Brute moorden, maar nog geen oorlog

Misdaad

Twee brute moorden in Kralingen en Katendrecht in twee weken tijd: zijn dat ‘Amsterdamse toestanden’ in Rotterdam?

De auto waarin de 64-jarige Moon Tong Choi, een bekende van de politie, vorige maand in Rotterdam werd doodgeschoten door een nog onbekende schutter. Foto Novum

Twee dodelijke schietpartijen, gewoon op straat, binnen twee weken. Daar schrikt ook een grote stad als Rotterdam van op.

In het hippe Katendrecht wordt de 32-jarige Dairon Vrutaal afgelopen zondagavond doodgeschoten. Hij staat tussen enkele mannen die snel wegduiken. De dader met helm vuurt tientallen kogels af, vermoedelijk met een automatisch wapen. Eén kogel boort zich via een caféruit in een gokkast waar een vrouw op aan het spelen is. De dader springt bij een handlanger achter op een scooter. Het mogelijke vluchtvoertuig wordt later afgebrand aangetroffen. Het motief is nog onduidelijk. Mogelijk is het een ‘vergismoord’.

Op woensdag 17 oktober wordt de 64-jarige Moon Tong Choi, een bekende van de politie, omgebracht. In zijn Volkswagen Polo bij een kruispunt, om elf uur ’s ochtends in de nette wijk Kralingen. De schutter is hem op een scooter gevolgd en vuurt meerdere kogels af, maar de bijrijder in de Polo blijft ongedeerd. Tijdens zijn vlucht botst de dader nog op een andere auto en vliegt hij door de lucht. Moon Tong Choi overlijdt ruim een week later in het ziekenhuis.

De beelden van de plaatsen delict doen denken aan die van de liquidatiegolf in Amsterdam van de laatste jaren. Is er echt sprake van ‘Amsterdamse toestanden’ in Rotterdam?

De laatste jaren ís er een stijging van het aantal liquidaties in Rotterdam, zegt auteur Eric Slot van moordatlas.nl, een landelijk moordoverzicht. In de laatste drie jaar zijn in Rotterdam meer liquidaties gepleegd (zeven à acht) dan in de zeven jaar daarvoor (vier), volgens Slots telling. Al zijn de aantallen statistisch te klein voor grote conclusies en zijn locaties van liquidaties soms toevallig.

Vooral 2017 was bloedig met zes slachtoffers in de stad, onder wie de twee Antilliaanse Rotterdammers Giljomar Henrietta (26) en Lindomar Elisabeth (25). Ze werden vlak voor Kerst in hun geparkeerde auto in Beverwaard doorzeefd. De politie arresteerde enkele tieners als verdachten. De jongste zou vijftien jaar zijn geweest ten tijde van de liquidatie.

Moordlijsten

Maar in vergelijking zijn de laatste vijf jaar in Amsterdam dubbel zoveel dodelijke (publieke) schietpartijen in het criminele circuit geweest als in Rotterdam, volgens de jaarlijkse moordlijsten van Elsevierdie worden geverifieerd door politie en justitie. Van 2013 tot en met 2017 zijn zo in Amsterdam ongeveer veertig doden gevallen en in Rotterdam bijna twintig, bevestigt samensteller Gerlof Leistra van Elsevier.

Met een nauwe definitie van liquidaties, bijvoorbeeld ripdeals uitgezonderd, komt Slot op andere getallen, maar in bijna dezelfde verhouding (27 doden in Amsterdam en 12 in Rotterdam). „Een liquidatie is niet alleen moord met voorbedachten rade, maar ook volgens een plan”, legt Slot uit. „Het moet te maken hebben met een eerder misdrijf, zoals handel in cocaïne, wapens of vrouwen. En het moet bedoeld zijn om je eigen positie in de onderwereld te verstevigen.”

Een reden voor het verschil tussen de twee steden is het uitbreken van de zogenoemde mocro-oorlog in Amsterdam eind 2012 over een verdwenen partij cocaïne in de Antwerpse haven. Demografisch gezien wonen er ook meer Marokkaanse Nederlanders in Amsterdam (ruim 75.700) dan in Rotterdam (ruim 43.500), waardoor het netwerk van criminele Marokkaanse Nederlanders ook groter is, denken beide auteurs.

Rotterdam is verder belangrijk als havenstad waar veel drugs passeren, maar niet per se de stad waar criminelen zich ophouden. Amsterdam blijft de hoofdstad en een internationaal knooppunt met Schiphol. Slot: „Grote criminele organisaties zitten grofweg in Amsterdam en Brabant en niet in Rotterdam. Dus daar vinden de slachtpartijen ook niet plaats.”

Losstaande conflicten

De liquidaties in Rotterdam lijken ook minder verband met elkaar te houden dan in Amsterdam, volgens Slot. „Het is niet een oorlog. Het zijn losstaande gevallen. Conflicten tussen twee, drie, vier, vijf mensen, maar niet tussen de ene grote internationale drugsbende en de andere.”

Of misschien lijkt dat alleen maar zo, zegt Leistra. De misdaadjournalistiek richt zich meer op Amsterdam, waardoor de Rotterdamse onderwereld meer buiten zicht blijft. „Ook liquidaties in Rotterdam komen niet uit de lucht vallen. En actie roept altijd reactie op. Een criminele groep die zoiets over zijn kant laat gaan, verliest aanzien en daarmee macht en aanzien en loopt gevaar. Je moet wel terugslaan.”

De landelijke trend is dat het aantal moorden afneemt, van zo’n 250 in de jaren negentig tot mogelijk onder de honderd dit jaar. Door internet blijven mensen vaker veilig thuis, de samenleving vergrijst en de heroïnescene is verschrompeld, aldus Leistra.

„De laatste jaren zie je bij liquidaties wel een verschuiving naar open en bloot”, zegt Leistra. Ook het brute geweld en de vergismoorden, zoals mogelijk op Katendrecht, zijn opvallend. Slot: „Dat heeft alles te maken met het feit dat veel daders jong en zwakzinnig zijn of daar dicht in de buurt bij komen. Dat ze zich heel slecht voorbereiden. Nauwelijks kunnen schieten en al helemaal niet met een kalasjnikov. En dat ze voor een klokje of 5.000 euro een moord willen plegen, terwijl ze alleen maar inbraken of straatroven hebben gedaan.”

    • Eppo König