Italië wil graag zo lang mogelijk lastig blijven

Eurozone Gesprekken in de eurogroep over meer financiële stabiliteit gaan moeizaam. Italië eist de aandacht op met zijn begrotingsplannen.

De Italiaanse minister van Financiën Giovanni Tria betreedt de vergaderzaal achter ECB-president Mario Draghi Foto Francisco Seco/AP

Italië heeft dinsdag zijn medelidstaten in de eurozone duidelijk gemaakt dat het vooralsnog niet van plan is toe te geven aan de druk om zijn begrotingsplannen aan te passen. Sommige diplomaten vrezen dat het hierdoor lastiger gaat worden om in december nieuwe Europese afspraken te maken over meer financiële stabiliteit in de eurozone.

De ministers van Financiën van de 19 eurolanden spraken maandag in Brussel over elkaars ontwerpbegrotingen voor volgend jaar en over een aantal hervormingen in de eurozone. De beide thema’s hangen officieel niet samen, maar raken elkaar wel, bleek maandag.

De Italiaanse minister Giovanni Tria verdedigde tegenover zijn collega’s de „logica” van de Italiaanse keuze om het begrotingstekort te laten oplopen om de groei aan te jagen. Maandagochtend had hij in een interview in de Financial Times al bezworen dat Italië niet aan het gokken is dat Europa toch wel bijspringt in geval van nood, omdat Italië „too big to fail” is voor de eurozone.

Volgens Tria gelooft de coalitieregering van Lega en de Vijfsterrenbeweging echt dat zij de regels voor een strikt begrotingsbeleid in Europa kan veranderen door een succesvol expansief begrotingsbeleid.

Binnen de eurozone krijgt hij geen enkele bijval voor deze redenering. Te meer daar de extra uitgaven die de Italianen voorzien, onder meer voor pensioenen en een vorm van burgerinkomen, eerder zouden leiden tot extra schuld dan tot meer groei.

Italië heeft al een staatsschuld van ongeveer 130 procent van het bruto binnenlands product, terwijl de groei intussen tot stilstand is gekomen. Deze problemen kan Italië juist vergroten met zijn ontwerpbegroting.

Lees ook: Wat kan Europa doen nu de Italiaanse begroting ‘significant afwijkt’?

Grote eensgezindheid

De ene na de andere minister van Financiën riep Italië dinsdag op alsnog te voldoen aan het verzoek van de Europese Commissie om volgende week een nieuwe ontwerpbegroting in te dienen, die wél voldoet aan de regels en afspraken die de lidstaten zijn overeengekomen. „Ik hoop dat we volgende week een nieuwe begroting zullen zien”, zei eurogroepvoorzitter Mário Centeno.

Minister Wopke Hoekstra onderstreepte dat de Commissie door de regels te handhaven „het grotere belang van de financiële stabiliteit” in de eurozone dient. Hij sprak achteraf van „grote eensgezindheid” onder de overige Eurolanden.

Tria kondigde aan dat Rome volgende week, als de deadline voor een nieuwe begroting verstrijkt, in elk geval een brief naar Brussel zal sturen. Of die een aangepaste begroting zal bevatten, is volgens een Italiaanse betrokkene ongewis, „juist omdat er nog gesprekken gaande zijn”.

De Italianen maakten opnieuw duidelijk dat zij bij het opzoeken van de ruimte voor een eigen begrotingskoers vooral letten op de spread, het verschil in rentestand met Duitsland. In de eurozone bestaat het besef dat de effectieve middelen van de Europese Commissie om Italië in het gareel te dwingen beperkt zijn zolang de druk op Italië op de financiële markten niet verder oploopt.

Het Italiaanse gevecht loopt gelijk op met de moeizame voortgang van de hervorming van de Eurozone. Onder aanvoering van Duitsland en Frankrijk besloot de EU in juni dat er op de komende decembertop stappen genomen moesten worden.

Maar de kans slinkt dat er, zoals de Europese Commissie wil, politieke onderhandelingen kunnen beginnen over het toekomstige Europees depositoverzekeringsstelsel. Onder meer Nederland en Duitsland willen daar niet aan zolang er niet meer voortgang is geboekt met het terugdringen van risico’s, onder meer door de verwevenheid van banken en overheden.

Ook bij de toekomstige rol van het Europese crisismechanisme ESM is de rol van Italië belangrijk. Het ESM moet meer bevoegdheden krijgen om het economische beleid te monitoren als een land in crisis raakt, bepleit een coalitie van ‘bezuinigingshavikken’ onder aanvoering van Nederland – het tiental landen noemt zich de ‘Hanseliga’. Vooral Italië is daar al langer tegenstander van.

Onder invloed van de Italiaanse confrontatiepolitiek groeit overigens het aantal landen dat er de nadruk op legt dat de regels moeten worden nageleefd – het traditionele standpunt van onder meer Nederland en Duitsland. Minister Peter Kazimír van Slowakije, sinds vrijdag de nieuwste aanwinst van de Hanseliga, meldde dinsdag zich op te winden over Italië omdat het de regels aan de orde stelt: „We hebben de economische, financiële en politieke gevolgen van roekeloze politiek al vaker gezien. Laten we deze wateren niet begaan.”

    • René Moerland