Opinie

    • Michel Kerres

Reken nog nergens op na de midterms: Trump blijft Trump

Trump zal zijn buitenlandbeleid niet snel wijzigen na de Congresverkiezingen, verwacht Michel Kerres. Winst of verlies wakkert vasthoudendheid aan.

Het Amerikaanse Cyber Command heeft er voor alle zekerheid een campagne tegenaan gegooid. Russische hackers krijgen volgens Amerikaanse media dezer dagen een berichtje met de mededeling dat ze in de gaten worden houden en dat ze vooral niet moeten knoeien in de Congresverkiezingen op dinsdag 6 november.

Of Russische hackers onder de indruk zijn van post van de Amerikaanse overheid is ongewis. Een beetje hacker zou in een mailtje van een vreemde mogendheid makkelijk een aanmoediging kunnen lezen.

Zeker is wel dat de interesse van concurrerende grootmachten in de Amerikaanse midterms groot is. Een Russische werd aangeklaagd voor samenzwering tegen de VS omdat ze via sociale media zou hebben geprobeerd kiezers te beïnvloeden. En president Trump beschuldigde eind september China van inmenging. China koopt bij voorbeeld advertentieruimte in staten waar veel Trump-kiezers wonen om Trumps sancties tegen China aan de kaak te stellen.

Maar doen die verkiezingen er voor de rest van de wereld eigenlijk wel toe? Trump regeert nu met steun van beide huizen van het Congres. De Senaat zal afgaande op de peilingen Republikeins blijven. Het Huis van Afgevaardigden zou Democratisch kunnen worden – of net niet. Wie durft er nog af te gaan op Amerikaanse peilingen?

Maar stel, de Democraten winnen het Huis. Wordt Trump dan soepeler tegenover China, tegenover de VN of tegenover de Europese Unie? En wat als de Republikeinen winnen?

Een Democratisch Huis kan het Trump lastiger maken, eventueel zelfs met een impeachment. Een vijandig Huis betekent in principe een zwakkere president. Maar reken nog nergens op. „Groot verlies in tussentijdse verkiezingen leidt vaak tot het bijstellen van de presidentiële agenda”, constateerde politicoloog Colin Dueck, „Maar in buitenlands beleid hebben presidenten op tussentijds verlies juist gereageerd door krachtig en vastberaden de ingeslagen koers te vervolgen.” Dat gold voor Bush (Irak), dat gold voor Obama (Iran-deal).

Mochten de Republikeinen winnen, dan kan Trump sowieso nog twee jaar zijn gang gaan en een zege zou hem begrijpelijkerwijs sterken in zijn opvatting dat hij de juiste weg bewandelt.

Van een Republikeinse zege zou nóg een effect uit kunnen gaan. De wereld probeert nu al twee jaar in te schatten of Trumps nationalisme en disruptie, zijn aanvallen op het internationale systeem en de EU, een uitzondering zijn of dat ze de nieuwe regel worden. In Europa gaan diplomaten ervan uit dat de atlantische band één termijn Trump wel overleeft, maar dat acht jaar Trump de wereldorde volledig zouden veranderen. Een zege volgende week maakt van acht jaar Trump een realistischer scenario.

Voor Europa zou dit moeten betekenen dat echt werk gemaakt wordt van een zelfstandigere rol op het wereldtoneel. Hoe ver de EU daar nog van verwijderd is bleek uit de teleurstelling van de Franse president over het Belgische besluit Amerikaanse gevechtsvliegtuigen te kopen en geen Europese. Zo wordt het nooit iets met een sterk Europa, mopperde Macron. En het stapsgewijze vertrek van Angela Merkel maakt het voor de EU ook al niet eenvoudiger om snel grote sprongen te maken.

Ook als de verkiezingen in de VS dinsdag niet direct grote invloed hebben op Trumps buitenland-koers, de internationale dynamiek zouden ze wel kunnen veranderen.

Redacteur geopolitiek Michel Kerres en Oost-Europa-deskundige Hubert Smeets schrijven hier afwisselend over de kantelende wereldorde.
    • Michel Kerres