Opinie

    • Frits Abrahams

Het einde van het lied

Tussen de Duitse tenor Fritz Wunderlich en de soulzangers Frankie Miller en Otis Redding bestaan voor mij opvallende overeenkomsten. Het zal vooral liefhebbers van klassieke muziek oneerbiedig in de oren klinken, daarom zal ik het tactvol proberen uit te leggen. Om met de belangrijkste overeenkomst te beginnen: ieder behoort in zijn genre tot de absolute top.

De jonge Nederlandse bariton Raoul Steffani belichtte onlangs in NRC een aantal klassieke zangers die hij goed vond. Tot mijn vreugde noemde hij ook Fritz Wunderlich, die van 1930 tot 1966 leefde. „Bij Wunderlich hoor je altijd alleen Wunderlich”, zei Steffani. „Die eerlijke, pure klank – dat vind ik het hoogste goed. In lied en opera. En die benadering ontroert ook het meest, denk ik.”

Mijn bewondering voor Wunderlich dank ik aan collega Martin van Amerongen, een groot kenner van klassieke muziek. Martin is in 2002 overleden, ons gesprek over muziek moeten we halverwege de jaren tachtig hebben gevoerd. Ik vertelde hem dat ik van goede, bijzondere zangstemmen hield – in welk genre dan ook.

Martin verafschuwde popmuziek, dus daar viel ik hem niet mee lastig, maar ik vroeg hem wel welke klassieke zangstemmen hij me kon aanraden. Niet te schel en te hard, voegde ik eraan toe. Zelf hield hij daar ook niet van, zoals uit zijn tips bleek: Wunderlich, Richard Tauber en Beniamino Gigli.

Hij had me niet beter kunnen adviseren. Ik heb het nodige van deze en verwante zangers en zangeressen verzameld, overigens zonder mijn liefde voor de popmuziek op te geven. Omdat zangers als Wunderlich alweer zo lang dood zijn, dreigen ze vergeten te worden, merk ik bij jonge mensen. Ook daarom deed het me deugd dat Steffani zijn naam zo nadrukkelijk noemde. Bas Heijne deed dat al eerder – in 2001 – in een artikel in NRC Handelsblad waarin hij Wunderlich „een natuurlijk zanggenie” noemde.

Wunderlich kwam – en nu naderen Frankie Miller en Otis Redding – op een buitengewoon schlemielige wijze op 35-jarige leeftijd om het leven. Hij struikelde als logé in het jachthuis van vrienden ’s nachts op de trap over een losse schoenveter en belandde met zijn achterhoofd op de stenen vloer. Hij werd bewusteloos naar het ziekenhuis van Heidelberg vervoerd waar hij stierf. Een schitterende zangcarrière was niet in de kiem, maar in volle bloei gesmoord.

Frankie Miller was een Schotse soulzanger die in de jaren zeventig en tachtig furore maakte. Ik schrijf ‘was’, want hij leeft nog wel, maar niet meer als zanger. Ik zag in 1977 een indrukwekkend optreden van hem in Winschoten. „De beste en opwindendste elementen van de popmuziek in vijf kwartier samengebald”, schreef ik in het Nieuwsblad van het Noorden. Voor mij is hij de beste blanke soulzanger van zijn generatie. Hij had met zijn hese, doorleefde stem de klasse van Otis Redding, wiens weduwe over hem zei: „Die kleine witte jongen, Frankie, heeft de zwartste stem sinds Otis.”

Redding kwam als 26-jarige om bij een vliegtuigongeluk, met Miller liep het niet veel beter af. Hij was 45 jaar toen hij in 1994 op zijn hotelkamer in New York een zware hersenbloeding kreeg. Hij lag vijf maanden in coma en belandde daarna voor de rest van zijn leven half verlamd in een rolstoel.

Voorgoed uitgezongen.

    • Frits Abrahams