Gebruikers ghb vaker op eerste hulp

Drugs

De meeste gebruikers zijn tussen de twintig en dertig jaar. Artsen maken zich zorgen. Ghb is extreem verslavend.

ghb in vaste pure vorm Foto Lex van Lieshout/ANP

Het aantal mensen dat op de spoedeisende hulp belandt nadat ze te veel ghb hebben ingenomen is explosief gestegen. Dit zeggen artsen op de spoedeisende hulp (SEH) van ziekenhuizen in Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Nijmegen en Haarlem, en de Nederlandse Vereniging voor Spoedeisende Hulp Artsen (NVSHA) tegen NRC. De patiënten komen in comateuze toestand het ziekenhuis binnen en zijn vaak op geen enkele manier te wekken. Soms moeten ze aan de beademing.

In ziekenhuis OLVG in Amsterdam nam het aantal opnames in vier jaar tijd toe van vijftig in 2014 naar 133 in 2017. In het Diakonessenhuis (Utrecht) en het Radboudumc (Nijmegen) zijn er in 2017 respectievelijk rond de 120 en 100 ghb-gebruikers op de eerste hulp beland, voorgaande jaren lagen de aantallen veel lager. In Rotterdam steeg het aantal ghb-intoxicaties licht, volgens SEH-artsen van het Franciscus Gasthuis. Precieze aantallen zijn niet voor handen, zegt SEH-arts Arthur Rosendaal.

Wat opvalt: de meeste gebruikers zijn tussen de twintig en dertig jaar. Het merendeel bestaat uit recreatief gebruikers. Volgens de artsen onderschatten zij de werking van ghb, omdat de drug lastig te doseren is. Femke Gresnigt, SEH-arts in het OLVG: „Eén milliliter te veel en je hebt een overdosis.” Ze komen daardoor vaker in de problemen dan met andere drugs.

Lees ook: Ieder uur een buisje, anders ging hij trillen

Vergiftiging

In 2016 namen ongeveer 40.000 Nederlanders ghb en ongeveer 390.000 xtc, volgens het Trimbos-Instituut. De aantallen in 2017 gemelde gezondheidsincidenten bij de Monitor Drugsincidenten ontlopen elkaar weinig: 1.300 en 1.700, op bijna zesduizend drugsincidenten. Dit is een fractie van het werkelijke aantal incidenten, omdat maar een zeer beperkt aantal spoedeisendehulpposten en ambulancediensten hun informatie delen. De mate van vergiftiging bij ghb is zorgwekkend hoog, aldus het Trimbos-instituut, substantieel hoger dan bij andere drugs. 85 procent van de patiënten op de spoedeisende hulp is verminderd of helemaal niet meer aanspreekbaar.

Ontspannen en minder angstig

Gebruikers nemen ghb omdat ze er ontspannen en minder angstig van worden; de roes wordt vergeleken met het effect van alcohol. De drug is, zeggen de artsen, makkelijk verkrijgbaar en relatief eenvoudig zelf te maken; een van de ingrediënten is gootsteenontstopper. Het zoutige goedje is bovendien goedkoop: een kwart liter kost rond de 35 euro. Een beginnende gebruiker kan daar meer dan honderd dosissen uithalen. Dat maakt het aantrekkelijk voor jongeren, zegt Ties Eikendal, SEH-arts in het Radboudumc en voorzitter van de NVSHA, en daardoor wordt het gebruik steeds normaler. „Het is hip. In Nijmegen wordt het gewoon in de kroeg gebruikt.”

Het Trimbos-instituut herkent de normalisering van drugsgebruik en ziet over de hele linie een stijging van het aantal drugsincidenten. Recentelijk is er een meisje bij ons binnen gebracht, zegt David Baden, SEH-arts in het Diakonessenhuis in Utrecht, dat op een verjaardagsfeestje out was gegaan omdat ze te veel ghb had genomen. „Haar vriendinnen deden er heel luchtig over.”

Artsen maken zich zorgen over deze ontwikkeling. Ghb is extreem verslavend en ook eenmalig gebruik kan ernstige gevolgen hebben, zoals stoppen met ademen.

Instellingen worstelen al langer met chronische gebruikers van ghb. Uit onderzoek van de Radboud Universiteit Nijmegen blijkt dat van de gebruikers die afkicken, 50 tot 70 procent na drie maanden weer gebruikt.

Lees ook: Neem nog een buisje, dan verdwijnen je tranen
    • Martin Kuiper