Ruziënde rechters vertragen zaken Karadzic en Mladic

Joegoslaviëtribunaal

De twee hoogste rechters bij het Joegoslaviëtribunaal hebben ruzie. Dit vertraagt de rechtspraak en schaadt het imago van het tribunaal.

De voormalige Bosnisch-Servische legerleider Ratko Mladic tijdens zijn proces bij het Joegoslaviëtribunaal in 2011. Foto Valerie Kuypers/ANP

Door een machtsstrijd tussen de twee hoogste rechters van het Joegoslaviëtribunaal lopen de hoger beroepszaken tegen Radovan Karadzic en Ratko Mladic vertraging op. De rechters beschuldigen elkaar indirect van partijdigheid.

In de laatste van een lange serie strijdlustige moties heeft de nummer twee van het hof, de Franse rechter Jean-Claude Antonetti, de president, Theodor Meron, de kans ontnomen zijn eigen vervanger aan te wijzen in het hoger beroep van de Bosnisch-Servische leider Radovan Karadzic. Een vervanger is nodig, omdat Meron opstapte na een wrakingsverzoek door de verdediging van Karadzic. Antonetti vindt dat Meron niet zelf zijn opvolger mag kiezen, omdat hij rechter was in (beroeps)zaken waarin ondergeschikten van Karadzic zijn veroordeeld. Daarom zou hij de schijn van partijdigheid tegen hebben. Het hof heeft ondertussen bekendgemaakt dat het niet lukt de zaak van Karadzic dit jaar af te ronden.

Toen het Joegoslaviëtribunaal eind vorig jaar de deuren sloot, nam het zogenoemde mechanisme voor internationale tribunalen (MICT) de nog lopende zaken over. Dit hof behandelt de beroepszaken van Karadzic en diens militaire leider Ratko Mladic. Beiden zijn veroordeeld voor genocide, oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid voor hun leidende rol in etnische zuiveringen tijdens de Bosnische oorlog in de jaren negentig. Karadzic kreeg 40 jaar gevangenisstraf. Mladic – die in 1995 de aanval op Srebrenica leidde en de onderhandelingen met Dutchbat voerde – werd veroordeeld tot levenslang.

Belangenverstrengeling

De ruzie bij het mechanisme begon twee maanden geleden toen Mladic drie rechters, inclusief Meron, wilde wraken voor zijn hoger beroep. Meron, die als voorzitter over zulke verzoeken moet oordelen, delegeerde de beslissing naar Antonetti om belangenverstrengeling te voorkomen. De Franse rechter, berucht om zijn eigenzinnige aanpak, besloot drie van de vijf rechters in de zaak, inclusief Meron, te vervangen om de onpartijdigheid van het hof te waarborgen.

De verdediging van Karadzic liet niet lang op zich wachten en diende ook een wrakingsverzoek in voor Meron. Die besloot de eer aan zichzelf te houden, maar niet zonder een sneer naar Antonetti, wiens beslissing volgens Meron „schadelijk” was en tegen de jurisprudentie van het tribunaal in zou gaan. Meron heeft nu een panel van vijf rechters gevraagd te oordelen wie de uiteindelijke macht heeft rechters te benoemen.

Inmiddels mengt ook de aanklager zich in de ‘oorlog tussen de rechters’, zoals de tabloids op de Balkan het noemen. De aanklager heeft een eigen wrakingsverzoek gedaan en wil dat Antonetti zich niet meer met de zaak Karadzic bemoeit. De ruzie beïnvloedt het imago van het hof op de Balkan negatief. Daar wordt het tribunaal vaker van partijdigheid beschuldigd.

    • Stephanie van den Berg