Simon Reinink met een buste van Mahler in het Concertgebouw in Amsterdam.

Foto Simon van Boxtel

‘Mahler-traditie is hoeksteen van het Concertgebouw’

Interview Simon Reinink In mei 2020 is Amsterdam tien dagen het brandpunt van de internationale klassiekemuziekwereld. Op het Mahler Festival spelen toporkesten al Mahlers symfonische werken.

Het eerste Amsterdamse Mahler Feest was in 1920, ter viering van het 25-jarige chef-dirigentschap bij het Concertgebouworkest van Willem Mengelberg. In 1995 volgde een tweede editie, waaraan de liefhebbers nu nog terugdenken om – bijvoorbeeld – de legendarische uitvoeringen van Mahlers liederen door bariton Thomas Hampson. Straks, in mei 2020 en dus een eeuw na het eerste, volgt er een derde Mahler Feest, waarvan Concertgebouwdirecteur Simon Reinink en team de voorbereidingen al zo’n vijf jaar begonnen.

Een derde Mahlerfeest, waarom besloot u daartoe? Heeft het indirect ‘vieren’ van Mengelbergs chef-schap niet iets merkwaardigs?

„Mahlers muziek staat centraal, niet de aanleiding die destijds de reden was om het festival te organiseren. Wat Mengelberg betreft: we kennen allen Mengelbergs biografie inclusief de donkere bladzijden [zijn sympathie voor de Duitse bezetter en levenslange uitsluiting van het Nederlandse muziekleven na de oorlog, red.] Maar Willem Mengelberg is ook een van de reuzen op wiens schouders het Concertgebouw is gebouwd, met de door hem geïnitieerde Mahler-traditie als hoeksteen. Het was op Mengelbergs uitnodiging dat Mahler hier tussen 1903 en 1909 het Concertgebouworkest veelvuldig dirigeerde. Mahler beschouwde Amsterdam als zijn tweede thuisstad. Het Mahler Feest hoort echt bij Amsterdam en bij het Concertgebouw.”

2020 is geen 1920 of 1995. Hoe merken we dat op dit derde Mahlerfestival?

„De kern van het festival blijft ongewijzigd: het feest draait om topuitvoeringen van Mahlers muziek. Maar we gaan wel alle moderne technologische mogelijkheden benutten om Mahlers muziek zo breed mogelijk toegankelijk te maken, en duidelijk te maken hoeveel parallellen er zijn tussen het gistende Europa van Mahler en dat van onszelf, nu. Het is niet voor niets dat Mahlers zoektocht naar zingeving en de manier waarop hij liefde, dood en de natuur centraal stelt, ons nog steeds zozeer aanspreekt.”

Over toegankelijkheid: een festival passe-partout kost 2.100 euro. Daarmee schrik je wel wat potentiële belangstellenden af.

„Er worden ook losse kaarten verkocht en we gaan zoveel mogelijk concerten streamen. Ook hebben we de ambitie om deze concerten op een groot scherm op het Museumplein te tonen. Daarnaast komen er tien speciaal gemaakte, korte documentaires over de symfonieën in hun historische context. Maar de precieze details over het streamen hebben we nog niet allemaal ingevuld. De technologische ontwikkelingen gaan zo snel, dat we bewust wachten met het maken van vaste afspraken daarover. Anders boek je nu state-of-the-art-opties die in 2020 alweer door de ontwikkelingen ingehaald blijken te zijn.”

De passepartout-verkoop suggereert dat het meerwaarde heeft alle tien de concerten te beluisteren. Wordt een mens dan niet Mahler-moe?

„Juist niet! Het is juist een once in a lifetime kans om alles na elkaar te horen op aaneengesloten avonden en zo in een roes de reis te maken door Mahlers universum – van de flageoletten van de Eerste symfonie naar het wegstervende ‘adagio’ van de Tiende symfonie. Dat zo’n dagenlange onderdompeling een tour de force is, ook voor de luisteraar, dat is een feit. Maar dat is ook de attractie.”

De tien concerten worden gespeeld door ‘maar’ zes orkesten. Was tien niet leuker geweest?

„Nee, die focus op de orkesten uit New York, Berlijn, Wenen en Amsterdam is bewust. Dat zijn de orkesten die Mahler zelf heeft gedirigeerd.”

Lees ook de strip over het leven van Gustav Mahler en Alma Mahler: Gustav & Alma: tragische liefde, briljante muziek

Ziet u het feest met vertrouwen tegemoet? 2020 is ook in commercieel opzicht geen 1995: zalen verkopen lastiger uit.

„We hebben er alle vertrouwen in. We zouden het Mahler Festival niet organiseren als we in de meerwaarde van tien dagen Mahler door de allerbeste orkesten in een van de beste zalen ter wereld niet hartstochtelijk zouden geloven.”

Mahler Festival, Concertgebouw Amsterdam, 8/5 t/m 17/5 2020. Inl: concertgebouw.nl
    • Mischa Spel