Wat als alle doping wordt toegestaan?

Meer en meer wordt duidelijk dat schone sport een utopie is. Deze week in de ‘wat als…?’-serie van NRC: hoe zou een sportwereld eruit zien waarin genetisch geselecteerde topatleten doping mogen gebruiken?

4 juni 2037. Op de dag dat hij 17 jaar wordt kijkt Zong Rhuan naar het cadeau dat vanochtend werd bezorgd op de atletiekbaan van de Wuhan University. Nieuwe, gepersonaliseerde schoenen, zoals elk jaar rond deze tijd. Afzender is zijn hoofdsponsor Wuxian, dat vrij vertaald ‘geen grenzen’ betekent. De wereldwijde marktleider op het gebied van gentherapie, die dit jaar voor het eerst meer sporters in de portefeuille heeft dan het tanende sportmerk Nike, heeft een briefje op de doos geplakt: ‘Citius, altius, fortius’ – sneller, hoger, sterker. Met een snelle polsbeweging rukt Zong het cadeaupapier van de doos.

Het zijn witte spikes met blauwe bliksemschichten aan weerszijden, die verwijzen naar zijn landgenoten Julan Xing en Shao Xi, sinds de Olympische Spelen van Accra 2036 wereldrecordhouders op de 100 meter sprint (9.33) en de marathon (1.59.13 uur). Aan Zong de taak om die gouden golf voort te zetten, ingezet tijdens de Winterspelen van Beijing 2022, waar China het medailleklassement won.

Zong strikt zijn veters en maakt zich op voor een serie van 20 keer 400 meter. Als hij het staatsprogramma dat voor hem is uitgestippeld blijft volgen, gaat hij de 800 meter binnen een paar jaar onder de 1 minuut 40 lopen. Geen Europeaan zal daar aan komen.

Achtduizend kilometer westelijker denkt het team dat Kadir van Es (20) klaarstoomt voor de Zomerspelen van Amsterdam 2040 daar anders over. Van Es, zoon van tweevoudig olympisch kampioene 10.000 meter Malika Fikir en voormalig Europees kampioen hordenlopen Koen van Es, beschikt over een uniek genenpakket, zo blijkt uit genetische testen uitgevoerd door Rijksuniversiteit Groningen in opdracht van het ministerie van Sport: de combinatie van snelle en langzame spiervezels die bij hem werd aangetroffen is zeldzaam en maken hem in potentie ’s werelds beste 800-meterloper.

Kadir is vanaf zijn achttiende in een medailleprogramma opgenomen dat op basis van genetische selectie in Nederland sportbreed wordt toegepast; zoals hij zijn er nog 250. Sportminister Winfried Oppenheimer heeft er in samenspraak met de meeste West-Europese landen in de Code van Marseille (september 2034) voor gekozen om de ethische grens van dopinglegalisatie nooit over te stappen. Het Westen heeft de rotsvaste overtuiging dat de supermens die voortkomt uit gerichte selectie tot betere prestaties in staat zal zijn dan een gemanipuleerde sporter.

’s Nachts aan de hartbewaking

In Wuhan neemt Zong plaats in de starthouding. Hij rekt zijn spieren, die in duidelijk zichtbare strengen over zijn armen en benen lopen, gevolg van de grote hoeveelheden testosteron in zijn lijf. Zijn oogwit is lichtroze geworden, zijn spieren groeien, zijn vetpercentage blijft afnemen. ’s Nachts ligt hij tegenwoordig aan de hartbewaking.

Zong is tot dit lot veroordeeld sinds bij het aanbreken van zijn tweede levensjaar uit een screening van het Chinese gezondheidsministerie bleek dat hij het genenpakket had om topatleet te worden. In alle landen is screening op 2.000 genen vast onderdeel van topsportbeleid geworden. Maar in China gaan ze tegenwoordig een stapje verder. Atleten als Zong krijgen middelen die direct invloed hebben op de uitwerking van sommige genen, die extremer wordt. Dat werd mogelijk door de wereldwijde dopinglegalisatie.

