Foto Kees van de Veen

‘Deelnemers stappen in een wereld waar ze géén idee van hebben’

The Voice Basja Chanowski begeleidde drie deelnemers aan The Voice of Holland naar de winst. „Kom op tijd. Neem je telefoon op. Bel me terug. Loop even naar John de Mol om hem te bedanken voor de kans.”

‘Ik heb een eigenzinnige, intensieve manier van coachen”, antwoordt Basja Chanowski deze zomer op een mail met de vraag of ze over haar werk voor The Voice wil praten. Chanowski is talentscout en coach. Achter de schermen begeleidde ze drie deelnemers naar een overwinning van de populaire zangwedstrijd. Eerst Julia van der Toorn, in 2013. Drie jaar later Maan de Steenwinkel en weer twee jaar later Jim van der Zee. Als je wilt zien hoe ik werk, zegt ze, kun je het beste naar Schiermonnikoog komen.

In The Voice of Holland wordt gezocht naar ‘uniek zangtalent’. Vrijdag begon het negende seizoen. Kijkers zien hoe onbekende deelnemers zich bij het programma melden in de hoop om ontdekt te worden als nieuwe superster. De winnaar krijgt een auto, een platencontract, een gegarandeerd plekje in de Nederlandse showbizzrubrieken.

Schiermonnikoog, augustus

„Deelnemers stappen in een wereld waar ze géén idee van hebben”, zegt Basja Chanowski (42) in een café op Schiermonnikoog. Alles is er bruin: de muren, de grove planken op de grond, de tafels, de kleedjes op de tafels. Chanowski bestelt een kopje koffie en een glas water „zonder zeepsop” bij een ober in een gilet. Talpa belde in 2012, of ze niet nog wat artiesten kende die geschikt zouden zijn voor The Voice. Wie mee wil doen, kan zich online opgeven. Er melden zich vooral jonge vrouwen, zegt ze, „daar kun je geen programma mee vullen”. Chanowski heeft een bemiddelingsbureau voor professionele muzikanten, ze regelde koortjes en orkesten voor televisieprogramma’s. „Mensen uit de industrie kennen mij van de knappe vioolmeisjes.” Talentenjachten hebben vaak ook een redactie die „het internet afspeurt op zoek naar kandidaten”. Haar expertise: „Mensen vinden over wie nog vrijwel niets bekend is. Van wie hooguit een pixelig filmpje op internet staat.” Vaak wordt ze getipt door bekenden uit de muziekindustrie. Het liefst scout ze, zegt ze, „mensen die wel al wat karakter hebben”. „De meeste Voice-deelnemers kunnen gewoon toevallig goed zingen. Ze zijn niet geschikt voor de muziekwereld.”

Ze onderbreekt haar verhaal – „sorry, sorry” – om een voice-memo met de planning te versturen. Jim van der Zee zit op de boot naar Schiermonnikoog. Chanowski doet zijn management en regelt optredens. Hij speelt vanmiddag in een strandtent aan de andere kant van het eiland. „Waar hij ook is begonnen.” Op terrasjes en strandtenten, voor eilandbewoners en nietsvermoedende toeristen, laat Chanowski haar talenten optreden. Soms met professionele muzikanten van haar collectief Jellyfish. Dáár begint „het influisteren”, zegt ze. „Dan zeg ik: als je straks bij The Voice staat, is interactie met publiek óók belangrijk.” Het Friesch Dagblad schreef: „Als The Voice op tv is, zit bijna heel Schiermonnikoog op het puntje van de bank.”


