Franse angst voor overname Le Monde door Tsjechische miljardair

Kranten Frankrijk is bezorgd dat Le Monde in handen valt van Daniel Kretinsky. De Tsjechische energiemiljardair ontpopt zich tot mediamagnaat.

Daniel Kretinsky, die een belang heeft gekocht in de Franse kwaliteitskrant Le Monde, is eigenaar van boulevardkrant Blesk, de grootste betaalde krant van Tsjechië.

Komt Le Monde in buitenlandse handen? Als om het even welk Frans bedrijf wordt overgenomen door een niet-Franse investeerder, dan staan Franse politici op de achterste benen om bezwaar aan te tekenen. Gaat het om het belangrijkste media-instituut van het land, de spreekbuis van de Parijse politieke en economische elite, dan zijn de zorgen nog net wat groter.

Het was de krant zelf die afgelopen maand de eerste berichten publiceerde over een mogelijk gedeeltelijke overname door de Tsjechische miljardair Daniel Kretinsky. Vorige week kreeg het personeel op een interne bijeenkomst bevestiging dat Kretinsky’s bedrijf Czech Media Invest een belang van 49 procent heeft genomen in ‘Le Nouveau Monde’. Dat bestuursvehikel van zakenbankier Matthieu Pigasse bezit op dit moment 26,6 procent van de aandelen van ‘Le Monde Libre’, dat weer voor 75 procent eigenaar is van de krant.

Vooralsnog gaat het dus om een heel bescheiden minderheidsbelang. Maar Kretinsky, die rijk werd in de energiesector en sinds 2004 mede-eigenaar is van voetbalclub Sparta Praag, zou er de man niet naar zijn om tweede viool te spelen. Volgens Libération was hij deze zomer bovendien nog in onderhandeling over volledige overname van het aandeel van Pigasse. Maar de baas van de Franse tak van zakenbank Lazard zou uiteindelijk door vrienden zijn teruggefloten.

Bruinkoolmiljardair

Matthieu Pigasse kreeg in 2010 de meerderheid van de aandelen van Le Monde in handen, samen met internetondernemer Xavier Niel en zakenman Pierre Bergé. De krant verkeerde toen in grote nood. Inmiddels zit Le Monde weer in de lift, met een betaalde oplage van circa 300.000. Maar het rendement in 2017 van 7 miljoen euro, op een omzet van 321 miljoen, levert Pigasse te weinig op om zijn boekhouding op orde te krijgen. Hij zou zich zwaar in de schulden hebben gestoken, onder andere om het verlieslijdende culturele weekblad Les Inrocks en de radiozender Nova overeind te houden. Door een deel van zijn belang aan Kretinsky te verkopen, heeft hij het geld snel in handen.

Kretinsky, die in Frankrijk studeerde en vloeiend Frans spreekt, kreeg eerder dit jaar de controle over het weekblad Marianne en liet daar, tegen de zin van een deel van de redactie, de antiliberale commentator Natacha Polony tot hoofdredacteur benoemen. Van het Franse uitgeversbedrijf Lagardère nam hij onder meer het vrouwenblad Elle over, en enkele radiozenders. Maar anders dan bij de kranten die tot voor kort gecontroleerd werden door de Tsjechische premier Andrej Babis, Kretinsky’s rivaal op de Tsjechische mediamarkt, zijn geen gevallen bekend van inmenging in de redactionele koers.

Met een vermogen van 2,6 miljard dollar is de 43-jarige Kretinsky volgens zakenblad Forbes de op vier na rijkste Tsjech. Hij is grootaandeelhouder van energiebedrijf EPH, dat bruinkoolmijnen en energiecentrales in Tsjechië, Duitsland en Italië bezit en een aandeel heeft in de Slowaakse pijpleiding die Russisch gas naar de EU pompt. Hij zou belangstelling hebben voor het belang van de Franse staat in energiebedrijf Engie. Maar dat staat los van zijn investering in Franse media, zei hij tegen Le Monde. „Ik probeer niet via media invloed uit te oefenen op andere sectoren, zoals energie.”

Sinds 2013 is hij ook mediamagnaat. Samen met zijn Slowaakse zakenpartner Patrik Tkac kocht hij het Tsjechische dochterbedrijf van de internationale persgroep Ringier-Axel Springer, met sportbladen en tabloids, zoals het populaire Blesk. Het nieuwe bedrijf is een van de grote spelers op de Tsjechische mediamarkt, met meer dan 3,7 miljoen lezers. In 2018 maakte het een winst van 127 miljoen koruna (4,9 miljoen euro).

Geen marionet van Poetin

Kretinsky omschreef zijn eigen strategie eens als het vinden van winstpotentieel in sectoren die veel andere investeerders ontvluchten, zoals de kolensector. Maar investeren in media „is anders”, heeft hij het personeel van Le Monde op het hart gedrukt. „Dit is vooral een maatschappelijke activiteit.” Terwijl zijn partner Tkac heeft gezegd dat ze in media investeren om geld te verdienen, sprak Kretinsky zich onlangs in Slowakije uit voor het „sponsoren van kwaliteitsjournalistiek, de steunpilaar van elk democratisch systeem”

In een brief aan de Monde-redactie ontkende hij ten stelligste dat hij onder invloed van Moskou zou staan, zoals in Frankrijk is gesuggereerd. „Voor wie opgegroeid is onder het Sovjet-juk, is de rol van slippendrager van Moskou de laatste die je zou willen.”

Bij de krant is nog niet iedereen overtuigd. Uiteindelijk zal Pigasse ook het resterend belang aan Kretinsky verkopen, vermoeden medewerkers. De Pôle d’indépendance, een toezichtraad van personeel, journalisten en lezers, heeft daarom voor de zekerheid bij de eigenaars een veto bedongen over iedere verandering in de eigendomsstructuur die bepalend is voor de controle over de krant. Ook de Franse minister voor Cultuur, Franck Riester, zegt zich inmiddels over de kwestie te buigen.

    • Roeland Termote
    • Peter Vermaas