Wiebes wil Europese kopgroep om CO2-heffing in te voeren

Minister van Economische Zaken en Klimaat acht het risico van een heffing in alleen Nederland te groot. Dat zei hij in de Tweede Kamer in reactie op een rapport van De Nederlandsche Bank.

Minister Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat, VVD) op het Binnenhof op 12 oktober. Foto Bart Maat / ANP

Minister Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat, VVD) wil binnen Europa met een aantal landen een kopgroep vormen om gezamenlijk een CO2-belasting in te voeren. Hij vindt het risico nu te groot dat bedrijven wegtrekken op het moment dat Nederland als enige op korte termijn met die heffing op de uitstoot van broeikasgassen komt.

Wiebes reageerde woensdagnacht in een debat over de voorstellen voor een klimaatakkoord op een dinsdag verschenen rapport van De Nederlandsche Bank. Daarin wordt gepleit voor een fikse CO2-belasting voor de industrie.

Lees ook het interview met DNB-directeur Job Swank: ‘De vervuiler moet echt gaan betalen’

„Ik ben een groot fan van CO2-heffing want het is de meest efficiënte manier om verduurzaming te verkrijgen”, zei Wiebes. „Maar de weglek-effecten zijn nu nog groot, en dat kan ook per saldo negatieve gevolgen voor het klimaat hebben.” Hij noemde Duitsland, Frankrijk en Denemarken als landen die ook werken aan een heffing of die al hebben ingevoerd.

Wiebes gaat er van uit dat er begin december een klimaatakkoord op tafel ligt, op grond waarvan Nederland aan het Akkoord van Parijs voldoet. Dat betekent dat de industrie, belangengroepen en de overheid een pakket van maatregelen hebben afgesproken waardoor de CO2-uitstoot in 2030 is gehalveerd.

Stok achter de deur

Eerder in het debat toonde VVD-Kamerlid Dilan Yesilgöz-Zegerius zich ook al kritisch op het DNB-onderzoek. De liberaal noemde het „een eenzijdig rapport waarop ontzettend veel is af te dingen”. Het rapport, dat met name door linkse partijen is omarmd, houdt volgens Yesilgöz te weinig rekening met de verslechtering van sommige bedrijfstakken als de verhoging alleen in Nederland wordt geïntroduceerd. Wiebes gaf wel aan dat er in het kader van het klimaatakkoord over een CO2-heffing als stok achter de deur wordt gesproken, voor het moment dat de gewenste doelen niet worden gehaald.

Wiebes noemde Duitsland, Frankrijk en Denemarken als landen die ook werken aan een heffing of die al hebben ingevoerd

In het debat kreeg Wiebes van vooral de PvdA, D66 en GroenLinks het verwijt dat hij de onderhandelaars voor het klimaatakkoord te weinig richting geeft. Na de in juli afgegeven voorstellen door de verschillende onderhandelaars is volgens de minister een nieuwe fase ingegaan.

„Deze tweede helft wordt echt anders. Nu wordt het politieker en voor sommige deelnemers onaangenamer. We gaan het nu hebben over normeren, beprijzing, borging, want het worden geen vrijblijvende afspraken.”

Verlaging maximumsnelheden

In het nachtelijke Kamerdebat opperde D66-leider Rob Jetten dat een verlaging van maximumsnelheden een optie is om de CO2-uitstoot extra te verlagen. Een extra verlaging is vermoedelijk nodig om te voldoen aan de rechterlijke uitspraak rond de Urgenda-rechtszaak. Het kabinet moet volgens die uitspraak de uitstoot van CO2 in 2020 met een kwart hebben teruggebracht ten opzichte van 1990. Nu ligt de vermindering ten opzichte van dit ijkjaar op zo’n 13 procent.

De hint van Jetten is in tegenspraak met het regeerakkoord. Want vorig jaar hebben de vier coalitiepartijen afgesproken dat de huidige maximumsnelheden tijdens het kabinet-Rutte III ongewijzigd blijven. Een andere mogelijkheid, die Jetten ook noemde, is de sluiting van een kolencentrale om de benodigde reductie te halen. Met name voor de grootste regeringspartij VVD lijkt het verlagen van maximumsnelheden een moeilijk te accepteren voorstel.

Wiebes erkende dat er waarschijnlijk snel extra maatregelen nodig zijn om te voldoen aan het vonnis in de Urgenda-zaak. Hij werkt nu aan een aanvullend pakket maatregelen. Het sluiten van kolencentrales is een van de opties, zei de minister. Begin 2019 volgt een nieuwe prognose, dan blijkt of het kabinet snel moet ingrijpen.

    • Marike Stellinga
    • Erik van der Walle