Morele kruistocht treft homo’s hard

Tanzania

In een steeds dictatorialer Tanzania, durven veel homo’s en lesbiennes inmiddels niet meer de straat op, uit angst voor arrestatie of erger.

Een lesbische vrouw poseert anoniem in een slaapkamer in Dar es Salaam, Tanzania. Foto Kevin Sieff/The Washington Post

Over de Tanzaniaanse klopjacht op homoseksuelen komt mondjesmaat informatie naar buiten. Het laatste incident dat bij het publiek bekend is, speelde zich af tijdens een huwelijk, afgelopen weekeinde. Op de stranden van het eiland Zanzibar verlopen die meestal zonder risico. Maar toen bleek dat het om twee bruidegoms ging, tipte iemand de politie. Tijdens de inval werden tien mensen gearresteerd, meldt mensenrechtenorganisatie Amnesty International woensdag. In het land kunnen homoseksuelen 30 jaar gevangenisstraf krijgen. Zes andere aanwezigen wisten te vluchten.

Het incident is precies wat Paul Makonda, gouverneur van Dar es Salaam, de grootste stad van Tanzania, in gedachten had toen hij vorige week de klopjacht op homoseksuelen aankondigde. „Geef me hun namen en we gaan achter de homo’s aan”, zei hij. Op beelden is te zien hoe hij mensen oproept in actie te komen. Hij zou meer dan vijfduizend berichten hebben ontvangen. Soms werden mensen verlinkt omdat ze op een bepaalde manier zouden lopen, zegt hij. „Maar dat kan ook een stijl zijn”, zegt hij tegen Tanzaniaanse tv-kijkers. In meer serieuze gevallen gaat het om het ouders die hun eigen kinderen aangeven.

Dergelijke hetze is in het homofobe Tanzania toch uniek. Veel homo’s durven sinds vorige week niet meer naar buiten, uit angst op straat te worden aangevallen en opgepakt. Pas op maandag nam de Tanzaniaanse regering afstand van de uitspraken van Makonda.

Magufuli’s conservatieve koers

Tanzania staat al langer onder druk vanwege haar mensenrechtenschendingen, die verband houden met de conservatieve lijn van president John Pombe Magufuli. Vorig jaar nog vergeleek hij homoseksuelen met koeien. Met de algehele zorgen over mensenrechten als reden verliet de Nederlandse diplomaat Roeland van de Geer vrijdag het land. Hij was daar de Nederlandse gezant voor de Europese Unie. Lokale media meldden vrijdag dat Van de Geer door de regering van het Oost-Afrikaanse land is gevraagd te vertrekken. Een andere lezing stelt dat hij door zijn werkgever is teruggeroepen voor overleg.

In 2015, toen president Magufuli nog aan het begin van zijn regeerperiode stond, scoorde hij in opiniepeilingen bijna honderd procent. De Tanzanianen droegen hem op handen en veel buurlanden zagen in hem een bestrijder van corruptie en wanbestuur.

Lees ook: EU-ambassadeur voor Tanzania teruggeroepen naar Brussel

Magufuli nam de afgelopen drie jaar robuuste maatregelen, niet gelijkend op het beleid van al zijn voorgangers. Hij trad hard op tegen buitenlandse mijnbouwbedrijven die onder voor Tanzania ongunstige voorwaarden in het land opereerden. Het bedrijf Barrick Gold stond miljoenen extra dollars af aan de staat.

Onder Magufuli maakte Tanzania echter ook een grote omslag naar een autoritaire staat. Het land was altijd een boegbeeld van stabiliteit voor de regio, geleid door een partij vol intellectuelen en een milde socialistische ideologie. Onder ’s lands eerste president Julius Nyerere was kuststad Dar es Salaam het mekka voor bevrijdingsbewegingen in de door witte racisten bestuurde landen van zuidelijk Afrika. Nyerere voerde het meerpartijensysteem in nog voordat activisten in andere landen met geweld dit pluriforme model hadden afgedwongen.

De arrogantie van de macht was echter ook toegeslagen in de Partij van de Revolutie (CCM). Na het overlijden van Nyerere in 1999 namen corrupte kartels de regeringspartij over. Het sentiment onder de Tanzanianen bij de verkiezingen in 2015 was dan ook om de CCM weg te stemmen wegens wanbeleid. Tot uit de regeringspartij de onbekende Magufuli naar voren kwam die grondige hervormingen beloofde. Met de zege van Magufuli doorbrak Tanzania de trend in andere landen waar de vastgeroeste regeringspartijen door oppositiepartijen werden weggevaagd, zoals in Kenia en Zambia.

Naast zijn doortastende maatregelen worden Magufuli’s dictatoriale trekjes nu ook steeds zichtbaarder. Na pesterijen door de overheid tegen Tunu Lissu werd deze prominente oppositiepoliticus in zijn auto beschoten. Andere politici gingen na kritiek op de president achter de tralies en talrijke onafhankelijke media en artiesten liggen onder vuur. Ook burgergroepen, rechters en de kerken krijgen ervan langs wanneer ze zich uitspreken tegen de autoritaire president.

Hij legt de bevolking zijn rechtse ideeën over sociaal gedrag op. Hij gaf opdracht om zwangere scholieren onmiddellijk van school te verwijderen, degenen die hun bezwangerden liet hij buiten schot. In het klimaat van een morele kruistocht kwamen onlangs ook homoseksuelen onder schot.

In een recente opiniepeiling bleek nog maar de helft van de Tanzanianen Magufuli te steunen.

    • Maral Noshad Sharifi
    • Koert Lindijer