Meer kans op compensatie chroom-6-slachtoffers

Defensie Zieke werknemers hebben geklaagd dat de compensatieregeling nu nog te weinig toegankelijk is.

Honderden mensen hebben jarenlang onderhoud gedaan aan militair materieel dat was geschilderd met chroom-6, dat zeer giftig is. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Vele tientallen zieke (oud-)werknemers van defensie die in het verleden hebben gewerkt met het giftige chroom-6, komen mogelijk toch in aanmerking voor een schadevergoeding. Staatssecretaris Barbara Visser (Defensie, VVD) zal het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) vragen om nader onderzoek te doen naar ziekten die mogelijk zijn veroorzaakt door chroom-6.

Dit heeft Visser woensdag toegezegd in een debat met de Tweede Kamer over de afhandeling van het chroom-6-schandaal en de schaderegeling voor oud-medewerkers. „Mocht van bepaalde ziekten blijken dat die waarschijnlijk toch veroorzaakt zijn door de blootstelling aan chroom-6, dan komen mensen met die ziekten ook in aanmerking voor de schaderegeling”, zei Visser. „Zo is de regeling ook opgezet.”

Zorgplicht

Op de NAVO-locaties van Defensie hebben vele honderden mensen jarenlang onderhoud gedaan aan militair materieel, dat was geschilderd met chroom-6. Hoewel al sinds 1973 bekend was dat chroom-6 zwaar giftig is, werden deze werknemers onvoldoende beschermd. Defensie is als werkgever dan ook ernstig tekortgeschoten in zijn zorgplicht, constateerde het RIVM deze zomer in een reeks rapporten. Wie ziek is geworden door chroom-6 kan een schadevergoeding krijgen.

Wat zijn de belangrijkste kwesties rondom chroom-6? Lees het in dit overzicht.

Het RIVM stelde van een aantal ziekten onder oud-werknemers vast dat die waarschijnlijk zijn veroorzaakt door chroom-6, zoals longkanker. Van andere ziekten, zoals reuma en psoriasis, staat wetenschappelijk onvoldoende vast dat chroom-6 de (mede)oorzaak is. Dat verband is wel aannemelijk, zei de immunoloog-internist Cohen Tervaert vorige week bij een hoorzitting in de Kamer; hij had onder zijn patiënten veel oud-werknemers met dit soort auto-immuunziekten.

Nader onderzoek

Een dergelijk verband moet worden aangetoond in nader onderzoek. Dit onderzoek gaat het RIVM doen, zegde Visser toe; haar ambtenaren legden daarover tijdens het debat al contact met het onderzoeksinstituut. Hoe snel het onderzoek gedaan wordt, kon Visser niet zeggen, en hoe het onderzoek wordt opgezet evenmin. „Het RIVM gaat uit van wetenschappelijk bewijs op a-niveau, volgens Cohen Tervaert is bewijs op c-niveau genoeg. Als er straks bewijs op c-niveau komt, is vindt u dat dan genoeg”, vroeg Kamerlid Diks (GroenLinks). Visser antwoordde: „Ik ga het RIVM niet vertellen hoe het onderzoek moet doen.”

Volgens de SP valt 70 tot 90 procent van de (oud-)werknemers nu buiten de regeling, onder meer doordat hun aandoeningen niet zijn erkend als chroom-6-ziekten. Voor vergoeding van immateriële schade geldt een collectieve regeling, voor materiele schade (inkomensderving, ziektekosten, woningaanpassingen) moeten werknemers individuele claims indien. Tot op dit moment is 932.000 euro uitgekeerd aan ongeveer 120 personen, een kleine 8.000 euro gemiddeld. (Oud-)werknemers hebben geklaagd dat de regeling te weinig toegankelijk is.

Ruimhartiger aanpak

De hele Kamer – met uitzondering van de VVD – drong dan ook aan op een ruimhartiger aanpak, bijvoorbeeld een aanvullend slachtofferfonds. Visser voelt er niet voor de regeling aan te passen: „Die is eerlijk en rechtvaardig.” Wel zegde ze toe om nog eens te laten kijken naar de ‘hardheidsclausule’, zoals Bruins Slot (CDA) vroeg voor schrijnende gevallen, „die juridisch kloppen maar die onrechtvaardig voelen”.

Defensie komt uiterlijk 1 maart 2019 met een plan van aanpak om chroom-6 helemaal uit te bannen. De Kamer vindt dat veel te lang duren. „Dat plan zou er aanvankelijk in augustus 2017 zijn”, zei Bruins Slot, „en anderhalf jaar later heeft staatssecretaris nog 4 maanden nodig.”

Visser zei „zo snel mogelijk” van chroom-6 af te willen, maar dat ze niet kan zeggen wanneer dat precies zal zijn. Zo kost de goedkeuring van chroomvrije verven voor vliegtuigen door de Militaire Luchtvaart Autoriteit (MLA) tijd. „Eerst verschuilt de staatssecretaris zich achter het RIVM, dan achter de MLA”, sneerde Karabulut (SP). Uiteindelijk nam de Kamer genoegen met de toezegging van Visser om in een brief aan de Kamer nader toelichting te geven op de moeizame toelating van chroomvrije alternatieven.

    • Karel Berkhout