Simone Biles, acrobaat van een andere planeet

Simone Biles

Simone Biles (21) wordt gezien als de beste turnster aller tijden. Ook op de WK in Doha is ze van de buitencategorie. Ze werd voor de vierde keer meerkampkampioen. Een unicum.

Simone Biles in actie tijdens de team finale voor vrouwen op de WK in Doha , Qatar. Foto ROBIN VAN LONKHUIJSEN/ANP

Er klinkt vanuit Qatar een diepe zucht door de telefoon, gevolgd door een korte stilte. Hans van Zetten worstelt met zijn antwoord op de vraag of Simone Biles als de beste turnster aller tijden aangemerkt moet worden. Vier olympische en twaalf wereldtitels in een tijdsbestek van vijf jaar – in één daarvan nam ze een sabbatical – maakt de Amerikaanse mathematisch ontegenzeglijk nu al tot The Best Ever, maar het gevoel van de turncommentator van de NOS loopt niet parallel met die cijfers. „Toetsend aan mijn beeld van vrouwenturnen antwoord ik: nee!”

De ideale turnster combineert in de ogen van de voormalige Nederlandse bondscoach sierlijkheid met kracht. Biles ziet hij als een powerhouse, een uitzonderlijk goede, daar niet van, maar vooral een turnster van wie de dynamiek afspat. Nee, dan geniet Van Zetten meer van de expressie van de Nederlandse balkspecialist Sanne Wevers of van de natuurlijke elegantie van de Belgische Nina Derwael. Streng: „Bij Biles mis ik de balans tussen kracht en vrouwelijkheid, vooral op vloer en balk. Maar qua acrobatisch vermogen is zij van een andere planeet.”

Het beeld dat Van Zetten schetst, komt overeen met de eerste indrukken van de voormalige Amerikaanse bondscoach Márta Károlyi bij haar kennismaking met Biles. „Die meid kan vliegen, maar nog geen handstand maken”, reageerde ze met een mengeling van verbazing en bewondering. Károlyi herkende direct Biles’ talent, maar zag ook dat er veel schaafwerk wachtte. Dat bleek ook bij de debuutwedstrijd van Biles, die op sprong met zo veel vaart en kracht afzette dat ze letterlijk over de Pegasus vloog. Haar score: nul punten.

Dit is een bijzonder kind

Maar Biles leerde snel, geheel naar verwachting van haar ontdekker, Aimee Boorman. De trainer die bij een introductiedag in Houston, Texas de zesjarige Biles zittend haar benen zo recht als een plank naar haar buik zag optrekken. Fysiologisch ongehoord voor een zesjarige. Boorman zag in een oogopslag: dit is een bijzonder kind. In die overtuiging werd ze bevestigd door de manier waarop Biles loopt: boing, boing, vol kinetische energie. Die natuurlijke aanleg maakte diepe indruk op Boorman, die tot en met de Spelen van Rio de Janeiro in 2016 haar coach was. Intussen is zij opgevolgd door Laurant Landi.

Simone Biles op de brug met ongelijke leggers op het WK in Qatar. Foto Vadim Ghirda/AP

Van Zetten snapt dat wel. Hij kenschetst Biles als een van talent barstende turnster, met een voordelige lengte van 1,42 meter, een sterk gespierd lichaam en een uitzonderlijke coördinatie. „Haar spieren produceren ongelooflijk veel ‘snelkracht’, zodanig dat ze moeiteloos hoge salto’s kan maken. Je ziet dat vooral bij haar vloeroefening, die ze begint met een serie van dubbel gestrekte salto’s met hele schroeven. Dat is ongehoord, een kwaliteit die we daarvoor alleen bij mannen zagen.”

De vanzelfsprekendheid waarmee Biles turnt staat in contrast met haar achtergrond. Als dochter van een aan drugs en drank verslaafde moeder lag een roemrijke sportcarrière allerminst voor de hand. Nadat ze met haar broer en zus aan het ouderlijk gezag was onttrokken en enige jaren aan de jeugdzorg was toevertrouwd, besloten haar opa Ron Biles en diens tweede vrouw Nellie de kleine Simone en haar zusje Adria te adopteren. Ze verhuisde ervoor van haar geboorteplaats Columbus (Ohio) naar Houston. Er volgde een gelukkige tijd, waarin Biles opa en oma als haar vader en moeder beschouwde. Nog steeds, al onderhoudt ze op afstand contact met haar moeder Shanon.

Seksueel misbruik

Ook Biles was een van de slachtoffers van de Amerikaanse teamarts Larry Nassar, die wegens seksueel misbruik van meer dan 150 turnsters tot 175 jaar cel is veroordeeld. De meervoudige kampioene verscheen niet op een hoorzitting, maar deed via Twitter haar verhaal. Biles’ openbaring had vanwege haar status veel impact.

Lees nog eens het verhaal over de veroordeling van oud-teamarts Larry Nassar
Simone Biles bij het WK in Doha. Foto KARIM JAAFAR/AFP

Rond diezelfde periode werd Biles in verband gebracht met doping. Nou ja, haar naam werd onthuld door het Russische hackerscollectief Fancy Bear als westerse sporter die bij het wereldantidopingbureau WADA geregistreerd staat met een ontheffing voor verboden medicijngebruik. De ontdekking van de Russen moet gezien worden als een reactie op de onthullingen van grootschalige dopingfraude in de Russische sport, want het middel dat Biles bijna haar leven lang gebruikt tegen ADHD is conform de regels. Van doping is formeel geen sprake.

De onthulling van seksueel misbruik en de dopingsuggesties brachten Biles niet uit haar evenwicht. Na een jaar rust keerde Biles deze zomer ogenschijnlijk sterker terug dan ooit tevoren. Bij wedstrijden in de Verenigde Staten nam zij onmiddellijk haar dominante positie weer in en op de WK in Qatar won ze na de landenwedstrijd donderdag ook de titel in de individuele meerkamp, haar vierde op dat onderdeel in totaal. Nooit eerder vertoond. En dan moeten de toestelfinales nog komen. Alsof het niet op kon, kreeg Biles in Qatar voor de tweede keer een element naar zich vernoemd. Deze keer op sprong, waar ze anderhalve salto met een dubbele schroef als noviteit introduceerde. Op Biles staat voorlopig geen maat.

    • Henk Stouwdam