Crisis bij Rotterdams meldpunt huiselijk geweld

Kindermishandeling De wachtlijsten voor hulp bij huiselijk geweld lopen op in Rotterdam. De regio doet het veel slechter dan de rest van Nederland.

De inspectie heeft Rotterdam herhaaldelijk gewaarschuwd voor het bestaan van wachtlijsten. Foto Roos Koole

Het regionale Rotterdamse meldpunt voor kindermishandeling en huiselijk geweld, Veilig Thuis, kampt structureel met grote achterstanden. Signalen van mishandeling worden maar in een kwart tot eenderde van de gevallen binnen de wettelijke termijn beoordeeld en afgehandeld. Waarschuwingen dat iemand mogelijk wordt mishandeld kunnen in sommige gevallen maanden onbehandeld blijven.

Rotterdam-Rijnmond, de grootste jeugdhulpregio van Nederland, doet het daarmee veel slechter dan Veilig Thuis in andere regio’s. Dat blijkt uit onderzoek van NRC en de Rotterdamse website Vers Beton.

Meldingen van politie en artsen

In Rotterdam-Rijnmond kwamen dit jaar tot september 9.598 meldingen van kindermishandeling en huiselijk geweld binnen, voor meer dan de helft uit de gemeente Rotterdam. Politie of professionele partijen, zoals artsen of scholen, doen verreweg de meeste meldingen.

Medewerkers benadrukken dat noodgevallen na een eerste screening wel direct worden opgepakt.

Maar het oplopen van wachttijden kan ook zonder directe dreiging schadelijk zijn. Bij meer dan de helft van de meldingen schakelt Veilig Thuis na onderzoek namelijk andere hulpverleners in. Ook als er geen sprake is van mogelijke mishandeling, kunnen er zorgen zijn over de situatie binnen een gezin, bijvoorbeeld vanwege verslaving van ouders, psychiatrische klachten of overbelasting door schulden of armoede. Veel kwetsbare gezinnen zijn niet in staat om zonder professionele hulp zelf deze hardnekkige problemen op te lossen.

Juist kinderen zijn in zulke situaties bijzonder kwetsbaar, zeggen jeugdzorgdeskundigen. Daarom benadrukt Rotterdam in zijn jeugdzorgbeleid telkens het belang van vroegtijdig hulp bieden of ingrijpen, voor situaties uit de hand lopen.

Heeft u ervaring met de jeugdzorg in de regio als werknemer of cliënt?

NRC onderzoekt samen met de Rotterdamse website Vers Beton de jeugdzorg in de regio Rotterdam. Sinds drie jaar zijn gemeenten verantwoordelijk voor de jeugdzorg. Gemeenten hebben te weinig geld om de jeugdzorg te betalen. De kinderombudsman uitte haar zorgen over schade aan kinderen door lange wachttijden. Werkt u in de jeugdzorg in de regio Rotterdam, of bent u de afgelopen drie jaar als cliënt daarmee in contact gekomen, dan zijn wij geïnteresseerd in uw ervaringen.

  1. Wat waren uw algemene ervaringen met de instanties die bij de jeugdzorg betrokken zijn, had u bijvoorbeeld te kampen met wachttijden voor bepaalde soorten zorg?
  2. Was de hulp die u zocht, of die aan u is aangeboden, geschikt om de problemen op te lossen?
  3. Bent u in conflict gekomen met betrokken instanties?

Snel ingrijpen

Snel ingrijpen maakt de kans ook een stuk groter dat gezinnen hulp accepteren. Als een crisis maanden geleden is, ebt de urgentie snel weg.

In Rotterdam gaat het met de eerste beoordeling van een melding slechter dan voorheen. Deze ‘triage’ moet volgens de wet binnen vijf dagen. Begin 2017 constateerde de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd nog dat alle meldingen in Rotterdam op tijd werden beoordeeld. Dit jaar lukte dat in Rotterdam volgens interne cijfers bij tweederde van de meldingen niet. Een zestal andere regionale Veilig Thuis-organisaties overschrijdt bij een kwart van de meldingen de wettelijke termijn.

Het bestaan van achterstanden bij deze eerste beoordeling is volgens de inspectie „zeer risicovol”. Bij een recent bezoek eiste de inspectie dat dit probleem voor 1 januari 2019 zou zijn opgelost. In een mail aan de medewerkers schrijft de bestuurder van Veilig Thuis: „We zijn overeen gekomen dat we dit als streven uiteraard hebben, maar ervan uitgaan dat [dat] niet haalbaar is.”

Niet voortdurend bereikbaar

Veilig Thuis Rotterdam-Rijnmond is ook niet 24 uur per dag te bereiken, terwijl de wet dat wel voorschrijft. Drie weken geleden kreeg de organisatie daarvoor nog een waarschuwing van de inspectie.

Tot en met september had Veilig Thuis dit jaar maar 19 tot 25 procent van haar ‘interventies’ binnen de wettelijke termijn van 10 weken afgehandeld. Interventies vinden plaats als Veilig Thuis denkt dat er een daadwerkelijk risico is, de problemen dermate complex of intens lijken dat er meer onderzoek nodig is, een simpele doorverwijzing niet voldoende zekerheid biedt, of de betrokkenen zich verzetten tegen hulpverlening. In september lagen er bij Veilig Thuis nog tientallen van zulke zaken die vijf maanden of ouder zijn.

De inspectie heeft Rotterdam herhaaldelijk gewaarschuwd voor het bestaan van wachtlijsten, en zei in 2017 dat de problemen binnen een half jaar moesten worden opgelost. Desondanks blijven de wachttijden voortbestaan.

Lees ook over de tekorten in jeugdzorg: het nieuwe normaal

Zo’n vijf andere regionale Veilig Thuis-organisaties weten ongeveer de helft van de interventies niet binnen de wettelijke termijn af te ronden.

Tekort aan medewerkers

Alle meldpunten in het land melden een structureel tekort aan geschoolde medewerkers en zijn veel energie kwijt aan het aantrekken van nieuw personeel. Veel hebben ook last van hoog ziekteverzuim en verloop van personeel – het werk is zwaar.

Debbie Maas is sinds deze zomer bestuurder van Veilig Thuis in de regio Rotterdam: „Wij zijn ook niet tevreden over hoe het nu gaat. Medewerkers werken super hard, maar het was steeds een kip-eiprobleem. Door ons te richten op de oude meldingen, stapelden de nieuwe meldingen zich weer op. Om dat te veranderen hebben we sinds drie weken de hele organisatie totaal anders ingericht, om de meldingen efficiënter te verwerken. Ook werven we meer mensen en vragen we extra geld van de gemeente. Het is terecht dat we onder een vergrootglas liggen, maar geef ons een kans om er te komen.”

De gemeente Rotterdam „betreurt” de situatie bij Veilig Thuis, maar zegt dat er onder verscherpte aansturing hard wordt gewerkt om achterstanden weg te werken.

NRC onderzoekt samen met de Rotterdamse website Vers Beton de jeugdzorg in de regio Rotterdam. Wilt u ervaringen of informatie delen, mail dan naar d.stokmans@nrc.nl
Correctie 6 november 2018: in een eerdere versie van dit artikel stond dat Veilig Thuis onder verscherpt toezicht staat van de gemeente. Dat is niet zo. Er is sprake van verscherpte aansturing.
    • Derk Stokmans