Opinie

Verschillen tussen voetbalclubs in Europa moeten niet nóg groter

Ajax kan nog steeds de Champions League winnen, zei Louis van Gaal als Zomergast bij de VPRO, 23 jaar nadat hij dat zelf als trainer met de Amsterdamse voetbalclub had gepresteerd. Van Gaal had destijds de beschikking over een bijzondere lichting spelers – een mix van routine en talent. Ruim twee decennia later heeft Ajax weer een bijzondere ploeg, die het goed doet in de Champions League. Dat door grootmachten als Real Madrid en Barcelona gedomineerde toernooi winnen is een ander verhaal. Eerst maar eens de groepsfase zien door te komen.

Het wordt er niet makkelijker op voor clubs als Ajax en PSV internationaal op topniveau succesvol te zijn nu elf clubs (Barcelona, Real, Arsenal, Chelsea, Manchester City, ManUnited, Liverpool, Bayern München, Juventus, AC Milan en Paris St.Germain) vergevorderde plannen zouden hebben de Champions League de rug toe te keren en een exclusieve Super League op te richten, waarin alleen de beste clubs elkaar treffen. Met vijf gastploegen (Atlético Madrid, Inter, AS Roma, Borussia Dortmund en Olympique Marseille) en misschien een tweede divisie, zodat promotie/degradatie mogelijk is.

De recentste van die Super League-plannen, waarvan niet bekend is hoe serieus ze zijn, werden vorige week naar buiten gebracht door een samenwerkingsverband van Europese onderzoeksjournalisten (ook NRC), dat beschikt over miljoenen documenten afkomstig van het klokkenluidersplatform Football Leaks. Rode draad in die stukken: de ongelijkheid tussen clubs wordt steeds groter.

De Grote Elf zouden inzetten op een supercompetitie waarbij de Champions League (omzet circa 3 miljard euro per jaar) verbleekt. Om nog meer geld te kunnen genereren uit sponsoring en verkoop van tv-rechten, wereldwijd. Gelukkig is het zover nog niet. Enigszins geruststellend was het dat Bayern-voorzitter Karl-Heinz Rummenigge niet alleen de plannen ontkende maar ook zei trouw te blijven aan Bundesliga en UEFA (lees Champions League).

De vergelijking met de Formule 1 dringt zich op. Daar dreigen de grootste teams, Ferrari en Mercedes, met regelmaat uit de F1 te stappen en een eigen raceklasse te beginnen als ze hun zin niet krijgen, vooral op financieel gebied. Ze verschijnen nog steeds aan de start.

Ook plannen voor een Super League bestaan al tientallen jaren. De activiteiten van de Europese topclubs achter de schermen leidden er onder meer toe dat de Europese voetbalbond UEFA het voor kleinere voetballanden moeilijker maakte aan het hoofdtoernooi van de Champions League mee te doen. Ook de kampioen van Nederland wordt niet meer direct tot het toernooi toegelaten en moet kwalificatieduels spelen.

De Super League als drukmiddel op de UEFA is tot daaraan toe, het creëren van zo’n supercompetitie zou met name clubs en liefhebbers uit de kleinere voetballanden tekortdoen. Dat de groten groter en rijker worden en de kleinere steeds kleiner kan ertoe leiden dat mensen zich in toenemende mate afkeren van de sport waarin sommige spelers al voor meer dan 100 miljoen euro over de toonbank gaan. Hoewel er nog zoveel mooie wedstrijden te zien zijn, is ‘het spelletje’, ‘the beautiful game’ steeds meer een geldmachine. Met aan het hoofd een FIFA-voorzitter in opspraak. De baas van de wereldvoetbalbond, Gianni Infantino, hielp in 2014 als secretaris-generaal van de UEFA in het geheim twee van de rijkste clubs, Manchester City en PSG, financiële regels te omzeilen, blijkt ook uit de Football Leaks.

Zo zorgen de grote Europese clubs met hun Super League-plan, in welk stadium dat ook is, én bestuurders ervoor dat de perverse kanten van het voetbal de overhand krijgen.

Correctie (9 november 2018): in een eerdere versie van dit commentaar stond dat Infantino in 2014 voorzitter was van de UEFA. Hij was secretaris-generaal. Hierboven is dat aangepast.