Recensie

Oprechte ode aan het harde leven in de marge

Drama ‘Leave No Trace’ is de nieuwe film van Debra Granik (‘Winter’s Bone’). De film is een eerbetoon aan een vader en dochter in de rafelranden van de maatschappij.

Hebben we als mensen het recht om onze levens volledig naar eigen inzicht vorm te geven? Kun je tegelijkertijd binnen en buiten de maatschappij leven? Is het mogelijk om helemaal ‘off the grid’ te gaan en buiten ‘het systeem’ te staan?

Dat zijn slechts een paar van de fundamentele vragen die een rol spelen op de achtergrond van de nieuwe film van de Amerikaanse regisseur Debra Granik. Ze werd in 2011 genomineerd voor een Oscar voor het scenario van Winter’s Bone en geldt met die film ook als de ‘ontdekker’ van de toen eveneens voor een Oscar genomineerde actrice Jennifer Lawrence.

Al Graniks films spelen zich af op de rand van de maatschappij. Soms omdat mensen er noodgedwongen leven, zoals de verarmde en aan drugsverslaving ten prooi gevallen gemeenschap in Winter’s Bone. Maar langdurige research overtuigde haar ook van de kracht en de waardigheid van marginale gemeenschappen. Mensen, misschien wel juist degenen die weinig hebben, zijn veel meer geneigd elkaar te helpen dan het populaire neoliberale beeld ons leert dat alle mensen elkaars concurrenten zijn.

Leave No Trace speelt zich binnen dezelfde parameters af. De film is gebaseerd op een boek van Peter Rock, een schrijver die zich net als Granik vooral interesseert voor diegenen die anders onzichtbaar zouden blijven. In dit geval zijn dat een getraumatiseerde ex-militair die samen met zijn prille tienerdochter in de bossen buiten Oregon resideert. Hij is niet de enige; het is onbekend hoeveel ex-militairen in de Verenigde Staten in de bossen en bergen leven. Maar hij is wel een van de weinigen die niet verslaafd is aan drank of drugs.

Als je de eerste beelden van vader Will en dochter Tom ziet, is meteen duidelijk dat die twee niet zomaar aan het wildkamperen zijn. Daarvoor zijn hun handelingen te geroutineerd, te zeer op elkaar ingespeeld. Maar er spreekt geen isolement en misère uit hun routine. Hun leven is een keuze. Een gezonde keuze zelfs, zoals uit de film zal blijken. Want als de onvermijdelijke ontdekking volgt en Tom naar school wordt gestuurd, blijkt ook dat Will door zijn ervaringen in het leger juist níét meer in staat is om in de burgermaatschappij te overleven.

Leave No Trace is een intiem en intens coming-of-age-drama. Een indrukwekkend en liefdevol portret van een vader en een dochter, van een pubermeisje dat een wijsheid bezit die ze nooit op school heeft kunnen leren. Toch romantiseert de film deze buitenstaanders niet. Granik deinst niet terug voor de onbarmhartige realiteit. Maar Leave No Trace heeft desondanks zo’n diep menselijke kern dat je er toch door gesterkt wordt, en zelfs van een hoopvol einde kunt spreken. Dat is een kwaliteit die slechts weinig films hebben.

    • Dana Linssen