II en 4-0 bij Vitesse, tegenover een 3-5 zege bij Heerenveen en thuis bijna alles gewonnen, er is geen peil op te trekken. Het moet consistenter, vindt de trainer.

Op een vraag tijdens de drukbezochte, jaarlijkse supportersavond hoe Wormuth die vele tegentreffers verklaart, antwoordt hij ad rem: „We hebben Janis in het doel.” Aan de bar, te midden van zijn teamgenoten, kijkt de nieuwe Duitse keeper Janis Blaswich verschrikt op, zo van: wat krijgen we nou? Wormuth-humor, zo blijkt. Geen verwijt aan de keeper. Het probleem zit ’m in de verdediging en het middenveld, meent de trainer. Te weinig controle over de bal, te weinig combinatievermogen, is zijn strenge oordeel. „We zijn goed in de counter, maar niet in het vasthouden van de bal.”

Geschuif met spelers

Mag zo zijn, monkelt oud-keeper en technisch adviseur Arend Steunenberg, Wormuth moet in een vaste formatie spelen. Dat geschuif met spelers, vindt hij niks. Ondermijnt hun vertrouwen. Neem een van de betere spelers, Brandley Kuwas, die in Wormuths ogen als rechterspits te veel zijn defensieve taken verzaakte. Straf: reserve. Daarna ‘op tien’ met meer back-up van het middenveld. „Maar ‘op tien’ laat-ie zijn man ook lopen”, smaalt Steunenberg.

Verschil van inzicht, Wormuth raakt het niet. Hij is open minded, overal op aanspreekbaar, maar wel uitgesproken in zijn voetbalopvattingen. Op de vraag wie Frank Wormuth volgens Frank Wormuth is, reageert hij met: „Toeval is niet zijn favoriete woord.” De Heracles-trainer met een docenten-achtergrond houdt van ordening, controle. Maar hij is ook een realist. „Structuur is goed, maar soms heb je chaos nodig. Een ander deel van mezelf zorgt daar voor, anders is het leven alleen maar onaangenaam. En at the end laat ik altijd mijn gevoel spreken.”

Zijn gemoed bracht Wormuth ook naar Nederland, zowel van Heracles als de 58-jarige Duitser een opmerkelijke keus. Waarom de zekerheid van een job bij de Duitse voetbalbond DFB opgeven? „Hoe zeg je dat in het Nederlands? Slangenkuil? Ja, dat bedoel ik. Daar verlangde ik naar terug, na tien jaar leiding te hebben gegeven aan de Hennes-Weisweiler-Akademie. Ik nam mezelf voor: als er een club met een mooie aanbieding komt, ben ik weg. Ik vond het tijd mijn comfortzone te verlaten. Coaches opleiden deed ik vol overgave, maar de drang weer te werken met spelers werd steeds sterker. Ik sprak tot mezelf: wat wil je dat er op jouw grafsteen komt te staan, Frank? ‘Er hat es versucht’ (Hij heeft het geprobeerd, red.), toch? Nou, vooruit dan.”

Een belletje van technisch manager Mark-Jan Fledderus en een paar stevige gesprekken later brachten Frank Wormuth naar Heracles, de club die hij slechts van naam kende. Ja, dat Almelo net voorbij Enschede ligt, wist hij van een eerder bezoekje aan FC Twente. Maar verder was Heracles voor de man die een decennium de hoogwaardige Duitse trainersopleiding had geleid één groot mysterie. Hij had geen kennis van Heracles, noch een gevoel bij de club.

Vanuit de Heracles-perceptie: waarom Wormuth, die naast het assistentschap van Jorg Löw bij Fenerbahçe als trainer een weinig indrukwekkend curriculum vitae heeft opgebouwd? Technisch manager Fledderus liet zich eerst overtuigen door Youtube-beelden van zijn trainingen en ging uiteindelijk overstag na een gloedvolle presentatie van Wormuth.

Zijn verleden als coach in de tweede en derde Bundesliga, met krasjes van een aantal voortijdige ontslagen, beoordeelt Wormuth als leerzaam en als een verrijking. Hij verklaart zich nader in metaforen, zoals: „Als je op het hoogste niveau zwemt, is alles fantastisch maar ervaar je niet het leven.” Of: „Als je op de top geboren bent, kun je niet klimmen.” Waarna hij de retorische vraag stelt: hoeveel trainers zijn er daadwerkelijk succesvol? „Precies ja, weinig. De meerderheid heeft juist geen succes.”

Zijn erfenis als mens

Niet dat het hem onberoerd liet of zijn carrière niet heeft beïnvloed, daarover geen twijfel. Maar belangrijker dan sportieve voorspoed en zijn nalatenschap als trainer, vindt Wormuth zijn erfenis als mens. Vol overtuiging: „Mocht Heracles mij ooit ontslaan, dan hoop ik dat ze zullen zeggen: Frank, de resultaten waren slecht, maar je bent een fijne, sociale jongen die altijd welkom blijft.”

Met die waardering zit het wel goed, denkt Wormuth. Nee, hem is niet verteld hoe fantastisch hij wel is, zegt hij met lichte zelfspot. Maar hij proeft en voelt respect in Almelo. Dat is wederzijds, want hij zegt geen seconde spijt van zijn komst naar Heracles te hebben, ook al zijn zijn vrouw en drie kinderen in Zuid-Duitsland, nabij Freiburg, achtergebleven en bezoekt hij ze gemiddeld eens in de drie weken. Achteloos: „Ach, dat is maar vijf uur rijden. Stelt niks voor.”

Resteert nog een laatste puntje: kunstgras. Wormuth is geen voorstander. Veel gestuiter van de bal, te onvoorspelbaar, was zijn vrij vernietigende oordeel. Tot hij de mat van het Polman Stadion betrad, zegt de coach. Toen werd hij milder. Gemeend of uit eerbied voor de club? Wormuth lijkt oprecht als hij zegt: „Dit is net echt gras, zó zacht. De bal reageert normaal, dat kan van veel andere velden niet gezegd worden. Dit benadert bijna normaal gras.”

    • Henk Stouwdam