Ministerie wist in de zomer al dat situatie van ziekenhuizen ‘kritiek’ was

Failliete ziekenhuizen

Minister Bruins kreeg kritiek op zijn optreden rond de omgevallen ziekenhuizen. In een memo werd hij gewaarschuwd.

Minister Bruno Bruins tijdens een debat met de Tweede Kamer Foto ANP/Jasper Juinen

Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) is op 30 augustus al op de hoogte gesteld van een mogelijk faillissement van de IJsselmeerziekenhuizen en het Slotervaartziekenhuis en het feit dat de situatie daar als „kritiek” werd beoordeeld. Dit blijkt uit een deel van een intern memo dat minister Bruno Bruins (Medische Zorg, VVD) op verzoek van de Tweede Kamer naar buiten heeft gebracht.

Het memo roept opnieuw de vraag op waarom minister Bruins vooraf geen maatregelen heeft genomen om chaos te voorkomen na de faillissementen van de ziekenhuizen. Patiënten moesten na het omvallen van de ziekenhuizen soms binnen 24 uur worden verhuisd. Dat heeft voor sommige patiënten geleid tot „risicovolle” situaties.

Lees ook het NRC-dossier over de failliete ziekenhuizen

Het memo is opgesteld door een ambtenaar en gericht aan Bruins. Het is een verslag van een gesprek met het Waarborgfonds voor de Zorgsector, een instantie die zorgaanbieders toegang verleent tot de kapitaalmarkt voor leningen. Het fonds stelt, zo staat in het verslag, dat de situatie in de ziekenhuizen, anders dan na eerdere meldingen, nu wordt beoordeeld als „kritiek”. De ziekenhuisgroep heeft een negatief eigen vermogen en liquiditeitstekorten. Het bestuur van de ziekenhuizen heeft aan het fonds doorgegeven nog drie opties te zien: zorgverzekeraars die meer gaan betalen („niet erg waarschijnlijk”), een overname, of een (gecontroleerd) faillissement.

Veel kritiek op Bruins

Tijdens een debat over de faillissementen, vorige week, kreeg Bruins van de Tweede Kamer veel kritiek omdat hij het omvallen van de ziekenhuizen niet had zien aankomen. Fractieleider Gert-Jan Segers van coalitiepartij ChristenUnie zei: „Hoe kan het dat zelfs de minister dit niet heeft zien aankomen?” Bruins verdedigde zich door te zeggen dat hij weliswaar wist van de slechte financiële situatie bij de ziekenhuizen, maar echt dacht dat een faillissement te voorkomen was. Hij noemde daarbij ook dit memo, waarop de Tweede Kamer dat wilde zien.

Lees ook: verslag van het debat over failliete ziekenhuizen.

Volgens Bruins had hij op 23 oktober, toen uitstel van betaling werd aangevraagd door de ziekenhuizen, nog steeds de hoop dat de instellingen gered hadden kunnen worden. Hij zei: „Ik zou dolgraag willen dat er een fatsoenlijke periode was geweest in aanloop naar dat faillissement. Opdat ik mijn regierol dan duidelijk had kunnen pakken. Opdat ik dan kon zorgen dat patiënten zorgvuldig werden overgedragen. Die tijd is mij niet vergund, en dat vind ik — opnieuw — heel erg.”

Tweede Kamerlid Corinne Ellemeet (GroenLinks) vraagt zich af of Bruins het memo destijds zelf heeft gelezen. Ze zegt: „Als hij het heeft gelezen, had hij actie moeten ondernemen. Als minister moet je dan meer informatie willen, het risico inschatten dat de ziekenhuizen kunnen omvallen.”

Chaos voorkomen

In het stelsel van marktwerking in de zorg, dat sinds 2006 is ingevoerd, heeft de minister overigens geen directe bemoeienis met de financiële situatie van ziekenhuizen. Bruins zegt zich wel verantwoordelijk te voelen voor het voorkomen van chaotische situaties in de zorg. Sinds de faillissementen is Bruins nauw betrokken bij de ziekenhuizen. In het debat met de Tweede Kamer beloofde Bruins maatregelen te nemen om te zorgen dat hij beter zou worden geïnformeerd, zodat hij in de toekomst „een actieve rol” zou kunnen kiezen.

Vorige week zei hij dat in Lelystad de basiszorg en acute zorg (inclusief spoedeisende hulp en acute verloskunde) gewaarborgd moesten blijven. Die woorden moest hij begin deze week weer nuanceren, omdat overnamekandidaten voor de zorg in Flevoland hadden laten weten dat het openhouden van de acute zorg praktisch heel lastig is. Er zou bijvoorbeeld te weinig personeel zijn.

De kwestie laat de lastige rol zien van de minister. Officieel heeft Bruins niets te zeggen over faillissementen of de doorstart van ziekenhuizen, maar hij wil wel laten zien dat patiëntenwelzijn hem aan het hart gaat. Binnen twee weken praat de Tweede Kamer weer over de rol van de minister rond de faillissementen.

    • Enzo van Steenbergen