Het kinderpardon blijft broeien

Asielbeleid Het kabinet wil geen ruimer kinderpardon. Maar de achterban van de ChristenUnie mort.

Kinderen protesteren in Den Haag tegen strenge migratiewetten. Foto Laurens van Putten/HH

Weer is daar het kinderpardon. Prominent op tafel, ondanks duidelijke afspraken in het regeerakkoord. En wéér komt dat door het optreden van een mediageniek kind dat zich, dwars door alle partijpolitiek heen, rechtstreeks nestelt in vele harten. Nemr, een Iraakse jongen van 9 jaar, die in Nederland is geboren en dreigt te worden uitgezet naar het land van zijn ouders, waar hij nog nooit is geweest.

Nemrs prominente rol in de documentaire Terug naar je eige land van bekende youtuber Tim Hofman leidde sinds donderdag tot ruim tweehonderdduizend handtekeningen ‘voor een kinderpardon dat wel werkt’. Met zijn onschuld – en een microfoon – als wapen gaat de welbespraakte jongen in de documentaire verhaal halen bij fractievoorzitters in de Tweede Kamer. „Waarom mag ik hier niet blijven?”

Lees de Zap-rubriek van Arjen Fortuin over de confrontatie tussen Nemr en VVD-fractievoorzitter Dijkhoff

Pijnlijke confrontaties

Het levert pijnlijke confrontaties op met de politici die proberen uit te leggen dat dit nu eenmaal de regels zijn – en vooralsnog blijven: de Tweede Kamer heeft sinds de verkiezingen van maart 2017 een rechtse meerderheid die niets ziet in een verruiming van het kinderpardon. VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff ontving de meeste verontwaardiging na zijn „ja, dus?” als antwoord op Nemrs angst om vermoord te worden in Irak. Het ging viraal en noopte de voormalige staatssecretaris van Asiel ertoe een verklaring te verspreiden in een filmpje.

CDA-leider Sybrand Buma zei dat Nemrs aanstaande uitzetting „door anderen, en niet door mij is bepaald [...], dat doet de rechter”. Hij ontving hoon: niet de rechter, maar de politiek maakt wetten die regelen wie recht heeft op asiel in Nederland. Sterker: het CDA heeft het huidige beleid als coalitiepartner mede bepaald. VVD en CDA zijn tegen een verruiming van het kinderpardon, D66 en ChristenUnie hadden dat liever anders gezien.

Nemr is niet de eerste die de worsteling met het kinderpardon een gezicht geeft tijdens het eerste jaar van Rutte III. De Armeense kinderen Lili en Howick waren weken in het nieuws voordat ze op het laatste nippertje een verblijfsvergunning kregen. En de 21-jarige Armeense Hayarpi Tamrazyan en haar familie verblijven in de protestantse Bethelkerk in Den Haag. Daar krijgen ze ‘kerkasiel’: omdat er een permanente dienst wordt gehouden, mag de overheid niet binnenvallen en kan het gezin niet worden uitgezet.

Meewerken aan uitzetting

In de praktijk gaat het over ongeveer vierhonderd ‘gewortelde’ kinderen die al zeker vijf jaar in Nederland wonen en met uitzetting worden bedreigd. Zij zouden in theorie aanspraak maken op het kinderpardon, maar vanwege het omstreden ‘meewerkcriterium’, is het op vrijwel niemand toepasbaar. Volgens het ‘meewerkcriterium’ moeten kinderen en hun ouders hebben meegewerkt aan hun eigen uitzetting om in aanmerking te komen voor het kinderpardon. Maar wie meewerkt aan uitzetting, is vertrokken, en kan dus niet meer in Nederland blijven.

D66 en CU legden zich, openlijk tegen hun wensen in, neer bij de beslissing van het kabinet om het kinderpardon niet te verruimen. Ook na het verschijnen van de documentaire zei premier Rutte in zijn wekelijkse persconferentie: „Er zijn geen voornemens het beleid aan te passen.”

Toch kan Den Haag niet ontkennen dat het broeit. Al sinds het aantreden van het kabinet voeren maatschappelijke organisaties als De goede zaak een succesvolle lobby met de hashtag ze zijn al thuis, om aandacht te vragen voor het kinderpardon. Zij zijn de drijfveer achter de ‘kinderpardongemeenten’, ruim 75 gemeenten die staatssecretaris Harbers oproepen een oplossing te vinden voor het kinderpardon, of zelfs aangeven zelf barmhartiger te zullen optreden. In driekwart van die gemeenten wordt de motie ook door het lokale CDA ondersteund – tegen de lijn van de landelijke partij in.

Naast de grote hoeveelheid handtekeningen die Hofman ophaalt, voelt de oppositie momentum. SP-Kamerlid Jasper van Dijk zal woensdag drie moties indienen. Een vraagt om een verruiming voor het kinderpardon, een tweede roept op extra capaciteit beschikbaar te stellen voor de IND, de Immigratie- en Naturalisatiedienst die asielprocedures verwerkt. En met de laatste hoopt de SP op steun voor een uitzetstop, in afwachting van lopend onderzoek naar de lange asielprocedures. Dat onderzoek werd ingesteld door staatssecretaris Mark Harbers (Migratie, VVD), nadat hij toch zijn discretionaire bevoegdheid had ingezet om Lili en Howick in Nederland te laten blijven.

De nieuwe dividendbelasting

Datzelfde voorstel doet nu ook de ChristenUnie-achterban. Maandag bleek dat ruim 140 prominente leden pleiten voor een uitzetstop. Via een motie, die zij zullen indienen tijdens het ChristenUnie-partijcongres op 24 november, roepen zij de Tweede Kamerfractie op zich achter een moratorium te scharen, tot het onderzoek van Harbers is afgerond. „Als een huis is ingestort, wachten we toch ook eerst tot we zeker weten dat het weer veilig is, voordat we mensen er weer in laten wonen?” zegt Anthonie Fountain, CU-lid en mensenrechtenactivist.

Wordt het kinderpardon zo de nieuwe dividendbelasting? Een maatregel die is vastgelegd in het regeerakkoord, maar die op aanhoudende (maatschappelijke) weerstand stuit – met als gevolg dat de regering hem zelf terugdraait? Dat is vooralsnog niet te zeggen. Een moratorium zou, mits CDA of VVD ermee instemt, een acceptabele oplossing kunnen zijn. Waarna het besluit tot een structurele oplossing wordt overgelaten aan een volgend kabinet.

Zeker is dat het onderwerp niet zomaar verdwijnt. En dat er tussen de vierhonderd gewortelde kinderen zomaar nog een Sahar, Mauro, Lili, Howick of Nemr kan zitten.

    • Floor Boon