Verkiezingskoorts in VS stijgt naar een kookpunt

Midterms Dinsdag geven de Amerikanen een tussenrapport aan president Trump. Die werpt zijn volle gewicht in de strijd.

Donald Trump spreekt met de media bij het Witte Huis. Hij was vrijdag op weg naar West Virginia en Indiana om kandidaten te steunen. Foto Andrew Harnik/AP

In de beklaagdenbank zit de kale Luis Bracamontes breed te lachen. „Ik heb alleen spijt dat ik er niet méér heb vermoord.” De illegale immigrant uit Mexico stond in januari terecht wegens het doodschieten van twee hulpsheriffs in Californië in 2014. Als agenten hem wegvoeren uit de rechtszaal roept hij: „Ik zal gauw uitbreken en dan ga ik meer van die klootzakken vermoorden.” Dan verschijnen hoofdletters in beeld: ‘Democraten hebben hem in ons land gelaten.’

De verkiezingskoorts in de Verenigde Staten is met nog een paar dagen te gaan naar een kookpunt gestegen en spotjes als deze zullen de koorts niet doen zakken.

De Congresverkiezingen van dinsdag bepalen of de regering haar beleid met evenveel vaart kan doorvoeren als tot nog toe, met een Republikeinse meerderheid in zowel het Huis als de Senaat. De betrouwbaarste peilingen geven de Democraten de grootste kans om het Huis te veroveren en de Republikeinen de beste kans om hun meerderheid in de Senaat te vergroten. Daarnaast worden de midterms gezien als een tussenrapport voor president Trump.

Kennelijk ziet die het zelf ook zo, want hij heeft zijn volle gewicht in de campagne geworpen. „Doe alsof ik op het stembiljet sta”, houdt hij de kiezers voor. In drie maanden tijd legde Trump zo’n dertig keer zijn presidentiële jas af om ouderwets partijdig campagne te voeren op bijeenkomsten voor de Republikeinse aanhang. Zelfs op de dag dat in Pittsburgh elf oude mensen waren doodgeschoten in een synagoge, trad Trump aan op een verkiezingsbijeenkomst in Illinois. Hij knipoogde naar de mensen die dit ongepast vonden. Trump wees op zijn haren, verwaaid in de storm en de regen, en zei dat hij bijna had afgezegd… wegens een „bad hair day”. Hij stuurde ook via Twitter het Bracamontes-filmpje de wereld in, met de begeleidende tekst: „Absurd wat de Democraten ons land aandoen.”

Twitter avatar realDonaldTrump Donald J. Trump It is outrageous what the Democrats are doing to our Country. Vote Republican now! https://t.co/0pWiwCHGbh https://t.co/2crea9HF7G

Dat is de Trump waar de harde kern van zijn aanhang zo dol op is. Grappen van accuzuur, harde uithalen naar prominente Democraten („Maxine Waters heeft een laag IQ”) en naar de nepnieuwsmedia, en een ongebreidelde zelfverzekerdheid over de eigen prestaties.

Het helpt dat de economische rapporten week na week goede cijfers laten zien. Vrijdag maakte het ministerie van Werkgelegenheid bekend dat er in oktober 250.000 nieuwe banen bij zijn gekomen. Het gaat misschien niet zo spectaculair als in 2014, maar de groei is flink en over de volle breedte van de arbeidsmarkt. Het consumentenoptimisme is hoog.

Lees ook: Wat je moet weten over de Amerikaanse midterms

Weinig oog voor centrumkiezer

Dat werpt de vraag op: is de campagnestrategie van Trump niet te ‘smal’? Met zijn harde toon zweept hij weliswaar de eigen aanhang maximaal op, maar de keerzijde is dat hij ook zijn tegenstanders mobiliseert, terwijl hij weinig oog heeft voor de kiezers in het midden: conservatieve Democraten, gematigde Republikeinen en onafhankelijke kiezers.

Dat is een gok, want Trumps aanhang is bepaald geen meerderheid van de Amerikaanse bevolking, en bij deze verkiezingen luistert dat nauwer dan bij de presidentsverkiezingen, waar er ‘slechts’ voldoende kiesmannen uit vijftig staten moeten worden veroverd. Hier gaat het om een meerderheid in 435 zeer diverse districten. Peilers geven Trump weinig kans in stedelijke en suburbane districten, met name onder hoogopgeleide kiezers.

Het is geen onberedeneerde gok. De Democratische achterban – met name de armere, de jongere, de AfroAmerikaanse en de latinokiezers – is bovengemiddeld laks als het om verkiezingen gaat. In veel door Republikeinen gedomineerde staten gelden regels (zoals zeer strikte identificatie-eisen of geen kiesrecht voor gevangenen) waardoor het Democratische electoraat wordt geminimaliseerd. En de Republikeinen hebben in veel staten de kiesdistricten ten gunste van hun eigen partij getekend. In Texas behaalden de Democraten bij de verkiezingen voor het Huis in 2016 zo’n 42 procent, maar ze kregen slechts 30 procent van de zetels.

    • Bas Blokker