Recensie

Zware kost op kijklijst van lezers

Filmlijst NRC-filmrecensent verzamelt de lezersbijdragen voor een verplichte filmlijst. Als het aan de NRC-lezer ligt, kijken scholieren vooral naar films voor volwassenen.

Still uit de film 'One Flew Over The Cuckoos Nest'.

Floor van Spaendonck, directeur van filmfestival Cinekid, brak onlangs in deze krant een lans voor een verplichte filmcanon voor basis- en middelbare scholen. (Van films word je slimmer, 19/10). Een goed idee? In de reacties waren docenten oververtegenwoordigd. Soms wantrouwig: gaat zo’n filmcanon niet ten koste van de literatuurlijst? Soms licht geïrriteerd: J.S.L. Ykema zou Van Spaendoncks „boude uitspraak” dat „we beter Netflix kunnen kijken dan Kant lezen” gaarne aan een fact check onderwerpen. Maar de teneur is overwegend positief. Docent Nederlands F. van Wijk, zelf al vele jaren actief in ‘visuele geletterdheid’, juicht een canon toe. Maar dan wel met films „waarbij de leraar een verhaal heeft”.

Lees ook: Van films word je slimmer

Wordt een verplicht filmcanon niet een korset? Daartegen waarschuwt M.T.A. van der Kamp, die leraren liever de vrije hand laat, zelfs als het gaat om leeftijdsgrenzen. Zoals vroeger, toen de leraar – of meneer pastoor – zelf de klas door de ‘mediajungle’ leidde. Zo ging R.F. Ornstein in de jaren vijftig in Haarlem al maandelijks met zijn klas naar de bioscoop om kennis te maken met Monsieur Hulot of De Fietsendieven, schrijft hij. Met inleiding vooraf en gesprek achteraf.

Ouders ontfermen zich nu soms over filmeducatie: Anne Schram liet haar kinderen al tientallen films zien van de – sterk Amerikaanse – The Best Movies of All Time Map. Een nuttige aanvulling kan dan de officiële Duitse filmcanon van 2003 zijn, waarop D.J.A. de Rooy ons attendeert: zware kost, met veel zwart-wit.

Wat hoort in een Nederlands filmcanon, en waarom? U stuurde vele suggesties, lijstjes en zelfs essays, vooral over volwassen films voor middelbare scholieren, net als twee weken geleden vijf filmcritici van NRC deden overigens. Hieronder vindt u de films die het vaakst werden genoemd. De vraag is wel of zo’n canon over filmgeschiedenis gaat – de Duitse opzet – of over relevante morele, sociale en politieke kwesties.

Zo suggereert J.B. Bussemaker een double bill over de Holocaust: eerst Conspiracy (2001), waar de nazitop anno 1942 in Wannsee besmuikt de Endlösung plant, dan de indringende Auschwitz-ervaring Son of Saul (2015).

Wat zien lezers graag in een filmcanon? Vooral films die ooit grote indruk maakten, lijkt het. Dat zal soms ook voor het nageslacht gelden. Maar bereid u voor op teleurstellingen.

    • Coen van Zwol