Wat is Football Leaks?

Op basis van vertrouwelijke documenten en gesprekken bericht NRC de komende weken over de duistere zijde van het topvoetbal.

NRC

‘Vals spel’ is het meest treffende thema van een serie over de voetbalwereld die NRC en andere Europese media de komende weken publiceren. De verhalen gaan over miljardairs die ongeoorloofd geld in clubs pompen. Ze beschrijven oneerlijke concurrentie tussen clubs waardoor de grote machtiger worden en de kleine achterblijven. Sommige belichten frauduleuze praktijken, andere bieden een bijzondere inkijk in een wereld achter de schermen van het internationale profvoetbal.

NRC is sinds 2016 aangesloten bij het netwerk van onderzoeksjournalisten EIC - European Investigative Collaborations. Dat publiceerde eind dat jaar een eerste serie verhalen op basis van miljoenen documenten afkomstig van klokkenluidersplatform Football Leaks. De documenten waren verkregen door het Duitse weekblad Der Spiegel, dat ze deelde met de partners. De honderden verhalen in heel Europa onthulden veelal omstreden belasting- en andere financiële trucs door spelers en zaakwaarnemers.

De verhalen in NRC gingen onder meer over FC Twente, dat zich liet meevoeren door het grote geld, over de verkoop van Zuid-Amerikaanse spelers via schimmige constructies aan de Amsterdamse Zuidas en lieten zien hoe PSV het salarisplafond omzeilde.

Lees hier: De fatale flirt van FC Twente

De publicaties hadden effect. Er kwam een hoorzitting in het Europees parlement, Cristiano Ronaldo en andere internationale topspelers moesten miljoenen aan boetes en achterstallige belasting betalen. In meerdere landen zijn belasting- en strafrechtelijke onderzoeken opgestart tegen spelers, hun agenten, advocaten en belastingadviseurs. De aanklachten betreffen onder meer corruptie en belastingfraude. In Nederland lichtte DNB trustkantoren door die zaken doen in voetbal, de Belastingdienst deed onderzoek.

Bekijk hier wat EIC is en wat het collectief doet:

Klokkenluider ‘John’

Voor de klokkenluider zelf, die ‘John’ wordt genoemd, was het niet genoeg. Hij wil met het openbaar maken van documenten nog altijd de corruptie en andere misstanden in het voetbal bestrijden. Hij zegt aan de documenten te komen in samenwerking met partners van wie hij de namen niet wil onthullen. Ze laten zich volgens hem niet sturen noch worden ze betaald, door wie dan ook. Hij ontkent stellig dat de documenten door middel van het hacken van clubs, bonden en bestuurders verkregen zijn: „We hebben heel goede bronnen en een sterk netwerk dat ons van veel informatie voorziet.” Zijn documenten zijn tot nu altijd authentiek gebleken.

Lees hier ons eerdere verhaal over de FL-bron: Daar zat John en hij had een digitale schat

Op John wordt nog altijd gejaagd, onder meer door privédetectives. Zijn identiteit is alleen bekend bij Der Spiegel, waar slechts één onderzoeksjournalist contact met hem onderhoudt en hem zo nu en dan ontmoet. Begin dit jaar leverde John via Der Spiegel 3,4 terabytes, ofwel ruim 70 miljoen nieuwe documenten aan het onderzoeksteam. Het is voor zover bekend het grootste datalek ooit.

NRC publiceert uit de documenten omdat de krant het maatschappelijk belang ervan groot acht. Voetbal is niet alleen een spel, het is ook een miljardenbusiness waar alleen maar steeds meer geld in om gaat. Het publiek heeft zonder dergelijke vertrouwelijke documenten nauwelijks zicht op de zakelijke of corrupte kant van het voetbal.

Acht maanden werk

Zo’n 80 journalisten van 15 Europese media deden de afgelopen acht maanden gezamenlijk onderzoek; bij NRC werkten twee ervaren onderzoeksjournalisten en een sportjournalist eraan. De ruwe data vormden het startpunt van het onderzoek. Aanvullend spraken de journalisten met betrokkenen en deskundigen en vergaarden en controleerden ze informatie waar mogelijk.

De verhalen die er nu uit voortkomen bestrijken de hele voetbalindustrie: van de president van de FIFA tot kleine clubs die jeugdige spelers zien als handelswaar. NRC zette in op verhalen die vooral Nederland of Nederlanders betreffen. Daarnaast zullen redacteuren een overzicht bijhouden van de belangrijkste, meest opvallende en mooiste verhalen van de andere aangesloten media. Dat overzicht is te vinden op onze dossierpagina . Daar staan ook alle eerdere Football Leaks-verhalen.

De deelnemende media zijn L’Espresso (Italië), Le Soir (België), NRC, Der Spiegel (Duitsland), The Romanian Centre for Investigative Journalism / TheBlackSea.eu (Roemenië), Mediapart (Frankrijk), Politiken (Denemarken), Nacional (Kroatië), Expresso (Portugal), Reuters (Verenigd Koninkrijk), VG (Noorwegen), Premières Lignes (Frankrijk), NDR (Duitsland), De Standaard (België), Tamedia (Zwitserland).

    • Esther Rosenberg