FIFA-baas hielp clubs om regels te omzeilen

Het was Gianni Infantino zelf die toestond dat PSG en Manchester City ongeoorloofde financiële steun bleven ontvangen.

Gianni Infantino Foto Jean Bizimana/Reuters

FIFA-voorzitter Gianni Infantino, die bij zijn aantreden beloofde van het voetbal een eerlijke sport te maken, heeft twee van de rijkste Europese clubs in het geheim geholpen regels te omzeilen. Infantino accordeerde in 2014, als toenmalig secretaris-generaal van de Europese voetbalbond UEFA, dat Manchester City en Paris Saint-Germain honderden miljoenen euro’s van bevriende partijen bleven ontvangen. Dat blijkt uit vertrouwelijke e-mails, contracten en andere documenten.

Begin dit jaar overhandigde klokkenluidersplatform Football Leaks in totaal 70 miljoen documenten over de voetbalwereld aan Der Spiegel. Het Duitse weekblad deelde ze met NRC en andere media in het onderzoeksnetwerk European Investigative Collaborations (EIC).

De documenten beschrijven vooral hoe de ongelijkheid tussen clubs groeit. Zo worden nu opnieuw door de clubs onderling plannen gesmeed voor een toernooi waarin alleen de allerbeste mogen schitteren: een Europese Super League. Ajax is de enige Nederlandse club die aanvankelijk in de plannen voorkwam. In de meest recente opzet komt geen enkele Nederlandse club meer voor.

De UEFA, de Europese afdeling van wereldvoetbalbond FIFA, heeft de ongelijkheid tussen clubs proberen tegen te gaan. Zo handhaaft de bond vanaf 2013 financiële regels voor voetbalclubs. Die moeten oneindige kapitaalinjecties van superrijken uit het Midden-Oosten, Rusland en Azië tegengaan. Door die ‘financiële doping’ kunnen kleine clubs moeilijk meedoen op Europees niveau en worden nationale competities voorspelbaar.

De regels komen erop neer dat clubs niet te veel verlies mogen maken. Sponsorcontracten met bevriende partijen, de facto een financiële injectie, zijn ook uit den boze. Toch is dit precies wat met de instemming van de voetbalbond bleef gebeuren.

Geheime gesprekken met PSG en Manchester City

Uit de documenten blijkt dat Infantino in het geheim gesprekken hield met de leiding van Paris Saint-Germain en Manchester City. Hij deelde vertrouwelijke informatie en stelde compromissen voor waartoe hij niet bevoegd was. Dat deed hij buiten de onafhankelijke commissie van de UEFA om, die de financiële spelregels moet handhaven. De FIFA stelt in een reactie namens Infantino dat het UEFA-bestuur de commissie kan bijstaan. „Daartoe kunnen gesprekken behoren, ontmoetingen, helpen bij het zoeken naar oplossingen en andere interacties.”

Paris Saint-Germain (PSG) baarde vorig jaar zomer opzien met de twee duurste transfers ooit: 222 miljoen euro voor de Braziliaan Neymar (van FC Barcelona) en 180 miljoen voor de Fransman Kylian Mbappé (van AS Monaco).

PSG is sinds 2011 eigendom van een investeringsmaatschappij die is opgericht door de emir van Qatar. Een jaar later sloot de club een vijfjarig sponsorcontract met het staatsagentschap Qatar Tourism Authority. Dat zou de club jaarlijks het ongebruikelijk hoge bedrag van circa 215 miljoen euro opleveren. In ruil daarvoor hoefde PSG nauwelijks iets aan de promotie te doen. Qatar hoefde niet eens op de shirts of reclameborden in het stadion te staan.

De Europese voetbalbond raakte gealarmeerd. Onafhankelijke onderzoekers namen in opdracht van de UEFA het contract onder de loep. Ze constateerden dat het toerisme-agentschap banden had met de Qatarese eigenaar en er dus sprake was van ongeoorloofde steun. Er bestaat „geen rationele verklaring voor zo’n hoog bedrag” stelde een adviseur in een presentatie. Het contract bleek amper 3 miljoen euro waard, geen 215 miljoen.

In de later openbaar geworden schikking meldde de UEFA dat de werkelijke waarde „beduidend lager is dan door de club is ingediend”, maar niet dat het verschil zo groot was.
De UEFA kan overtreders van de financiële regels schorsen uit de Champions League. Ook kan de onafhankelijke onderzoekscommissie van de UEFA met een club schikken. Maar de top van de Franse club wilde iets anders. Zij eiste onderhandelingen op „het hoogste niveau”: met Infantino en voorzitter Platini – en kreeg haar zin.

De schikking die in april 2014 bekend werd, was mild. De club hoefde de waarde van het sponsorcontract niet naar de werkelijke 3 miljoen euro te verlagen, maar naar 100 miljoen, zo blijkt nu. Het betekende dat de club zich met de ongeoorloofde steun mocht blijven voeden. Die afspraak werd buiten het openbare schikkingsdocument gehouden. De boete van 20 miljoen euro was een schijntje voor de steenrijke eigenaar.

Ongeoorloofde steun voor Manchester City

Bij Manchester City gebeurde iets vergelijkbaars. De club kwam tien jaar geleden in handen van de sjeik Mansour bin Zayed Al Nahyan, een halfbroer van de president van de Verenigde Arabische Emiraten. Onder zijn leiding deed de club grote aankopen en bereikte ze de top van het Europese voetbal. Ook Manchester City kreeg ongeoorloofde steun. In de schikking stond de UEFA toe dat de Britse club van twee bevriende Arabische sponsoren jaarlijks 26 miljoen euro bleef ontvangen.

Sinds de schikkingen hebben de twee clubs gezamenlijk meer dan een miljard euro uitgegeven aan nieuwe spelers.

Kleinere clubs zijn nadien harder aangepakt. Dinamo Moskou en het Turkse Galatasaray zijn om vergelijkbare overtredingen wél uit de Champions League verbannen.

Infantino hield met de leiding van beide clubs in het geheim gesprekken, deelde vertrouwelijke informatie en stelde compromissen voor waartoe hij niet bevoegd was. Dat deed hij buiten de onafhankelijke commissie van de UEFA om, die de financiële spelregels moet handhaven. De FIFA stelt in een reactie namens Infantino dat het UEFA-bestuur de commissie kan bijstaan. „Daartoe kunnen gesprekken behoren, ontmoetingen, helpen bij het zoeken naar oplossingen en andere interacties.”

Volgens andere topclubs verzieken clubs als Manchester City en Paris Saint-Germain de markt. Het hoofd van de Spaanse voetbalbond zei eerder dat de clubs „staatssteun” ontvangen en „een spiraal van inflatie” veroorzaken die de voetbalindustrie „onherstelbaar beschadigt”.

Super League

Ook de plannen voor een Super League zullen de ongelijkheid vergroten. Volgens een conceptcontract spelen zestien clubs vanaf 2021 een toernooi dat exclusiever is dan de Champions League. Het idee is dat de duels zo aantrekkelijker worden en de uitzendrechten en sponsorcontracten meer opleveren. Het zeer gedetailleerde document, waarvan de status onduidelijk is, werd op 22 oktober 2018 verstuurd aan de voorzitter van Real Madrid. Bayern München en PSG zeggen het document niet te kennen, de andere genoemde clubs hebben niet gereageerd op vragen van EIC.

Lees hier hoe Ajax de dupe dreigt te worden van een Super League: Nog rijker met de grootste voetbalshow op aarde
    • Hanneke Chin-A-Fo
    • Fabian van der Poll
    • Jeroen Wester