Ministerie maakte fouten in verdeling fosfaatrechten

Nederlandse melkveebedrijven moeten zich sinds begin 2018 houden aan toegekende ‘rechten’ voor mestproductie. Die rechten blijken niet zorgvuldig te zijn verdeeld.

Koeien in een melkveebedrijf. Beeld ter illustratie Foto iStock

De Nederlandse overheid heeft bij het invoeren van het meststelsel begin dit jaar de fosfaatrechten voor enkele honderden melkveeboeren verkeerd verdeeld. Door deze fout zijn deze bedrijven in grote problemen gekomen.

Het mestoverschot is een nieuw probleem voor de veehouderij

Zo hebben melkveebedrijven nu te weinig fosfaatrechten: zij hebben te veel koeien voor de mest die ze mogen produceren. De fosfaatrechten gelden sinds begin dit jaar, om te kunnen voldoen aan de EU-milieuregels. Teveel mest is, vanwege de daarin aanwezige fosfaat, schadelijk voor het milieu. Melkveehouders moeten zelf het fosfaatplafond van hun bedrijf bijhouden.

De maximale hoeveelheid fosfaat die boeren mogen uitstoten is gebaseerd op het aantal koeien dat de bedrijven in juli 2015 hadden. Het meststelsel is sinds begin dit jaar van kracht. Bedrijven die in de tussentijd zijn uitgebreid, kampen nu met een mestoverschot.

Onterecht uitgedeeld aan vleesveebedrijven

Het AD schrijft donderdag dat het Ministerie van Landbouw aan te veel bedrijven fosfaatrechten heeft toegekend. De rechten zijn namelijk ook aan vleesboerderijen uitgegeven, waarvoor ze niet bedoeld zijn. De vleesveebedrijven hebben de mestrechten daarna vaak weer doorverkocht aan de melkveehouders.

Een woordvoerder van het ministerie bevestigt tegenover NRC dat fouten zijn gemaakt in de verdeling van het meststelsel. “De rechten die naar de vleesveebedrijven zijn gegaan, zijn of worden inmiddels teruggevorderd. Ze kunnen daarna niet opnieuw worden doorgespeeld aan de melkveebedrijven - de rechten móchten helemaal niet worden uitgegeven. Je kunt niet herverdelen wat je niet hebt.”

Koeien inleveren tegen mestoverschot

NRC onderzocht de grootschalige fraude met mest

Volgens het ministerie komen nu ongeveer achthonderd boerenbedrijven “in de knel” door de fouten. In die melkbedrijven wordt een overschot aan mest geproduceerd. Om daar vanaf te komen, moeten zij eigenlijk koeien wegdoen - wat voor de boerderijen soms financieel onmogelijk is.

“Een oplossing zou zijn om alle andere melkveebedrijven een deel van de fosfaatrechten te laten inleveren, zodat de pijn verdeeld kan worden en om deze groep die risico loopt, te ondersteunen. Maar de minister wil de boeren niet dwingen dat te doen, dan komen alleen nog maar meer boerenbedrijven onder druk te staan en wordt het probleem slechts verlegd”, zegt de woordvoerder.

Als het mestoverschot blijft bestaan, overschrijdt Nederland het fosfaatplafond dat door de Europese Unie is vastgesteld. Dat zou leiden tot een boete of het schrappen van andere regelingen voor Nederlandse boeren. In januari 2019 wordt opnieuw de stand van de fosfaatuitstoot en mestproductie bij de bedrijven bekeken.

    • Lisa Dupuy