Christendemocraten kiezen Manfred Weber als beoogd opvolger van Juncker

De Duitser Manfred Weber is door de christendemocraten in Helsinki aangewezen als degene die Jean Claude Juncker moet opvolgen als Commissievoorzitter. Na mei moet blijken of hij dat ook wordt.

Manfred Weber bij het EVP congres in Helsink. Foto Kimmo Brandt/EPA

De Duitse christendemocraat Manfred Weber is donderdagmiddag in Helsinki gekozen als Europese centrum-rechtse kandidaat om Jean-Claude Juncker op te volgen als voorzitter van de Europese Commissie.

De 46-jarige Weber zal bij de verkiezingen voor het Europees parlement in mei fungeren als Europese ‘topkandidaat’ van de Europese Volkspartij, de grootste politieke familie in Europa. Hij is nu fractieleider van de 219-koppige EVP-fractie in het Europees parlement.

Het Europees parlement probeert met de aanwijzing van dergelijke topkandidaten per partij net als in 2014 de regeringsleiders zijn wil op te leggen in de keuze van de Commissievoorzitter. Toen lukte dat, met de Luxemburgse premier Juncker als kandidaat van de EVP.

Dat Weber Junckers pad kan volgen, is niet uitgesloten. Ook volgend jaar na de verkiezingen zal het gevecht om de Europese topposities onvoorspelbaar zijn, maar de regeringsleiders zullen in elk geval rekening moeten houden met de wensen van het Europees Parlement.

Lees ook dit artikel over de stoelendans die in Brussel is begonnen

Machtigste partij

De EVP is nu de machtigste partij van Europa, die ook voorzitters levert van de Europese Raad (de Pool Donald Tusk) en van het Europees Parlement (Antonio Tajani uit Italië). Volgens peilingen zal de overmacht van centrum-rechts slinken, maar blijft de EVP wel de grootste. Het Commissievoorzitterschap is het belangrijkst voor de partij, aldus voorzitter Joseph Daul.

Belangrijkste concurrent van Weber vanuit het parlement is voorlopig de sociaal-democratische Europese leider Frans Timmermans. De ‘topkandidaten’ van de partijen worden in Europa doorgaans aangeduid als ‘Spitzenkandidat’.

Alleen kiezers uit Duitsland kunnen in mei rechtsstreeks op Weber stemmen. Hij zal bij de Europese parlementsverkiezingen in mei lijsttrekker zijn van de CSU, de Beierse zusterpartij van Angela Merkels CDU.

In Helsinki kreeg Weber van vijftig Europese christendemocratische en andere rechtse partijen donderdag de voorkeur boven de Finse ex-premier Alexander Stubb. De ruime meerderheid voor Weber bedroeg 79,2 procent. De uitslag werd mede bekend gemaakt door Esther de Lange, die in Finland werd herkozen tot vice-voorzitter van de Europese EVP-fractie. Zij is volgend jaar lijsttrekker van het CDA in Europa.

Strikt migratiebeleid

Tegenover de betrekkelijk liberale Fin Stubb profileerde Weber zich als een meer conservatieve kandidaat. Daarnaast is hij sterk pro-Europees. Hij richt zich in zijn campagne onder meer op een strikt migratiebeleid. „We moeten onze grenzen weer onder controle krijgen”, zei hij in Helsinki over de Europese buitengrenzen. Europeanen moeten zich „beschermd” en „thuis” voelen in de Unie, onder meer door nadruk op een Europees veiligheidsbeleid en betere levensomstandigheden.

Ook het CDA steunde Weber, net als de Duitse, Franse en de meeste Midden-Europese partijen. Daarbij ook Fidesz, de partij van de Hongaarse premier Viktor Orbán. Fidesz is binnen de EVP omstreden wegens het ondermijnen van de rechtsstaat.

Weber wil Orbán binnen de EVP houden. Wel riep hij, zonder Orbán te noemen, op tot het respecteren van Europese waarden, inclusief democratie en rechtsstaat, „door alle leden van de EVP”.

Geen ervaring

Nadeel voor Weber in de race om topposities is dat hij geen ervaring heeft als regeringsleider of minister op nationaal of zelfs deelstaatniveau in Beieren. Op zijn onopvallende wijze speelt hij wel al jaren mee in de top van de CSU. Maar hij geeft daarin niet de toon aan, anders dan luidruchtiger politici als CSU-voorzitter Horst Seehofer en diens opvolger als minister-president van Beieren Markus Söder.

Weber werd in 2002 gekozen in het deelstaatparlement van Beieren, maar vertrok twee jaar later al weer naar het Europees Parlement. Hij verwaarloosde zijn banden met Beieren en zijn partij niet. Hij was van 2003 tot 2007 voorzitter van de Beierse afdeling van de Junge Union, de jongerenorganisatie van CDU en CSU.

Van 2008 tot 2014 leidde hij de CSU-afdeling van de regio Neder-Beieren, waar hij vandaan komt. Sinds 2015 is hij plaatsvervangend partijvoorzitter van de CSU. De fractie van de EVP in Brussel en Straatsburg leidt hij sinds 2014.

    • René Moerland