Vlak na de Olympische Spelen van Accra 2036 lanceert het Internationaal Olympisch Comité (IOC) met een groep vooraanstaande wetenschappers een nieuwe dopingtest, in het geheim ontwikkeld. Stalen urine en bloed kunnen tot op moleculair niveau worden gescreend, de uitslag is vrijwel meteen bekend. De resultaten zijn vernietigend. Geïnstitutionaliseerde dopingsystemen blijken niet alleen in Rusland en de voormalige DDR te zijn toegepast, maar ook in de VS, Spanje, China, landen in Zuid-Amerika en Afrika, Jamaica en andere eilanden in het Caraïbisch gebied. Stalen van Europese atleten worden ook positief bevonden, zij het in mindere mate.

Klassieke middelen worden veruit het meest gevonden: groeihormoon, testosteron, epo. Die zijn nog altijd het effectiefst, want lichaamseigen. Negentig procent van alle wereldrecords in individuele sporten blijkt met het gebruik van doping tot stand te zijn gekomen.

Is dopinggebruik de enige optie of zegeviert de natuur?

Geruchten worden bewaarheid: schommelingen in het befaamde bloedpaspoort, ingevoerd op 1 januari 2008, bleken in veel gevallen niet nauwkeurig vast te stellen omdat dopingcontroleurs ofwel van de lokale autoriteiten geen visum kregen om een land in te reizen ofwel geen idee hadden waar in de Riftvallei ene Abebe Kipsang te vinden was als op het whereaboutsformulier stond dat hij tussen 8 en 10 uur woensdagochtend op een trainingsveld ten zuiden van Kaptagat was, met deze aanwijzing: ‘when you cannot find it, ask the shepherd at the side of the road close to the house of the olaranyani where to go’. Controleurs zijn, blijkt nu, al tientallen jaren opgehouden aan dat soort zaken hun tijd te verspillen. Zo kon het gebeuren dat landen als Kenia en Jamaica, decennia hofleverancier van gouden medailles, dopingregels eenvoudig omzeilden.

Het Internationaal Olympisch Comité (IOC) gaat in Parijs in crisisoverleg en op donderdag 1 september 2036 roept IOC-baas Paula Radcliffe met tranen in haar ogen het failliet van de olympische sport uit. Het IOC wordt met onmiddellijke ingang ontbonden omdat de strijd tegen doping niet gewonnen kan worden en derhalve van het olympisch gedachtegoed van Pierre de Coubertin weinig overblijft. Van het internationale anti-dopingagentschap WADA was al in mei 2019 afscheid genomen, toen tachtig nationale anti-dopingorganisaties het vertrouwen in het orgaan opzegden.

Er breekt een digitale volksopstand uit onder de hashtag #dopingdoom. Op zaterdag 10 september gaan over de hele wereld mensen de straat op om te protesteren tegen het besluit van het IOC, zonder resultaat. Sportfans druipen af, in de wetenschap dat de belangrijkste bijzaak in hun leven voorgoed van karakter zal veranderen.

Op slag dood

Mei 2038. In de afsluitende klimtijdrit van de Giro d’Italia lijkt Colombiaan Ruben Diaz met het roze stevig om zijn schouders op weg naar de eindoverwinning als hij vlak onder de top van de Etna van zijn fiets valt en op slag dood is. Het gebeurt live op televisie, en aangezien de Giro de Tour de France in populariteit is voorbijgestoken zien miljoenen mensen wat het liberale dopingbeleid tot gevolg kan hebben.

Uit autopsie blijkt dat Diaz een epo-gen heeft laten inbrengen dat als een perpetuum mobile rode bloedlichaampjes is gaan aanmaken. De werking van het gen was niet meer te stoppen. De medische wetenschap in het Westen is het erover eens: gentherapie is alleen inzetbaar bij een medisch probleem, en zelfs dan zijn de effecten op lange termijn nog niet te overzien.

