Kapitein onderzoeksschip ‘Pelagia’ ontslagen na klacht intimidatie

Tijdens een expeditie voelde een PhD-student zich ongepast en seksueel bejegend door de kapitein.

Het onderzoeksschip de Pelagia.

Vanaf 1 december is een van de kapiteins van onderzoeksschip Pelagia bevelhebber-af. De rechtbank van Rotterdam heeft bepaald dat de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) de man mag ontslaan vanwege seksuele intimidatie, tijdens een van Nederlands omvangrijkste onderzoekexpedities.

Hoewel niet bewezen is dat de kapitein een vrouwelijke opvarende van het schip fysiek heeft aangerand, zoals zij beweert, weegt het voor de rechter zwaar dat de man in zijn functie van onbesproken gedrag diende te zijn.

De uitspraak dateert van 19 oktober en betreft een incident dat zich vorig jaar december afspeelde aan boord van het schip. De Pelagia was toen onderweg op een expeditie, van Texel naar het zuiden, richting Gran Canaria en daarna langs Curaçao en Sint Maarten. Het schip zou later via Ierland terug varen naar Texel, de thuisbasis van het onderzoeksinstituut NIOZ, eigenaar van het schip. Tijdens de reis wisselden twee kapiteins elkaar af.

Wetenschapsredacteur Gemma Venhuizen voer enkele dagen mee met de Pelagia. Lees hier haar scheepsjournaal

Geïntimideerd of ‘blauwtje gelopen’

Tijdens het tweede deel van die expeditie - vanaf 27 december - voer een PhD-student mee, die na thuiskomst op 30 januari een klacht indiende tegen de kapitein. Hij zou haar tijdens Oud en Nieuw hebben vastgepakt en gezoend in de nek. Hij probeerde de vrouw verder te kussen, maar hield op toen zij aangaf dat niet te willen. Volgens haar was de kapitein dronken.

In de uitspraak, die op 3 november online is gepubliceerd, is te lezen hoe de NWO de positie van de vrouw schetst. In het vervolg van de diepzee-expeditie kon zij, “een beginnende wetenschapper”, met haar klacht nergens heen - de beschuldiging betrof immers de hoogste gezagvoerder op het onderzoeksschip.

De kapitein van de Pelagia, al sinds 2011 in dienst van de wetenschappelijke organisaties, ontkent dat hij de vrouw heeft belaagd. Hij zou de student wel hebben gevraagd of hij haar mocht zoenen, maar constateerde daarna dat hij “een blauwtje had gelopen”. In het verweer staat dat dat volgens de man “weliswaar een ongemakkelijke situatie oplevert” voor beide opvarenden, maar dat hij zich nooit heeft opgedrongen. Ook zou hij aan haar latere gedrag niet hebben gemerkt dat het voorval de studente dwars zat.

Voorbeeldfunctie

De wetenschapsorganisatie concludeerde, afgaande op het verhaal van de vrouw, anders en zette de kapitein vanaf maart van dit jaar op non-actief. Zelfs als de bevelhebber alleen de vraag had gesteld, was dat volgens zijn werkgevers ongepast, zo staat vermeld in de uitspraak die vorige week zaterdag online werd gezet. Ook stelt de NWO dat de kapitein van een schip een voorbeeldfunctie heeft.

De kantonrechter heeft de organisatie in oktober in het gelijk gesteld. Er is volgens de rechter sprake van verwijtbaar gedrag. De NWO mag de kapitein dan ook ontslaan; hij krijgt een ‘transitievergoeding’ mee.

    • Lisa Dupuy