Minder rechtszaken rond leerplichtverzuim

Straffen werkt niet om spijbelen tegen te gaan, zeggen leerplichtambtenaren. Daarom wordt minder naar de rechter gestapt.

Foto iStock

Het aantal leerplichtzaken tegen spijbelende scholieren en hun ouders daalt. Dat blijkt uit cijfers van de Raad voor de Rechtspraak die het AD opvroeg. Vorig jaar kwamen nog ruim 3.200 leerplichtzaken voor het gerecht. Dit jaar zijn dat, tot en met september, 1.930.

Als de trend zich blijft ontwikkelen, dan zullen er dit jaar zo’n 20 procent minder leerplichtzaken behandeld worden. Carry Roozemond, voorzitter van de branchevereniging voor leerplichtambtenaren Ingrado, twijfelt geen moment aan de dalende trend. Volgens haar ligt het piekmoment voor dergelijke stafzaken tussen februari en mei.

De daling van het aantal zaken wordt veroorzaakt door nieuwe afspraken tussen de partijen die betrokken zijn bij schoolverzuim, zoals justitie, bureau Halt, de Raad voor de Kinderbescherming en leerplichtambtenaren, zegt Roozemond.

Straffen werkt niet

Jarenlang werd gedacht dat straffen de oplossing was om spijbelen tegen te gaan, vertelt Roozemond. “Maar het resultaat van die strafzaken was niet wat je wilde. Het spijbelen daalde niet.” Spijbelen is vaak een symptoom van andere problemen bij scholieren, zegt Roozemond. Een straf, van boetes (tot 3.700 euro) of een taakstraf voor de scholier tot een gevangenisstraf voor de ouders, werkt minder goed dan deze problemen oplossen.

Eén op de tien puberjongens is verslaafd aan gamen. Hoe weet je dat, als ouder? “Als wij een dag weg waren, at hij niet.”

Onder de nieuwe afspraken wordt alleen nog naar de rechter gestapt wanneer de leerling op geen enkele andere manier meer naar school te krijgen is. Het gaat volgens Roozemond dan onder anderen om kinderen die verslaafd zijn aan bijvoorbeeld gamen of drugs. De rechter straft in 69 procent van de leerplichtzaken met een taak-, werk- of leerstraf, blijkt uit de cijfers van de Raad voor de Rechtspraak. 30 procent krijgt een geldboete. Slechts in één op de honderd gevallen wordt een celstraf opgelegd.

Leerplicht

Het spijbelen in Nederland daalt al een aantal jaar, schreef minister Arie Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs, CU) dit voorjaar in een brief aan de Tweede Kamer. In het schooljaar 2016-2017 werden 66.000 meldingen gedaan.

Slob kondigde meerdere initiatieven aan om spijbelen en thuiszitters aan te pakken. Onder anderen voormalig Kinderombudsman Marc Dullaert had volgens de minister aangedrongen op het oplossen van problemen bij scholieren en het voorkomen van verzuim.

Scholieren in Nederland hebben tussen hun vijfde en zestiende levensjaar een volledige leerplicht. Daarna geldt een kwalificatieplicht: leerlingen moeten onderwijs volgen totdat ze een middelbare schooldiploma op zak hebben of totdat ze achttien jaar oud zijn.

    • Rik Wassens