‘Vader van de Talibaan’ bleef trots op zijn discipelen

Sami-ul-Haq (1937-2018) Geestelijk leider Decennia leidde hij aan zijn madrassa’s, islamitische scholen, studenten op. Velen vochten daarna in Afghanistan en Pakistan.

Foto EPA

Hij stierf uiteindelijk, net als veel van zijn studenten, een gewelddadige dood, zij het niet op het slagveld. Een onbekende overvaller met een mes bracht de 80-jarige Sami-ul-Haq afgelopen vrijdag thuis in de Pakistaanse stad Rawalpindi om het leven.

Haq gold als de ‘Vader van de Talibaan’. Niet voor niets maakten juist de laatste maanden Afghaanse geestelijken hun opwachting bij hem met het verzoek zijn invloed aan te wenden bij de Afghaanse Talibaan om na een paar decennia een eind te maken aan de verlammende staat van burgeroorlog in Afghanistan.

Decennia lang leidde Haq, die zelf vloeiend Arabisch sprak en een kenner was van het islamitisch recht, een netwerk van madrassa’s, islamitische scholen, in Pakistan. Duizenden jonge mannen, van wie velen later Talibaan-strijders werden, kregen er hun opleiding. Het is geen toeval dat de term talib (meervoud talibaan) ‘islamitische student’ betekent.

Lees ook over Sami ul-Haq: ‘Vader van de Talibaan’ gedood in Pakistan

Zelfs de eerste belangrijke leider van de Afghaanse Talibaan, de inmiddels overleden eenogige Mullah Omar, was nog getraind op de Jamia Darul Uloom Haqqani, de islamitische school van Sami-ul-Haq, circa 40 kilometer van de stad Peshawar. Hetzelfde gold voor veel van de ministers in het Talibaan-regime dat tussen 1996 en 2001 in Afghanistan de dienst uitmaakte. Ook in Pakistan zelf werden geleidelijk aan meer Talibaan actief. Onder de naam Tehrik-i-Taliban pleegden ze de laatste jaren veel aanslagen.

„Natuurlijk ben ik trots op de Talibaan”, verklaarde Haq in 2001 enkele maanden voor de val van het Talibaan-bewind in Kabul aan NRC-redacteur Wim Brummelman, die zijn school bij Peshawar bezocht. „Het zijn niet allemaal dieren of terroristen zoals ze worden afgeschilderd door de BBC en andere media. Je hoeft heus niet bang te zijn.”

Lees ook over madrassa’s: Madrassa’s leerschool voor extremisten

In Pakistan gold Sami-ul-Haq als een vooraanstaande fundamentalist. Hij was een leidende figuur binnen de Jamiat Ulema-e-islam, een kleine radicaal-islamitische politieke partij, die Pakistan graag nog islamitischer wilde maken dan het al was. Voor die partij zat hij ook enige tijd als senator in het parlement.

Tot op zijn oude dag bleef Haq geloven in de Talibaan. „Geef ze een jaar en ze maken heel Afghanistan gelukkig”, zei hij in 2013 tegen het persbureau Reuters. Dat betekende niet dat hij het altijd met zijn vroegere discipelen eens was. Toen Tehrik-i-Taliban het inenten van kinderen tegen polio in hun gebieden afdeed als een Amerikaanse samenzwering om de kinderen onvruchtbaar te maken, distantieerde Sami-ul-Haq zich daarvan. In een fatwa stelde hij dat „het vaccineren tegen dodelijke ziekten helpt bij het voorkomen daarvan”. En de vaccins waren niet schadelijk, voegde hij er nog aan toe.

    • Floris van Straaten