Opnieuw twee gezichtsbepalende officieren van justitie weg

Openbaar Ministerie Het vertrek van in totaal vijf hoofdofficieren in een half jaar tijd vergroot de problemen van het Openbaar Ministerie verder.

Vrouwe Justitia bij de rechtbank van Utrecht. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Twee vooraanstaande hoofdofficieren van justitie, die van Den Haag en Utrecht, stappen op bij het Openbaar Ministerie (OM). De Haagse hoofdofficier van justitie Bart Nieuwenhuizen wordt raadsheer in Den Bosch. De baas van het parket in Midden-Nederland, Jet Hoogendijk, wordt rechter in Amsterdam.

De twee hoofdofficieren hebben hun vertrek woensdag bekendgemaakt in de groepsraad, het overlegorgaan van alle leidinggevenden binnen het OM. De hoofdofficieren van Den Haag en Utrecht kiezen vrijwillig voor een nieuwe carrière als rechter.

Het opstappen is een gevoelige klap voor het Openbaar Ministerie: in het laatste half jaar hebben al vijf gezichtsbepalende hoofdofficieren van justitie hun functie neergelegd.

Na berichten in NRC over integriteitsschendingen werden deze zomer de Rotterdamse hoofdofficier van justitie Marc van Nimwegen en de baas van het functioneel parket Marianne Bloos ‘met buitengewoon verlof’ gestuurd. Daarbij ging het om berichten over hun geheime relatie en misbruik van dienstreizen. Bovendien gunde Van Nimwegen orders van het OM zonder aanbesteding aan het bedrijf van zijn zus en zwager.

Vorige maand moest de hele leiding van het parket Zeeland-West-Brabant, onder wie hoofdofficier Charles van der Voort, op last van de top van het OM haar functie neerleggen. Het personeel had massaal geklaagd over „een verrotte organisatie”.

Symptoom

Binnen het Openbaar Ministerie bestaan grote zorgen hoe vijf hooggeplaatste aanklagers in zo’n korte periode te vervangen. De personeelswisselingen in de top worden gezien als symptoom van het verziekte werkklimaat. Er bestaat grote onvrede over het functioneren van de eigen organisatie. Aanklagers spreken van een angstcultuur. Collega’s durven elkaar niet aan te spreken op gedragingen omdat ze bang zijn dat hun positie dan in gevaar komt. Het vertrek van Hoogendijk en Nieuwenhuizen is extra pijnlijk omdat zij als weinigen zich wel intern kritisch durfden op te stellen.

Nieuwenhuizen zei donderdag dat hij opstapt vanwege „de mooie kans die ik krijg bij het gerechtshof”. Tegenover collega’s heeft hij al langer laten weten te willen vertrekken. Hij probeerde dit jaar ook tevergeefs hoofd van de inlichtingendienst AIVD te worden.

OM-baas Gerrit van der Burg vroeg eerder aan zijn personeel om vertrouwen om de crisis aan te pakken

Bart Nieuwenhuizen. Alexander Schippers/ANP

Binnen het OM wordt veel geklaagd over de leiding van de eigen organisatie. Het college van procureurs-generaal zou te weinig afstand nemen van het ministerie van Justitie en Veiligheid. „We hebben geen eigen magistratelijke rol meer maar zijn vooral een buitendienst van het departement geworden”, zegt een vooraanstaand lid van het OM. Ook wordt geklaagd over een gebrek aan visie van de leiding.

Jet Hoogendijk. Erik van ’t Woud/Hollandse Hoogte

Jet Hoogendijk (54) was ruim twintig jaar in dienst bij het OM. Ze was eerder plaatsvervangend hoofdofficier van justitie in Amsterdam en Utrecht en hoofdofficier van justitie in Zeeland-West-Brabant. Ze werkte de laatste drie jaar in Utrecht als hoofdofficier van justitie Midden-Nederland. Bart Nieuwenhuizen (59) werkte de laatste drie jaar als hoofdofficier van justitie in Den Haag. Daarvoor was hij onder meer hoofdofficier van justitie in Den Bosch en bij het landelijk parket. Hij geldt als een van de meest ervaren misdaadbestrijders binnen het OM. Deze maand stapt ook officier van justitie Kitty Nooy op bij het OM. Zij was sinds 2010 portefeuillehouder integriteit.

Het opvullen van de vacatures van vijf hoofdofficieren van justitie zal een moeilijke klus worden. Het OM zoekt ook al enige tijd naar opvolgers voor de Rotterdamse hoofdofficier van justitie Marc van Nimwegen en de hoofdofficier van het functioneel parket Marianne Bloos.

Integriteitsonderzoek

Op verzoek van het college van procureurs-generaal onderzoekt nu een groep buitenstaanders, de zogeheten commissie-Fokkens, integriteitsschendingen in de top van het OM. De commissie heeft de afgelopen maanden vrijwel alle topfunctionarissen binnen het OM en enkele klokkenluiders gehoord. De bevindingen worden volgende maand bekendgemaakt. Het onderzoek is vertraagd omdat zich de afgelopen maanden steeds meer werknemers van het OM hebben gemeld met klachten over de eigen organisatie. Binnen het OM wordt er rekening mee gehouden dat de bevindingen van de commissie zullen leiden tot nog meer personele wisselingen in de top van het OM.

    • Marcel Haenen