Epke Zonderland weet: wie kan vliegen, is onaantastbaar

Epke Zonderland is op de WK in Doha voor de derde keer wereldkampioen geworden. De olympisch kampioen van Londen revancheert zich voor zijn val op de Spelen in Rio.

Zonderland in de turnarena tijdens de rekstokfinale in Doha. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Aan een horizontale stang op een hoogte van 2,78 meter, overeind gehouden door vier staalkabels, ontleent Epke Zonderland al meer dan tien jaar zijn statuur als groot turner. En het houdt maar niet op, demonstreerde de 32-jarige Fries zaterdag in Doha, waar hij, na twee Europese en één olympische rekstoktitel, voor de derde keer wereldkampioen op dat toestel werd. Een unicum.

Zonderland en de rekstok zijn innig met elkaar verbonden. Die eenvoudige stang waaraan de turner alle wetten van de zwaartekracht tart, heeft hem tot een unieke sportman gemaakt. Want Zonderland kan iets waaraan zijn concurrenten aan de rekstok zich nauwelijks wagen: extreem vliegen.

Als enige turner ter wereld verstaat hij de kunst binnen één oefening vier vluchtelementen - twee bij twee - te koppelen. Andere turners beginnen er niet eens aan; die worden bij de gedachte alleen al duizelig. Eén of twee vluchtelementen afzonderlijk, dat wil nog, maar combineren? Te risicovol, redeneert de concurrentie.

Maar Zonderland is een ietwat koppige Fries, die in aanloop naar de Olympische Spelen van 2012 in Londen besloot de zaken anders aan te pakken. Zijn zweefvermogen bracht hem op het idee dat voordeeltje uit te buiten en een greep naar de olympische macht te doen.

Lees ook: Bij Epke keert langzaam het gevoel terug

Het keurmerk van Zonderland

In samenspraak met zijn trainer Daniel Knibbeler bedacht Zonderland een oefening waarin hij de drie vluchtelementen cassina (dubbele gestrekte salto met hele schroef), kolman (dubbele hurksalto met schroef) en kovac (dubbele hurksalto) aan elkaar koppelde. Hij voerde er in Londen een duizelingwekkende show mee op. Nog nooit vertoond. De turner won goud. Zonderland had zijn keurmerk.

Zijn uniciteit moest Zonderland de jaren erna licht aanpassen, om de simpele reden dat drie aaneengesloten vluchtelementen in de daaropvolgende, aangepaste jurering minder bonuspunten opleverden. De turner besloot het aantal vluchten weliswaar op te voeren tot vier, maar die op te knippen in twee delen. Minder risicovol, maar zeker zo waardevol voor de score. Aan de vertrouwde cassina, kolman en kovac voegde hij de gaylord II (gehoekte salto waarna hij de stang vastpakt in ondergreep) toe.

Dat gaat zo. Na twee relatief eenvoudige elementen voert Zonderland het tempo op en slingert hij zich naar een cassina in combinatie met een kolman. Acrobatiek van hoog niveau, die de toeschouwers steeds weer tot oooh’s en aaah’s aanzet. Eenmaal terug aan de stok maakt Zonderland opnieuw snelheid om de kovac en de gaylord II aaneengesloten uit te voeren. Armen en benen lijken als ongelijkmatige elementen door de lucht te zweven, maar Zonderland lukt het de stang terug te vinden om zijn oefening af te ronden.

Met zijn hernieuwde greep naar de macht bevestigt Zonderland niet alleen zijn unieke talent, maar ook zijn kandidatuur voor een tweede olympische titel.

O ja, nog een dingetje: bij de afsprong moet hij stáán. Maar dan ook letterlijk, zonder een pasje te maken, anders volgt onverbiddelijk puntenaftrek. En elke tiende punt kan bij turners op topniveau het verschil maken. Vertel Zonderland wat. Een jaar geleden, op de WK in Montreal, greep hij na de laatste vluchtcombinatie mis en kon hij nog net met één arm aan de stang blijven hangen. Het oogde spectaculair, maar leidde wel tot puntenaftrek. Het resultaat: zilver in plaats van goud.

Misgrepen

Hoe goed hij ook kan vliegen, zelfs voor de getrainde turner is zijn oefening niet zonder risico. Zelfs een Zonderland grijpt wel eens mis en valt van de stok. Dat overkwam hem twee jaar geleden in de finale op de Olympische Spelen van Rio de Janeiro. Een pijnlijk moment in zijn carrière. En het was hem eerder in 2015 al overkomen op de EK in Montpellier.

Die misgrepen hebben Zonderland nooit ontmoedigd. En zeker nooit doen twijfelen aan voortzetting van zijn carrière, ook al was die moeilijk te combineren met zijn studie geneeskunde. De Fries ging maar door, en door, en door. Want turnen aan rek is voor hem een drug, een verslaving waar moeilijk van is af te kicken. Zelfs niet nadat hij recentelijk is afgestudeerd als arts en ook nog eens vader van zoon Bert is geworden. Het kostte hem zo kort na de bevalling weliswaar moeite zich van thuis los te weken en af te reizen naar Qatar, maar hij deed het, relaxter dan ooit tevoren.

Lees ook: Epke kan vijf keer vliegen, als het moet

Hernieuwde greep naar macht

Die ontspanning vertaalde zich zaterdag in een bijna perfecte oefening. Waar Zonderland voorheen nog wel eens in slordigheden wilde vervallen, bleef hij in Doha keurig in balans en voerde hij een bijna vlekkeloze oefening uit, met 15,100 punten als beloning. Als enige finalist boven de 15 punten. Zelfs drietiende van een punt meer dan de Japanse keizer onder de turners, Kohei Uchimura. Een alom gewaardeerde prestatie, die achter de coulissen als eerste met een welgemeende felicitatie werd bekrachtigd door de in Qatar voetballende Wesley Sneijder.

Met zijn hernieuwde greep naar de macht bevestigt Zonderland niet alleen zijn unieke talent, maar ook zijn kandidatuur voor een tweede olympische titel. De rekspecialist in deze vorm, met deze oefening, met dit zelfvertrouwen is over twee jaar op de Spelen van Tokio dé favoriet voor goud. En de druk die dat met zich meebrengt? Daarvoor is de ervaren routinier inmiddels immuun. Want ook hij weet: wie kan vliegen is onaantastbaar.

    • Henk Stouwdam