Opinie

Asielbeleid moet ook reëel, voorspelbaar en eerlijk kunnen zijn

#jadus

Dde handtekeningenteller voor een burgerinitiatief over het kinderpardon staat op meer dan 200.000. Het gros werd vorige week geplaatst na de controverse over VVD-fractieleider Klaas Dijkhoff die in een documentaire „Ja, dus?” zei, tegen het bijna 9-jarige in Nederland geboren jongetje Nemr, dat naar Irak uitgezet zal worden. Met z’n familie. Zijn stelling was: „Als ik daar naartoe ga heb ik geen toekomst.” Dijkhoff legt dan uit hoe het zit, met het kinderpardon. Nemr schudt intussen heftig ‘nee’ – en als Dijkhoff is uitgesproken laat de 9-jarige een paar seconden stilte vallen en slaakt hij een hoorbare zucht. „Ja, dus?” zegt Dijkhoff dan, hulpeloos.

Daarmee was een rel geboren. Over wéér een VVD-politicus die ongevoelig lijkt voor wat er leeft, na de ‘stapel stenen’ waarmee minister Bruins (zorg) failliete ziekenhuizen vergeleek. Precies in de week waarin bleek dat failliete reisbureaus beter met hun cliënten omgaan dan failliete ziekenhuizen.

Emotie telt dubbel in de politieke arena, zeker bij thema’s waar het broeit, zoals migratie en zorg. Voeg er een mediageniek migrantenjongetje aan toe, met een jaloersmakende beheersing van het Nederlands voor een 9-jarige en Nederland is om. Het is tegelijk ook exploitatie-tv, met een écht slachtoffer. Zowel van het strenge asielstelsel als van z’n ouders, die hun kind laten gebruiken voor een nieuw kinderpardon, en dus ook voor hun zaak. Dit was mis, op veel manieren.

Een dag later kon Dijkhoff zelf per Twitter proberen de schade, samengevat in ‘#jadus’, wat te beheersen. Dat Nederland niet iedere vluchteling kan opnemen, maar alleen degenen uit écht onveilige landen. En dat zoiets enorm moeilijk is vast te stellen en tot harde beslissingen verplicht. Maar dat er ook voor humanitaire gevallen en bijzondere omstandigheden een kansje is. Zelf streek hij als staatssecretaris voor asiel in 240 gevallen de hand over het hart. Dat hoort er óók bij.

Het leek allemaal te weinig en te laat. Toch heeft Dijkhoff een legitiem punt, dat deze week werd herhaald door partijgenoot en staatssecretaris Harbers (Asiel) in diverse interviews. Om draagvlak te behouden, om willekeur te voorkomen, om voorspelbaar te blijven, om valse verwachtingen, dito asielaanvragen en calculerend gedrag te voorkomen is een duidelijk vergunningstelsel nodig. En als je niet in aanmerking komt is het verblijf in Nederland dus voorbij. Iedere dag worden in asielzoekerscentra gezinnen door de politie opgehaald, soms met dwang, om in afwachting van het vliegtuig te worden opgesloten. Met hun vaak vernederlandste kinderen, die zichzelf daarna dus terugvinden in het Midden-Oosten, of Afrika. Dat is bitter, zeker.

Moet nu het recht van vernederlandste kinderen in beginsel voorrang krijgen boven de plicht van hun ouders om te vertrekken? Nee, hoe akelig het ook is. Alleen als er bijzondere, extra bezwarende omstandigheden zijn, zoals bij het Armeense duo Howick en Lili is dat bespreekbaar. Het zou een premie betekenen op wat in de VS wel het ‘ankerkind’ wordt genoemd: het kind als voldongen feit, als wapen tegen weigerachtige gastlanden. Die kant moet het niet op. Er is al een achterdeur en een maatstaf: als een maatregel tot onvoorziene en onredelijk benadelende gevolgen in een individueel geval zou leiden mag van een dwingende regel worden afgeweken. Rechtmatige uitzetting, na rechterlijke toetsing, is niet onvoorzien en ook niet onredelijk benadelend. Dat is pas zo als de gezondheid van een migrant erdoor in gevaar komt. Nemr wil hier vooral een toekomst, voor zichzelf, en zijn familie. Dat is, helaas, te weinig. Dus, ja, wat wil Nederland?

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.