NRC checkt: ‘Meer geld Tories uit testamenten van dode mensen dan uit giften van levenden’

Dat schreef The Economist onlangs in een commentaar.

Beeld ter illustratie. Foto Gerard van Daalen/ANP

De aanleiding

De democratie is in veel westerse staten aan erosie onderhevig, betoogde het Britse weekblad The Economist op 15 september in een commentaar. Ter illustratie van deze stelling gaf het blad een aansprekend voorbeeld. „De Britse Conservatieven, misschien wel de meest succesvolle partij in de geschiedenis, ontvangen nu meer geld uit de testamenten van dode mensen dan uit de giften van levenden.” De stelling suggereert een afnemend ledental van de partij. We checken of de bewering klopt.

Waar is het op gebaseerd?

The Economist vermeldt geen bron in het commentaar. Traditiegetrouw vermeldt het blad evenmin auteursnamen bij zijn artikelen. Vermoedelijk heeft The Economist zich gebaseerd op berichten in de Britse media van een maand eerder. Op 22 augustus meldde bij voorbeeld The Independent dat over het jaar 2017 de Conservatieve Partij 835.000 pond aan lidmaatschapsgeld had ontvangen. Uit nalatenschappen bedroegen de inkomsten dat jaar intussen 1,7 miljoen pond.

En klopt het?

Ondanks herhaaldelijk aandringen is een woordvoerster van de Conservatieve Partij in Londen niet bereid veel los te laten over de financiën van de partij. Wel bevestigt ze berichten uit de media, onder meer The Daily Telegraph, het favoriete dagblad van de meeste Tories, dat de partij dit voorjaar 124.000 leden telde. Het was voor het eerst in vijf jaar dat er weer een cijfer omtrent het ledental van de Tories naar buiten kwam. De partij doet daar vaak nogal geheimzinnig over.

Sommige analisten gingen er zelfs al vanuit dat het ledental tot rond de 70.000 was gezakt, maar mede door de Brexit-onderhandelingen – waarover velen graag meepraten binnen de partij – is het juist het laatste jaar weer wat gestegen.

Die 124.000 steken hoe dan ook mager af bij de circa 2,8 miljoen leden die de partij nog in 1953 had. Daarin zijn de Conservatieven overigens niet uniek. Al jaren maken Britse commentatoren zich vrolijk over het feit dat de Royal Society for the Protection of Birds, de bond van vogelaars, met zijn ledenaantal van ruim een miljoen in zijn eentje ruimschoots meer leden telt dan die van alle politieke partijen in het land bij elkaar opgeteld. Labour doet het overigens beduidend beter dan de Tories. Onder Jeremy Corbyn is het ledental aangezwollen tot 564.443. Tweede partij, net voor de Tories, is de Scottish National Party, met 125.000 leden.

Voor wat betreft de inkomsten van de Conservatieve Partij wil de woordvoerster slechts kwijt dat cijfers als die uit The Independent misleidend zijn. De meeste leden worden namelijk lid via een lokale afdeling en betalen hun contributie ook langs die weg. Het bedrag van 835.000 pond slaat slechts op lidmaatschapsgeld dat is geïnd door de centrale penningmeester in Londen. Daarnaast ontvingen die lokale afdelingen in 2017 nog eens 4,1 miljoen pond aan contributie. Volgens de website van de Tories bedraagt de standaardcontributie voor iedereen, behalve studenten en militairen, 25 pond.

Ook blijkt uit media-artikelen dat de Conservatieven in 2017 nog konden rekenen op andere inkomsten van nog levende donateurs, in totaal maar liefst 34 miljoen pond. Alleen al de penningmeester zelf, Ehud Sheleg, was goed voor twee gulle giften, bij elkaar goed voor 750.000 pond.

Conclusie

Hoewel het ledental van de Conservatieven sterk is gedaald tot zo’n 124.000, brachten de contributies (4,9 miljoen pond) en andere giften van levenden (34 miljoen pond) nog altijd beduidend meer op dan de 1,7 miljoen uit legaten van doden. We beoordelen de stelling van The Economist daarom als onwaar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt
    • Floris van Straaten