De koersgevoeligheid van Trump

De Amerikaaanse president Trump hecht zo veel waarde aan Wall Street dat hij zichzelf lijkt te zien als aandeel.

Een ramp zou het worden. Al maanden voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 8 november 2016 was gewaarschuwd dat een zege van Donald Trump een totale melt down op Wall Street teweeg zou brengen. Maar, zo suste de financiële sector zichzelf, die verkiezing zou toch niet plaatsvinden.

Het bleek een dubbele fout. De eerste: laat in de nacht van dinsdag op woensdag bleek Trump tegen alle verwachtingen in te zegevieren.

De tweede fout: de beurs was al lang dicht, maar de termijnmarkt in aandelen gaat door. Termijncontracten in het Dow Jones-gemiddelde gaven al snel aan dat de index de volgende dag 800 punten lager zou openen: een val met ruim 4 procent. Maar op de woensdag zelf, na een aanvankelijke kniebuiging, schoot de index omhoog.

Lees ook: Aan de weg omhoog komt maar geen einde in de VS

Aan het eind van de handel stond de Dow 1,4 procent hoger. Na eerder op de dag zelfs even een nieuw record te hebben aangestipt. Het was de tweede voorspelschok van dat jaar, nadat de markten zich eerder al volledig hadden verkeken op de uitslag van het Britse referendum over het lidmaatschap van de EU.

Tussentijdse verkiezingen

En nu komt er een nieuw evenement aan waar iedereen de adem voor inhoudt. De tussentijdse verkiezingen in de Verenigde Staten, de midterms, houden de markten al geruime tijd bezig. Die zijn voorzichtig. Of, zoals zakenbank UBS het in september al verwoordde: enige nederigheid is wel op zijn plaats nu analisten, strategen en beleggers er tweemaal zo faliekant naast hebben gezeten.

De aanloop naar de tussentijdse verkiezingen is penibel. De bull-markt in aandelen duurt in de Verenigde Staten nu al 9,5 jaar. Zo lang stegen de koersen achtereen zonder tussentijds meer dan 20 procent te zijn gecorrigeerd. Die bull-markt, een markt die in een prijsstijging gelooft, is nog steeds intact.

Rode oktober

Maar juist de afgelopen maand vóór de verkiezingen was op de beurs een van de bangste in tijden. In wat al „Rode oktober” is genoemd, daalde de belangrijkste aandelenindex van de VS, de S&P 500, met bijna 10 procent vanaf 2.924 punten.

President Trump beriep zich, per tweet, tijdens zijn nu al bijna tweejarige presidentschap met grote regelmaat op de stijgende lijn van Wall Street. Persbureau Bloomberg hield het bij. Al in maart 2017 sprak Trump van een ‘winning streak’, met kort daarna de opmerking dat er ‘twee biljoen’ (2.000 miljard) aan koerswinst was gemaakt. In juli volgde een tweet over de ‘hoogste koersen ooit’, met in de rest van dat jaar meer verwijzingen naar de records. Maar toen in februari de koersen met een schok fors daalden bleef het stil, tot een verongelijkt „als er goed nieuws is, gaan de koersen omlaag”. Daarna, met het herstel is er een gestage stroom van juichtweets. Maar in oktober zweeg de president vooral. Om pas afgelopen dinsdag te twitteren dat de aandelenmarkt „een kleine pauze” heeft genomen. Gevolgd door de opmerking dat, „als u wilt dat aandelen omlaag gaan, ik u aanbeveel om Democratisch te stemmen.” Daarna citeerde hij een analist van Wells Fargo, die verwacht dat de S&P weer stijgt naar 2.900 punten.

Presidenten en beurskoersen

Sindsdien gaat het weer wat beter op Wall Street. Trump beloofde vorige week een belastingverlaging voor de middenklasse van 10 procent die, zo zei hij desgevraagd, pas na de tussentijdse verkiezingen wordt besproken. Die boodschap deed niet veel op Wall Street. Maar zijn tweet dat hij een goed gesprek met de Chinese president Xi had gevoerd over onder meer handel, deed donderdag wonderen, nadat vanaf dinsdag al een stijging was ingezet.

De conclusie lijkt gerechtvaardigd dat Trump zijn succes voor een deel afmeet aan de koersen op Wall Street. Er zijn presidenten die het beter deden, maar heel slecht was het tot nu toe niet onder Trump. Gemeten naar de gemiddelde koersstijging per maand deed Calvin Coolidge het het best. Maar die was dan ook president tijdens de roaring twenties. Het is niet toevallig dat zijn opvolger Herbert Hoover, die de beurskrach van 1929 doormaakte, juist onderdaan de lijst prijkt. Op nummer twee en drie staan overigens twee Democraten, Bill Clinton en Barack Obama. Trump komt, op basis van het slot van Wall Street op afgelopen donderdag binnen als achtste na Ronald Reagan, maar zijn termijn is pas op de helft, terwijl de meeste presidenten er twee termijnen zitten.

Lees ook: Met tweet ‘redt’ Trump Chinees bedrijf van ondergang

Wat moeten beleggers straks van het ‘aandeel’ Trump verwachten? Gemiddeld stegen sinds 1950 de koersen het eerste halfjaar na de midterms met 15,3 procent. Maar voor de rest wagen maar weinig beleggers zich aan een prognose. Er is onzekerheid over de uitslag van aanstaande dinsdag, én onzekerheid over de gevolgen van die uitslag.

Beursherstel: Trumpherstel?

Volgens de meeste peilingen is de kans dat de Republikeinen de Senaat weten te behouden zeer groot. Maar het Huis van Afgevaardigden kan heel goed in Democratische handen overgaan. De peiling-site Five-thirty-Eight geeft dat een kans van 85 procent. Opvallend is overigens dat de kans dat de Republikeinen het Huis houden, nu 15 procent, in oktober sterk daalde vanaf 26 procent. Maar of er een causaliteit is met de beurskoersen, die eveneens afnamen, is onduidelijk. Feit is wel dat, met het lichte herstel van de beurzen, ook de Republikeinse kansen weer wat zijn toegenomen, van nog maar 13,6 tot de huidige 15 procent.

En na de verkiezingen? Als de Democraten het Huis inderdaad winnen, dan is een van de belangrijkste economische consequenties volgens zakenbank Goldman Sachs een gevecht tussen het Democratisch Huis en de regering-Trump over de begroting. Dat zou, net als in 2011 en 2013 kunnen resulteren in een patstelling over het overheidsbudget en de noodzakelijke ophoging van de limiet voor de staatsschuld.

Een sluiting van de overheid is dan niet ondenkbaar. In de sterk gepolariseerde VS is het vervolgens maar de vraag voor welke Amerikaan dit een schrikbeeld is.

    • Maarten Schinkel