Vluchten uit sepia gekleurde, permanente rookhok Delhi

New Delhi is een van de smerigste steden ter wereld. Door het lichtjesfestival is de smog op z’n ergst. Eva Oude Elferink vluchtte de Indiase hoofdstad uit.

De India Gate in New Delhi gehuld in smog. Anushree Fadnavis/REuters

‘Zouden de ramen misschien dicht mogen?” De Uber-chauffeur kijkt me vanuit zijn achteruitkijkspiegel geamuseerd aan voordat hij zich over de passagiersstoel buigt en aan de hendel begint te sjorren. „Vandaag is toch juist een goede dag, mevrouw?”

Hij heeft gelijk. Dat wil zeggen, in vergelijking met de dag ervoor. De smog die in deze tijd van het jaar van Delhi een permanent rookhok maakt, was maandag zo dik dat het de stad sepia kleurde. Sfeervol en dodelijk.

In technische termen heet dat, dat de concentratie van kankerverwekkende deeltjes met een diameter van maximaal 2,5 micrometer (PM2,5) zo hoog was, dat luchtkwaliteitsmeters op sommige plekken de 500 aantikten – tot 50 geldt als ‘gezond’.

In de praktijk betekent dat: alsof je een hete peper hebt gesneden en daarna aan in je ogen hebt gewreven. Je keel is als schuurpapier.

In mei publiceerde de Wereld Gezondheidsorganisatie data over de meest vervuilde steden ter wereld. De top tien: vrijwel geheel in India. Delhi scoorde nog niet eens het slechtst. Die dubieuze eer is aan Kanpur, een industriestad in het noorden van het land.

Deels zijn het de groeipijnen van een exploderende economie. Kijk naar de hoeveelheid fijnstof die vrijkomt door de bouw van metrolijnen, appartementencomplexen en wegen. Ruik de uitlaatgassen van de auto’s die de wegen doen dichtslibben.

De top 10 van meest vervuilde steden ter wereld bestaat bijna louter uit Indiase steden – Kanpur is koploper

Maar de dikke smog die maandag over Delhi neerdaalde, is ook het kind van het Indiase federale systeem. Elk jaar rond deze tijd veranderen buurstaten Punjab en Haryana in dystopische landschappen door boeren die hun oogstafval in de brand steken.

Draait de wind, zoals zondag gebeurde, dan waait al die ellende richting Delhi.

Een man verbrandt tuinafval in Jalandar, Punjab. Shammi Mehra/AFP

Het smogprobleem écht oplossen vergt dus samenwerking, maar in plaats daarvan wordt vooral met vingers gewezen. Delhi verwijt Punjab haar boeren niet aan te pakken, Punjab verwijt Delhi niks aan vervuilende industrieën en hopen brandend afval te doen.

Tekenend was een recente bijeenkomst over de luchtvervuiling in en rond de hoofdstad, georganiseerd door de centrale regering. Alleen Delhi’s milieuminister kwam opdagen. De vijf andere deelstaatministers lieten zich vertegenwoordigen door ambtenaren.

Ondertussen ademen Delhiieten lucht in waarvan het ene na het andere onderzoek uitwijst dat het niet alleen de kans op kanker, hartfalen en geboorteafwijkingen aanzienlijk vergroot, maar ook – zo luidde een recente conclusie – je intelligentie aantast.

Een ‘goede dag’ heeft hier dan ook relatieve betekenis gekregen. Ik betrap mijzelf er net zozeer op. Als het blauw van de lucht weer te onderscheiden is: een goede dag! Als mijn borst niet zwaar wordt tijdens het ademen: een goede dag!

Sleep het witte balkje om het verschil te zien tussen 14 september en 30 oktober, een goede en een slechte dag.

 

Mede door tussenkomst van Indiaas hoogste rechters zijn er wel enkele maatregelen genomen. Zo kregen vuurwerkwinkels vlak voor Diwali, Indiaas lichtjesfestival dat woensdag werd gevierd, te horen dat zij alleen nog ‘groen’ vuurwerk mochten verkopen.

Een term die niet alleen bij de verkopers zelf tot verwarring leidde, maar ook bij de politie, behept met de taak om naleving van het verbod te controleren.

Ik heb besloten de effectiviteit van het verbod niet af te wachten. De Uber-chauffeur zet me af bij Indira Gandhi Airport, vanwaar ik net als zoveel expats een paar dagen naar de Indiase kust ‘vlucht’ voor de doomsday die in Delhi is aangekondigd.

Voor hij wegrijdt, draait mijn chauffeur de raampjes weer open. „Een gelukkig Diwali, mevrouw.”

    • Eva Oude Elferink