Onderzoek Lion Air-crash: ook problemen met vliegtuigsoftware

Zowel Boeing als de Amerikaanse luchtvaartautoriteiten waarschuwen luchtvaartmaatschappijen die vliegen met het nieuwste model 737.

Onderzoekers verplaatsen stukken wrak van de neergestorte Lion Air jet. Foto Achmad Ibrahim/AP

De Amerikaanse vliegtuigbouwer Boeing waarschuwt bedrijven in de personenluchtvaart die vliegen met de Boeing 737 MAX. Er zit mogelijk een fout in de software die ongelukken kan veroorzaken. Het bedrijf publiceerde die waarschuwing woensdag, naar aanleiding van het onderzoek naar het ongeluk met het toestel van het Indonesische Lion Air, eind oktober. Alle 189 inzittenden kwamen toen om het leven.

Een van de sensoren die de aerodynamica van de vleugels van het toestel en het vluchtverloop controleert, zou soms gebruikmaken van foutieve data. Daarbij kan het computersysteem bij wijze van correctie zelfs de controle van het vliegtuig van de piloot overnemen en op auto pilot overschakelen - waarna het toestel een duikvlucht inzet.

In een nieuwe richtlijn raadt het bureau van de Amerikaanse luchtvaartautoriteiten (FAA) aangesloten luchtvaartmaatschappijen daarom aan de instellingen van het computersysteem opnieuw door te nemen. Het baseerde zich daarbij op het veiligheidsbulletin van Boeing.

Veiligheidscultuur of technische problemen?

De FAA en Boeing werken samen met de Indonesische autoriteiten aan het onderzoek naar de Lion Air-crash. Volgens journalisten van Reuters is in dat onderzoek een beeld ontstaan van “de uitdaging waarmee relatief nieuwe vervoerders geconfronteerd worden, die proberen gelijke tred te houden met de toenemende vraag naar vliegreizen in ontwikkelingslanden, terwijl ze streven naar normen waarvoor de gevestigde marktleiders tientallen jaren nodig hadden om te bereiken”.

Lion Air is een van die luchtvaartbedrijven. De Indonesische private maatschappij kende in de afgelopen jaren echter ook een veel hoger aantal ongevallen dan andere luchtvaartmaatschappijen. Analisten en de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie wezen daarbij bijvoorbeeld op het toegestane aantal vlieguren per piloot: Indonesische crews mogen maximaal 110 uren per maand vliegen, tien uur meer dan in de meeste landen het geval is. Lion Air stond tot 2016 op een zwarte lijst van de EU. Het bedrijf kon niet voldoen aan de veiligheidseisen.

Bekijk ook beelden van de reddingsoperatie bij de neergestorte Air Lion-vlucht

Die veiligheidscultuur komt opnieuw onder de aandacht, nu onderzoekers proberen te achterhalen wat de precieze toedracht is van de Lion Air-crash. Deze week hebben zij echter ook bewijs gevonden voor oorzaken van technische aard. Zo werd maandag bekendgemaakt dat een snelheidsmeter van het vliegtuig niet goed functioneerde. Uit gegevens van de zwarte doos blijkt dat de snelheid tijdens de laatste vier vluchten van het toestel niet goed is genoteerd. De waarschuwing over de softwarefout betreft ook een fout buiten de veiligheidscultuur.

Eerste ongeluk

Het dodelijke ongeluk was het eerste met een Boeing 737 MAX 8, het nieuwste model van de Amerikaanse fabrikant. Er wordt sinds vorig jaar gevlogen met het toestel in de passagiersluchtvaart. Het verongelukte vliegtuig werd in augustus aan Lion Air geleverd. Het toestel was op 29 oktober van Jakarta op weg naar Pangkal Pinang en stortte slechts 15 minuten na opstijgen in zee. Alle 189 inzittenden kwamen daarbij om.

In Nederland zijn geen maatschappijen die met de 737 MAX vliegen; Europese bedrijven die het model wel in hun vloot hebben zijn onder meer Icelandair en Turkish Airlines.

Twitter avatar FAANews The FAA #FAA statement on the Emergency Airworthiness Directive (AD) for all @Boeing 737 MAX aircraft. The AD can be found at https://t.co/FoRI5vOeby. https://t.co/JDGdPfos6g
    • Lisa Dupuy