Jim van der Zee op Schiermonnikoog, in mei 2017

Chanowski kocht drie jaar geleden een huis op het eiland met nog geen duizend bewoners. Daarvoor woonde ze jarenlang in het centrum van Amsterdam. Ze groeide op in West-Friesland. Haar vader, Thijs Chanowski, produceerde de Fabeltjeskrant. Haar carrière begon ze op het podium, als model-muzikant. Als celliste werd ze ingehuurd voor Europese promotours van internationale artiesten. Voor zulke korte optredens op radio en tv wordt zelden een eigen band ingevlogen. „We speelden met de grootste artiesten. Eros Ramazzotti, Il Divo.” Soms speelden ze over een bandje, soms live. De groep was haar vaak niet professioneel genoeg, dus is ze zelf orkesten en groepen gaan samenstellen. „Ik train al bijna twintig jaar vioolmeisjes. Bij de Toppers zit mijn orkest op het podium. Dat zijn mijn meiden en ze zijn allemaal prachtig. Ze spelen ook professioneel viool.”

Vanuit haar woonkamer kijkt ze op een oude vuurtoren. Artiesten kunnen in haar huis overnachten, er is een gastenverblijf. Ze laat filmpjes zien op haar telefoon, van hoe Jim van der Zee, gekleed in joggingbroek, ’s avonds laat bij haar op de bank gitaar speelt. Hoe ze samen oefenden voor de liveshows. „Keyword voor mijn begeleiding: héél intensief.” Jim slaapt vannacht ergens anders. Ze vindt dat hij te veel rookt.

Het is de laatste week van augustus, drie maanden voor het nieuwe seizoen van The Voice. Met haar „clubje” talent is ze al langsgeweest op het hoofdkantoor van Talpa, in Hilversum. Daar moesten ze voor een jury zingen. „Ze kunnen nog afgewezen worden, hoor.” Ze weet niet hoeveel andere scouts er zijn. „Ik kom ze niet tegen op de gang.” Eén van haar deelnemers is door naar de volgende ronde, hij mag op televisie blind audition doen. Zijn naam mag ze om contractuele redenen niet noemen. Talpa betaalt haar als freelancer, niet per aangedragen deelnemer. Met de Voice-deelnemers die Chanowski intensief begeleidt heeft ze een „overeenkomst van ongeveer één A4’tje”. „Als ze opdrachten krijgen na The Voice moet er een redelijke verdeling zijn. Het is een soort onkostenvergoeding.”

Tijdens de opnames van The Voice is Chanowski de schakel tussen programma en deelnemer. Tussen die botst het nog weleens bij talentenjachten. Deelnemers willen een carrière aan de show overhouden. Programmamakers de beste televisie maken. „Je kunt niet zeggen: ik ben pietje-no-one en ik wil dit niet en dit niet en dit niet.” Een zin die ze vaak uitspreekt: „Als je iets niet wilt, zeg dan ook wat je wel wilt.” Voor elke show worden door de makers „in overleg” met de deelnemers nummers gekozen. Zo wordt aan Jim dancenummer Without You voorgesteld. Dat ziet hij niet zitten. Dan zegt ze: „Jij wilt toch eigen liedjes gaan maken?” Ze kwamen tot een gitaarversie, opgeknipt in drie delen. De versie is meer dan een miljoen keer bekeken op YouTube. Chanowski kent de wetten van de showbizz. Tijdens de opnames zit ze overal bovenop. „We hebben Maan nooit te bloot gekleed. Want dat kan afgunst wekken. Tienermeisjes voor de televisie denken dan: wie denkt ze wel niet dat ze is.”


Jim van der Zee in The Voice, in januari 2018

Ze wordt de ‘artist whisperer’ genoemd, zegt ze. Altijd is ze bezig met dingen influisteren. „Omdat ze er vaak zo wezenloos instaan. Kom op tijd. Neem je telefoon op. Bel me terug. Loop even naar John de Mol om hem te bedanken voor de kans.” En als ze niet in Hilversum is, stuurt ze voice-memo’s. Soms van minutenlang. Wat ze er ook graag over kwijt wil: „Iedereen praat elkaar na. Over wurgcontracten, dat The Voice van deelnemers profiteert. Wat denk je dan? Dat een kandidaat de programmamakers na de show bedankt en dan zelf al het geld mag opstrijken? Jonge deelnemers realiseren zich vaak niet wat ervoor nodig is om zo’n podium voor ze te creëren.”