In het eerste jaar na dopinglegalisatie overlijden 23 topsporters. Zonder uitzondering werd met hun genen geknoeid. In het Westen wordt het steeds lastiger om potentiële topsporters te werven. Als doping de enige manier is om een sportheld te worden, dan hoeft het voor velen niet meer.

Sportmerk Nike reageert als eerste mondiale reus op de dopinglegalisatie. Topman Elon Musk zegt van de een op andere dag de helft van alle contracten met topsporters, ter waarde van een slordige drie miljard euro, op. Het concern wil niet langer geassocieerd worden met een wereld van list en bedrog. Er volgen jaren van rechtszaken, maar Nike houdt voet bij stuk, ook al kost dat miljoenen. Adidas, Reebok, en Asics volgen in de maanden daarna. Zij willen met het geld dat overblijft kunst- en muziekprojecten gaan sponsoren, maar zien daarvan af als na een random urinetests blijkt dat veel toporkesten massaal bètablokkers gebruiken om tijdens concerten rustig te blijven. Middelengebruik blijkt van alle rangen en standen, maar is in de sport het zichtbaarst.

Overal ter wereld trekken televisiezenders en dagbladen hun handen van sport af. Farmaceutische bedrijven richten hun eigen tv-stations en online kanalen op, net als sportbonden, die inzien dat met sport goed geld te verdienen blijft nu stadions volstromen met mensen die louter komen voor een avondje show. Sport wordt niet langer geassocieerd met gezond leven, presteren en zelfontplooiing, maar gaat terug naar de oervorm: volksvermaak.

Europese landen stoppen aanvankelijk met het afvaardigen van topatleten naar grote toernooien, die veranderen in krachtmetingen tussen de Grote Vijf: Rusland, China, de VS, het continent Zuid-Amerika en de Caribische Eilandenfederatie. Europese regeringen blijven in het geheim werken aan een concurrerend topsportbeleid, waarbij genetische selectie het verschil moet gaan maken.

Iconische race

Op donderdag 9 augustus 2040 is het verzengend heet in het ‘Amsterdam Stadium’, decor van de eerste Moderne Spelen – de term ‘olympisch’ is gelijktijdig met het IOC verdwenen. Zestigduizend mensen zijn met popcorn en bier afgekomen op de finale van de 800 meter. De hoofdrolspelers zijn zorgvuldig bij elkaar uit de buurt gehouden, tot dit moment. De wedstrijd is vermarkt als de iconische race tussen goed en kwaad: Kadir van Es versus Zong Rhuan. Van de uitkomst hangt veel af. Is dopinggebruik de enige optie of zegeviert de natuur?

Direct na het startschot voeren ze samen het veld aan. De traditionele looplanden zijn uit beeld nu eremetaal meer dan ooit een financiële aangelegenheid is geworden, hetzij door een uitgekiend dopingprogramma hetzij door genetische selectie.

De eerste ronde gaat in 47 seconden, de snelste opening uit de geschiedenis. Kadir grimast, maar dat is bij hem een goed teken. Aan het gelaat van Zong is niets af te lezen. Zijn lichaam is zo droog geworden dat je zijn hart kunt zien kloppen als de camera’s op hem inzoomen. Kadir is twee koppen groter, een stuk potiger ook. Zijn bewegingen zijn traag maar effectief.

Als de mannen schouder aan schouder door de laatste bocht denderen, klinkt er een bulderend kabaal vlakbij de marathonpoort. Stofwolken stijgen op, toeschouwers struikelen in blinde paniek over de kuipstoeltjes en elkaar. Een bomaanslag. Dit is waar critici voor gewaarschuwd hadden. Als regels in de sport verdwijnen, raakt ook de rest van de samenleving ontwricht.

Illustratie ‘Wat als…?’
Daniel Robert Hope

    • Dennis Boxhoorn