Scholen zijn een mikpunt in Kameroen

Ontvoering

De ontvoerde schoolkinderen zijn vrijgelaten. Terwijl president Paul Biya een nieuwe termijn aanvaardt, slaat de gewapende chaos in het Engelstalige noorden toe.

President Paul Biya van Kameroen bij de beëdiging voor zijn nieuwe ambtstermijn, dinsdag in Yaounde. Foto EPA/Etienne Mainimo

Scholen zijn een mikpunt geworden in het conflict in het Engelstalige deel van Kameroen. Zondagnacht vielen onbekende strijders een basisschool aan in een buitenwijk van Bamenda en namen meer dan tachtig mensen mee; leerlingen en enkele leraren. Woensdag werden alle 78 schoolkinderen vrijgelaten. Dat meldt priester Samuel Forki die zich bezighield met de onderhandelingen. De directeur van de school en een leraar worden nog vastgehouden op een onbekende plek in de bossen.

Wat in 2016 begon als een poging van activisten meer rechten te verkrijgen voor Engelssprekenden in het verder francofone Kameroen, is ontaard in een burgeroorlog. Dat najaar gingen Engelstalige leraren in staking om vermeende discriminatie van Engelstalige onderwijzers en leerlingen. Ook legden rechters en advocaten het werk neer omdat nationale wetten in het Frans zijn geschreven. Engelstalige bewoners klaagden dat hun Franssprekende landgenoten een streepje voor hebben en sloten zich bij de acties aan.

Leraren en leerlingen beëindigden hun staking enkele maanden later, maar toen hadden rebellen het stokje overgenomen. Zij eisten dat de scholen dicht bleven en burgers die er niet aan meewerkten werden doelwit. Vorig jaar verdubbelde het aantal aanvallen op scholen en onderwijzend personeel, dit jaar gingen die aanslagen door. Enkele leerlingen zijn nog zoek.

Niet de eerste ontvoering

Deze ontvoering toont hoe de gewapende chaos toeslaat in de noordelijke Engelssprekende regio’s. Wie verantwoordelijk is voor de kidnap, blijft onduidelijk. Het gewapende verzet is gefragmenteerd. Er opereren zeker tien gewapende groepen, sommige ijveren voor de onafhankelijke staat Ambazonia, andere willen meer autonomie. Wat alle bewegingen delen is hun geweld tegen burgers die luisteren naar de overheid, zoals de tachtig leerlingen.

Een in Bamenda circulerende theorie is dat de overheid zelf achter de ontvoering zit. Dinsdag stond president Paul Biya in de schijnwerpers bij de beëdiging voor zijn nieuwe ambtstermijn, na zeer omstreden verkiezingen, vorige maand. Door de kidnap staan de rebellen in een kwaad daglicht. Aanhangers van deze complottheorie wijzen erop dat alle scholen door regeringssoldaten worden bewaakt en dat zo’n massale ontvoering dus niet mogelijk is zonder medewerking van het leger.

Lees ook over de ontvoering: Bijna tachtig scholieren ontvoerd in Kameroen

Biya kwam uit Genève

Biya, sinds 1982 aan de macht, keerde uit Genève terug voor de beëdiging. Vanaf een gehuurde etage in een Zwitserse hotel bestuurt hij een deel van het jaar een deel van het land met afstandsbediening. De opstand onder de Engelstaligen (20 procent van de bevolking) probeerde hij met harde hand te bedwingen. Zijn soldaten en politie begingen vermoedelijk nog grotere misdaden dan de rebellen. Hij wees overleg van de hand. Maandag sprak hij voor het eerst over „de frustratie en het verlangen” van de Engelstaligen.

Intussen zijn een half miljoen inwoners ontheemd en 26.000 gevlucht naar Nigeria. Afrikaanse politici zijn er nauwelijks mee bezig. Nigeria wees separatistenleiders uit, binnen de Afrikaanse Unie is nooit gedebatteerd over het conflict. Misschien dat de massa-ontvoering tot meer buitenlandse aandacht leidt en druk op president Biya, om erger te voorkomen.

Dit artikel is geactualiseerd op 07-11-2018

    • Koert Lindijer