Karavaan komt op krachten – en trekt dan door naar de VS

Migrantenkaravaan

De karavaan van Midden-Amerikaanse migranten maakt een tussenstop in Mexico-Stad, maar einddoel voor velen blijft asiel in de VS. „Ik geloof niet dat militairen het vuur gaan openen op ons.”

Foto Alfredo Estrella/AFP

Bebloede voeten met blaren, afgebroken teennagels en verzwikte enkels. Achter een rij ziekenwagens op het voormalig olympisch park Magdalena Mixhuca in Mexico-Stad staan mannen, vrouwen en kinderen om zich na een lange tocht van circa 1.600 kilometer te laten behandelen door artsen en verpleegsters. María Hernández duwt haar dochtertje naar voren. „Kijk haar voeten! We hebben zoveel gelopen”, verzucht ze. „Jullie komen allemaal aan de beurt, niet voordringen”, roept een verpleger in een wit shirt met een groot rood kruis.

De naar schatting 7.000, voornamelijk Hondurese migranten die inmiddels al ruim drie weken te voet en liftend in bussen en vrachtwagens door Honduras, Guatemala en nu Mexico richting de VS trekken, zijn inmiddels aangekomen in Mexico-Stad. De mensen in de zogenoemde migrantenkaravaan zijn uitgeput neergestreken in het immense sportstadion, nabij het vliegveld dat door de Mexicaanse overheid is ingericht als vluchtelingenkamp.

Lees ook dit achtergrondartikel over de situatie in Midden-Amerika

Op de vlucht voor bendes

De migranten bivakkeren op het terrein in kleine tenten, families met kinderen zijn ondergebracht in grotere tentenkampen. Er zijn dokters en tandartsposten, er wordt juridische bijstand verleend en na de zware reis kunnen de mensen eindelijk weer normaal douchen, kleding wassen, goed eten en drinken en vooral uitrusten.

„We krijgen alle aandacht. We komen hier echt op adem”, zegt Eyer Mancia terwijl hij samen met zijn zoontje Ezequiel (6) geniet van een grote pizza. Hier in de familietent liggen een paar honderd ouders met hun kinderen op dekens en matrassen op de grond. „Ik hoop dat ik werk vind in Amerika als technicus en dat Ezequiel naar school kan”, zegt Mancia. Hij reist alleen met zijn zoontje en heeft straks een afspraak met een jurist die spreekuur houdt op het terrein en helpt met asielaanvragen.

Verderop op een matras ligt de Hondurese Gislaine Cruz omringd door haar drie kinderen. Eerder ontmoette NRC haar al in de karavaan toen ze door de deelstaat Oaxaca trok. Ze is op de vlucht voor het bendegeweld van de gewelddadige groepering Mara Salvatrucha, die in de wijk waar ze woonde aan de macht is en bewoners zoals Cruz afperst. „We moeten even wennen aan de kou in deze stad, ’s avonds is het maar 10 graden. Maar dat we zo ver zijn gekomen op onze tocht en zoveel steun krijgen van de Mexicanen is hartverwarmend”, zegt ze en legt haar baby van nog geen jaar aan de borst.

Lees ook deze eerdere reportage bij de karavaan in Oaxaca

Sfeer beter dan onderweg

Burgemeester Armando Quintero van het stadsdeel Iztacalco waar het sportpark onder valt, waarschuwde deze week dat het complex aan zijn limiet zit. Voor de 3.000 migranten, die in twee andere karavanen ook nog onderweg zijn richting de hoofdstad, moet een andere oplossing komen. „Met zoveel mensen kunnen er ziektes, infecties en epidemieën uitbreken”, aldus de burgemeester. Mensen dragen al mondkapjes om zich te beschermen tegen virussen.

In de verte op het terrein danst een groepje op swingende reggaeton en salsa. Een stel mannen is met elkaar aan het boksen, een jongen drukt zich op tussen de strepen van de atletiekbaan. Op het sportterrein is de sfeer een stuk meer ontspannen dan toen de karavaan onderweg was. De mensen komen tot rust en zijn opgewekt. „We hebben urenlang op elkaar gezeten in propvolle bussen en vrachtwagens en hebben wekenlang slecht geslapen. Het is fijn om nu weer te kunnen bewegen”, zegt de jongen vrolijk en hij doet nog wat buikspieroefeningen.

Duizenden kinderen in karavaan

Vrijwilligers sjouwen met speelgoed. Een geschminkte clown maakt kinderen aan het lachen. Volgens VN-kinderorganisatie Unicef bevinden zich naar schatting 2.300 kinderen in de karavaan, onder wie een groot aantal baby’s. De organisatie reist met drie tot vier hulpverleners permanent mee in de karavaan en heeft een mobiel loket opgezet met kinderartsen en psychologen.

„Veel kinderen zijn ziek geworden”, zegt Rocío Nuñes van Unicef terwijl ze over het terrein loopt en een moeder de weg naar een speciale wasgelegenheid voor families met kinderen wijst. „Ze hebben pijn aan hun voetjes, last van diarree en een aantal kinderen is hier in de hoofdstad opgenomen in het ziekenhuis. We maken ons grote zorgen over het welzijn van deze kinderen. Ze zijn al getraumatiseerd door wat ze meemaakten met het bendegeweld in hun landen en dan ook nog deze uitputtende tocht.”

‘Haat van Trump over zich heen’

Vanuit een goederenbus wordt kleding uitgedeeld. „Ik denk dat mijn dochter deze past”, zegt een vrouw en grijpt een zwarte broek. Via een oproep in de media kunnen de Mexicanen kleding brengen naar verschillende locaties in de hoofdstad. De steun en solidariteit voor de migranten is opvallend groot.

„Eerst kregen wij Mexicanen alle haat over ons heen van Trump, nu zijn deze mensen aan de beurt”, zegt onderwijzeres María Hidalgo, die een zak kleding en tien telefoonkaarten voor de migranten komt brengen. „Een deel zal hier vast blijven hangen, maar er zijn meer kansen voor hen in de VS”, zegt ze.

Lees ook deze analyse over president Trumps reactie op de karavaan

De karavaan is deze vrijdagochtend weer op gang gekomen. Eerst naar Querétaro en uiteindelijk door naar Tijuana, in het meest noordwestelijke puntje van Mexico, aan de grens met San Diego. Mancia maakt zich op voor vertrek. Wat verwacht hij straks aan te treffen bij de grens, waar de Amerikaanse president vanwege de karavaan - en vlak voor de midterms van afgelopen dinsdag - het leger heeft gemobiliseerd? Mancia: „Er is zoveel gedreigd door Trump, maar ik geloof niet dat militairen het vuur gaan openen op ons. Asiel voor mij en mijn zoontje, daar hoop ik op.”

    • Nina Jurna