OM: geen aanwijzingen voor hulp zelfdoding Praljak

Direct nadat Slobodan Praljak vorig jaar door het Joegoslaviëtribunaal werd veroordeeld, nam hij een gif in. Hij kreeg geen hulp bij het binnensmokkelen ervan, constateert het OM nu.

Hulpdiensten op weg naar het Joegoslavië-Tribunaal. Foto Bart Maat/ANP

Justitie heeft geen aanwijzingen kunnen vinden dat de Kroatische oud-generaal Slobodan Praljak hulp kreeg bij zijn zelfdoding. Dat werd vrijdag bekend. Nadat Praljak vorig jaar november door het Joegoslaviëtribunaal werd veroordeeld tot 20 jaar cel, nam hij in de rechtszaal een gif in. Twee uur later overleed hij in het ziekenhuis.

Het Openbaar Ministerie deed op verzoek van het Joegoslaviëtribunaal een jaar lang onderzoek naar hoe Praljak aan het gif is gekomen. Het OM constateert nu dat er geen aanwijzingen zijn dat de oud-legercommandant hulp kreeg bij het binnensmokkelen van het flesje in de rechtszaal.

Volgens justitie zijn er geen aanwijzingen dat de geneesmiddelenwet, die het gif cyanide verbiedt, of de wet omtrent hulp bij zelfdoding is overtreden. Dat betekent niet dat Praljak geen hulp heeft gekregen, maar wel dat onduidelijk blijft hoe de cyanide in de rechtszaal kwam. Bij fouilleringen werd het flesje waarin de kleine hoeveelheid cyanide zich bevond, niet opgemerkt. De beveiliging van de zalen binnen het tribunaal ligt in handen van de Verenigde Naties, niet van de Nederlandse autoriteiten.

Het OM sluit niet uit dat Praljak het gif in het buitenland had verkregen en al een hele tijd bij zich droeg. Tijdens de zitting had hij het bewuste flesje meerdere keren in zijn handen, bleek achteraf uit beelden. Tweemaal bevond Praljak zich in ruimtes waar hij niet werd gefilmd, in een toilet en in een soort wachtruimte. Op beide plekken was hij alleen.

De zelfdoding van oorlogsmisdadiger Praljak was de derde waarmee het tribunaal geconfronteerd werd. Is de beveiliging wel goed genoeg?

Praljak dacht al langer aan zelfdoding

Uit getuigenverklaringen werd duidelijk dat Praljak al langer aan zelfdoding dacht. Zo nam hij bij verschillende gelegenheden afscheid van mensen uit zijn omgeving. Na zijn dood werd bovendien een afscheidsbrief aan zijn familie gevonden waarin hij schreef dat hij zelfmoord zou plegen als hij veroordeeld werd.

Praljak werd veroordeeld voor twintig jaar cel voor betrokkenheid bij oorlogsmisdaden tijdens de Bosnische Burgeroorlog (1992-1995). Het was de laatste zitting voordat het tribunaal een maand later werd gesloten.

Cyanide is verboden maar wordt vaak gebruikt voor zelfdoding. Het goedje is heel giftig voor het slachtoffer maar ook voor hulpverleners. Door het gif wordt de zuurstofhuishouding ernstig ontregeld waardoor cellen geen zuurstof meer krijgen. Vaak is er maar een mespunt van het gif nodig om het dodelijk te laten zijn. Cyanide werd onder meer gebruikt bij de massazelfmoord in Jonestown, de sekteplaats in Guyana, in 1978.

    • Maartje Geels