Ministers houden informatie over hackverzoeken geheim

Inlichtingenwet Ministeries lakken in een brief aan de Tweede Kamer cijfers weg die de onafhankelijke toetsingscommissie verzamelde over hackverzoeken van de AIVD en MIVD.

Het gebouw van de AIVD. Foto ANP/Robin van Lonkhuijsen

De ministeries van Binnenlandse Zaken en Defensie hebben belangrijke cijfers laten weglakken in een brief die donderdag naar de Tweede Kamer is gestuurd over de inzet van bijzondere bevoegdheden door de inlichtingendiensten AIVD en MIVD.

De onafhankelijke commissie die sinds 1 mei verzoeken tot hacks en andere operaties aan de nieuwe inlichtingenwet moet toetsen, had informatie over de aantallen ingediende en geweigerde verzoeken van de diensten opgenomen in haar eerste voortgangsrapportage aan de Kamer. Maar de twee ministeries beoordelen deze informatie van de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB) als staatsgeheim.

De driekoppige commissie, die is ingesteld bij de start van de nieuwe inlichtingenwet, zegt in een gesprek met NRC dat ze de cijfers liever wel had gepubliceerd. „Onze insteek was om dit transparant te maken”, zegt voorzitter en oud-rechter Mariëtte Moussault. „Het is een schrale troost dat de weggelakte informatie nog wel naar de commissie-stiekem gaat.” Deze commissie van vijf fractievoorzitters beoordeelt vertrouwelijk informatie van de diensten.

Lees het interview met de Toetsingscommissie: ‘De geheime diensten zijn regelmatig niet blij met ons’

Het weglakken van de cijfers is opmerkelijk omdat minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken, D66) na haar aantreden meer transparantie over het werk van de geheime diensten beloofde. Zo besloot het kabinet eerder dit jaar de ‘tapstatistieken’, over het aantal keren dat de AIVD en de MIVD telefoon- of internettaps op één doelwit plaatst, ieder jaar te publiceren. Het vorige kabinet had publicatie van die statistieken nog jarenlang tegengehouden met een beroep op de nationale veiligheid. „Onze lijn is: waar het kan zijn we transparant, dat past ook bij deze tijd”, zei Ollongren daarover in een interview met NRC.

Staatsgeheim

Het ministerie van Binnenlandse Zaken zegt in een reactie dat de cijfers tot staatsgeheim zijn bestempeld omdat ieder half jaar publiceren en daarbij concreet maken hoeveel verzoeken van AIVD en MIVD zijn toe- en afgewezen „ervoor kan zorgen dat de modus operandi van de diensten stiekem naar buiten komt”. De exacte aantallen zullen wel één keer per jaar in het jaarverslag komen te staan. Daaruit is volgens het kabinet minder af te leiden.

Op aandringen van de TIB staat het ministerie wel toe dat het percentage afgewezen verzoeken van de diensten openbaar wordt. Het gaat sinds 1 mei om 5,5 procent van het totaal aantal ingediende verzoeken van de AIVD, en 4,1 procent van de MIVD. In alle gevallen gaat het om verzoeken die eerder door ministers Ollongren en Bijleveld juist waren goedgekeurd. De commissie beschouwde dus ongeveer één op de twintig geplande hacks en andere inlichtingenoperaties van de diensten alsnog als onrechtmatig.

Lees ook: Achttien vragen over de Inlichtingenwet

De toetsingscommissie zegt verder haar werk maar nét aan te kunnen. Alle geplande hacks en andere grote operaties van de AIVD en MIVD moeten langs de drie leden. Die vergadert er twee dagen per week over. Het aantal ingediende verzoeken verschilt per week enorm.

    • Pim van den Dool
    • Kees Versteegh