Paviljoen Paal 3, Schiermonnikoog

Jim stapt hoestend uit de pick-uptruck het strand op, hij is net ziek geweest. Chanowski loopt achter hem aan met een gitaarkoffer. Het regent onophoudelijk, het is te koud om buiten op te treden. In een volle, tochtige strandtent zingt Jim liedjes van Etta James, Bob Dylan, Chris Stapleton; hij begeleidt zichzelf op gitaar. Chanowski zet een flesje spa blauw met een rietje naast hem neer. Ze draagt teenslippers, een losse trui en een regenjas. Haar blonde pluizige hond Tommi is vastgebonden aan een strandstoel. Hij is de enige hond die backstage mag bij The Voice – op de bomhonden na.

Na het optreden loopt Jim naar buiten, om in z’n eentje te roken. Later, thuis op de bank, zal Chanowski zeggen: „Hij komt ermee weg. Mensen denken: wat heeft hij goed gespeeld.”

Ze ziet het elk seizoen van The Voice weer gebeuren, zegt ze, hoe kandidaten in de paar weken van de liveshows veranderen. Ze zijn op televisie. Er staat een team klaar met kleding en make-up. Ze gaan geloven dat het de echte wereld is. „Maar kun je ze het verwijten? Het is een maatschappelijk probleem. De instant-fame-generatie. Ouders vinden hun kind bijzonder. Er is een nieuwe ster opgestaan. Hallo! Je dochter ligt in haar ondergoed op de piano. Ze is een pain in the ass achter de schermen. Ze heeft haar huiswerk niet gemaakt. Voed haar op!”

Lees ook: Voice-winnaar Pleun Bierbooms: ‘Ik sta nog steeds onderaan de ladder’

Haarlem, oktober

Hond Tommi staart door het raam van het koffiecafé naar de passerende fietsers. Chanowski is op het vasteland voor afspraken. Ze vertelt dat ze „minder intensief is gaan samenwerken” met Jim. „Het is belangrijk dat dit niet specifiek over hem gaat… het is een algemeen verhaal. Ik stop met mensen als het niet meer goed voelt. Mijn werk kan ondankbaar zijn. Je trekt samen op, komt heel ver. Aan de andere kant is het logisch. Iemand heeft iets aan je, op een gegeven moment draait het om.” Julia en Maan begeleidt ze al langer niet meer.

Een Voice-winnaar krijgt interviewverzoeken, tientallen boekingen voor optredens, wordt herkend op straat „Ze hebben een paar liedjes van andere artiesten gezongen in een tv-show. Gaan ze het land in om op te treden, terwijl ze soms nog nauwelijks op een podium hebben gestaan. Ze denken soms dat ze er zijn.” Maar: „Wat er eigenlijk gebeurt: niet zij worden gezien, maar hun talent. Er is een industrie die geld aan ze wil verdienen. Ik wil de industrie niet afvallen – zij doen hun werk. Maar de match is zo verkeerd. Artiesten hebben niet door wat er gebeurt. Ze laten zich dingen overkomen.”

Basja Chanowski beseft de afgelopen tijd steeds meer dat zij óók onderdeel van die industrie is. „Ik zorg er ook voor dat hun talent wordt gezien.” Ze gaat artiesten op een andere manier coachen, zegt ze nu. Minder gericht op talent, meer op „persoonlijke ontwikkeling”. „Zodat een artiest ‘het succes’ zelf ook zo ervaart, prettiger is om mee samen te werken. Zodat carrières duurzamer worden. Wie ben jij zonder je talent? Pas als ze op hun bek gaan, leren veel mensen wie ze zijn.”

Maar: „Het moet niet lijken alsof ik stop met The Voice. Voor volgend jaar heb ik al een heel lijstje met mensen die ik kan aandragen.”

    • Romy van der Poel